Ngày 16/5, tại Hà Nội, Ban Chỉ đạo xây dựng hồ sơ Di sản Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc tổ chức hội nghị tổng kết công tác xây dựng hồ sơ khoa học Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc trình UNESCO công nhận là Di sản thế giới.

Hồ sơ di sản được chuẩn bị công phu suốt 5 năm

Theo Ban Chỉ đạo, từ tháng 6/2020, Quảng Ninh chủ trì phối hợp với Bắc Giang và Hải Dương (nay là Bắc Ninh và Hải Phòng) xây dựng hồ sơ khoa học trình UNESCO công nhận Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc là Di sản thế giới. Đây là hồ sơ di sản liên tỉnh đầu tiên của Việt Nam có quy mô lớn, trải dài trên 3 tỉnh, 7 huyện với 214 điểm di tích thuộc 6 khu di tích quốc gia đặc biệt.

Ông Quản Minh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh, phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Thanh Tùng

Trong suốt 5 năm triển khai, dù gặp nhiều khó khăn do ảnh hưởng của dịch COVID-19 và đặc thù di sản trải rộng, nhiều dấu tích chỉ còn dưới dạng khảo cổ, song hồ sơ vẫn được hoàn thiện công phu với sự tham gia của hàng trăm chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước.

Nhiều hội thảo quốc tế, khảo sát thực địa, nghiên cứu lịch sử, văn hóa, địa chất, đa dạng sinh học và khai quật khảo cổ đã được triển khai nhằm làm rõ giá trị nổi bật toàn cầu của quần thể di sản.

Hồ sơ chính thức được hoàn thiện và nộp UNESCO ngày 26/1/2024 với hơn 5.000 trang tài liệu cùng hệ thống bản đồ, ảnh tư liệu, video và kế hoạch quản lý di sản.

Bà Nguyễn Thị Hạnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, báo cáo tại hội nghị về quá trình xây dựng hồ sơ Di sản thế giới Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc. Ảnh: Thanh Tùng

Sau quá trình thẩm định của Hội đồng Di tích và Di chỉ quốc tế (ICOMOS) cùng các hoạt động vận động ngoại giao, học thuật ở tầm quốc tế, ngày 12/7/2025, tại kỳ họp lần thứ 47 của Ủy ban Di sản thế giới tổ chức tại Paris (Pháp), UNESCO đã chính thức ghi danh Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc là Di sản văn hóa thế giới.

Đáng chú ý, hồ sơ nhận được sự đồng thuận của toàn bộ 21 quốc gia thành viên Ủy ban Di sản thế giới. Di sản được thông qua với 12 điểm/cụm di tích cùng hai tiêu chí đề cử số 3 và số 6.

Đây là Di sản thế giới thứ 9 của Việt Nam và là di sản thế giới liên tỉnh thứ hai, sau Vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà.

Tiếp tục bảo tồn và phát huy giá trị di sản bền vững

Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ cùng nhiều chuyên gia, nhà khoa học đánh giá cao chất lượng hồ sơ, cho rằng đây là một trong những hồ sơ di sản được chuẩn bị công phu, thể hiện rõ chiều sâu lịch sử, văn hóa và giá trị nổi bật toàn cầu của Thiền phái Trúc Lâm.

Ông Nguyễn Minh Vũ, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao, phát biểu tại hội nghị tổng kết công tác xây dựng hồ sơ Di sản thế giới Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc. Ảnh: Thanh Tùng

Nhiều chuyên gia cũng nhấn mạnh việc UNESCO ghi danh là dấu mốc quan trọng, góp phần khẳng định vị thế di sản văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế. Tuy nhiên, đây mới là bước khởi đầu cho hành trình dài bảo tồn và phát huy giá trị di sản một cách bền vững.

Ông Quản Minh Cường, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh, khẳng định việc UNESCO ghi danh quần thể di sản là niềm vinh dự lớn của các địa phương và cả nước.

Theo ông Cường, kết quả này có được nhờ sự chỉ đạo sát sao của Trung ương, sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, địa phương cùng tâm huyết, trí tuệ của đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học trong nước và quốc tế.

Ông Quản Minh Cường cho biết Quảng Ninh sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương và cơ quan liên quan triển khai hiệu quả các cam kết với UNESCO; đẩy mạnh công tác bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch bền vững.

Ông Hoàng Đạo Cương, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Trưởng Ban Chỉ đạo xây dựng hồ sơ, phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Thanh Tùng

Ông Hoàng Đạo Cương, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đề nghị Quảng Ninh, Hải Phòng và Bắc Ninh tiếp tục phối hợp triển khai nghiêm túc các khuyến nghị của UNESCO và ICOMOS; khẩn trương hoàn thiện kế hoạch quản lý di sản thế giới và xây dựng cơ chế phối hợp liên tỉnh hiệu quả.

Theo lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, thời gian tới cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn các giá trị nổi bật toàn cầu của di sản, đặc biệt là hệ thống di sản văn hóa phi vật thể gắn với Phật giáo Trúc Lâm và vai trò của cộng đồng trong gìn giữ, thực hành di sản.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng cam kết tiếp tục đồng hành cùng các địa phương trong công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Di sản thế giới Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc; đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực di sản văn hóa, gắn bảo tồn với phát triển du lịch văn hóa bền vững, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới.