Trong bối cảnh nền kinh tế bước vào năm 2026 với những mục tiêu tăng trưởng cao, việc xử lý dứt điểm các công trình, dự án tồn đọng mang ý nghĩa vượt xa những con số tăng trưởng. Đó là thước đo năng lực tự điều chỉnh của bộ máy, là phép thử đối với kỷ cương pháp luật và là lời cam kết rằng những nguồn lực bị "đóng băng" sẽ không tiếp tục bị lãng phí.

Những công trình "không ngủ" khi Tết đến

Những ngày này, khu vực Nhà máy Nhiệt điện Nhơn Trạch 3 và 4 (Đồng Nai) gần như không ngủ. Nhà máy rộng lớn luôn sáng đèn, vận hành liên tục, để từng dòng điện từ dự án đầu tiên tại Việt Nam sử dụng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) nhập khẩu được hòa vào hệ thống điện quốc gia. Không chỉ là các con số kỹ thuật, đây còn là tín hiệu cho thấy những điểm nghẽn kéo dài đã được tháo gỡ, tạo tiền đề cho giai đoạn vận hành mới.

Phát biểu tại lễ khánh thành hồi đầu tháng 12/2025, Thủ tướng Phạm Minh Chính ví Nhơn Trạch 3 và 4 như "chuyện Thánh Gióng" của thời hiện đại, nơi những con người dám đối mặt với khó khăn, thách thức lớn đến đâu cũng quyết tâm vượt qua để đưa ngành năng lượng Việt Nam tiến lên, sánh vai với khu vực và thế giới. Hình ảnh ấy phần nào cho thấy chặng đường không hề bằng phẳng mà dự án đã đi qua.

Nhà máy Nhơn Trạch 3 và 4 từng gặp khó khăn trong quá trình triển khai nay đã hoàn thành, đánh dấu bước tiên phong của điện khí LNG Việt Nam trong mùa Xuân chuyển mình của hạ tầng năng lượng. Ảnh: VGP/Đông Hà

Với tổng mức đầu tư khoảng 1,4 tỷ USD, Nhơn Trạch 3 và 4 là cụm dự án LNG to Power đầu tiên tại Việt Nam, được đưa vào quy hoạch năng lượng quốc gia từ năm 2019. Khi chính thức vận hành, dự án không chỉ bổ sung nguồn điện nền quan trọng cho hệ thống điện quốc gia, đặc biệt là khu vực Đông Nam Bộ, mà còn mở ra hướng đi mới trong lộ trình chuyển dịch năng lượng, góp phần giảm phát thải và hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Tuy nhiên, do là dự án LNG quy mô lớn đầu tiên, quá trình triển khai từng đối mặt với nhiều vướng mắc về cơ chế chính sách, thủ tục đầu tư và yêu cầu kỹ thuật, khiến tiến độ có thời điểm chịu áp lực đáng kể.

Bước ngoặt chỉ đến khi các khó khăn được nhận diện đầy đủ và được xử lý bằng một cách tiếp cận quyết liệt hơn, đồng bộ hơn và rõ trách nhiệm hơn. Chính phủ, Bộ Công Thương cùng các bộ, ngành, địa phương đã vào cuộc với tinh thần đồng hành, tháo gỡ từng vướng mắc cụ thể, hài hòa giữa yêu cầu pháp lý, an toàn kỹ thuật và tiến độ triển khai. Khi những "nút thắt" được mở đúng chỗ, dự án dần lấy lại nhịp, vượt qua giai đoạn khó khăn nhất để vận hành an toàn, hiệu quả.

Câu chuyện của Nhơn Trạch 3 và 4 vì thế không chỉ dừng lại ở một công trình năng lượng tỷ USD. Nó là lát cắt sinh động cho bức tranh chung của nhiều dự án từng rơi vào tình trạng ách tắc. Khi "điểm nghẽn" không còn là lý do để trì hoãn, mà trở thành vấn đề phải giải quyết đến cùng, các công trường đã thực sự sống lại, mang theo niềm tin về mùa Xuân mới.

Không chỉ ở lĩnh vực năng lượng, nhiều địa phương cũng đang chứng kiến sự trở lại của các dự án từng "ngủ đông". Tại Quảng Ninh, trong không khí Tết đang lan tỏa khắp các đô thị vùng than, Khu đô thị 10B ở phường Quang Hanh (TP Cẩm Phả) cũng bước vào một mùa Xuân mới, mùa Xuân của sự tái khởi động sau thời gian "bất động" vì vướng mắc thủ tục.

Từng nằm trong danh sách chậm tiến độ, tồn đọng kéo dài và gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, dự án đã được đưa vào diện thanh tra theo Kế hoạch số 1505/KH-TTCP ngày 22/7/2025 của Thanh tra Chính phủ, cùng chỉ đạo ngày 25/7/2025 của UBND tỉnh Quảng Ninh. Trên cơ sở rà soát toàn diện, các khó khăn, vướng mắc được nhận diện và tháo gỡ theo hướng bảo đảm kỷ cương pháp luật, đồng thời tạo điều kiện để dự án đủ điều kiện tiếp tục triển khai, sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai, tài chính và không để phát sinh lãng phí.

Chia sẻ với Báo Thanh tra, ông Trần Hoài Thanh, Giám đốc Công ty TNHH Đỗ Gia Capital, cho biết sau khi UBND tỉnh Quảng Ninh có văn bản thống nhất cho phép tiếp tục triển khai dự án Khu đô thị 10B, dự án đã chính thức được khởi động trở lại với tinh thần khẩn trương, trách nhiệm và đúng quy định. Theo ông Thanh, quãng thời gian tạm dừng trước đó là cần thiết để các cơ quan chức năng tiến hành rà soát, đánh giá toàn diện, qua đó tháo gỡ các điểm nghẽn về pháp lý, tạo nền tảng vững chắc cho quá trình triển khai trong giai đoạn tiếp theo.

Để bảo đảm tiến độ khi dự án tái khởi động, Đỗ Gia Capital đã chủ động kiện toàn bộ máy quản lý, bổ sung nhân lực, đồng thời tăng cường phối hợp với các đơn vị tư vấn, nhà thầu nhằm rà soát lại thiết kế, kế hoạch thi công… Tất cả các hạng mục được sắp xếp theo thứ tự ưu tiên, triển khai linh hoạt song đặt yêu cầu về chất lượng, an toàn và bảo vệ môi trường lên hàng đầu.

"Chúng tôi xác định đây không chỉ là một dự án đầu tư, mà còn là cam kết với địa phương và cộng đồng. Vì vậy, mục tiêu xuyên suốt là bảo đảm tiến độ đi đôi với chất lượng, hình thành một khu đô thị đồng bộ, góp phần chỉnh trang không gian đô thị và tạo thêm động lực phát triển cho tỉnh Quảng Ninh", ông Trần Hoài Thanh nhấn mạnh.

Tháo gỡ điểm nghẽn từ trách nhiệm và kỷ cương

Việc tháo gỡ các dự án tồn đọng, chậm tiến độ không còn là câu chuyện của từng công trình riêng lẻ, mà đang trở thành một chuyển động có tính hệ thống trên phạm vi cả nước. Khi trách nhiệm được xác lập rõ ràng và kỷ cương được siết chặt trong chỉ đạo, điều hành, những “nút thắt” kéo dài nhiều năm từng bước được tháo gỡ, mở đường cho nguồn lực quay trở lại phục vụ phát triển.

Không khí thi công rộn ràng trên công trường dự án Khu đô thị 10B, khi những hạng mục từng chậm nhịp đang được đẩy nhanh tiến độ, mang theo kỳ vọng về một mùa Xuân mới trên vùng đất mỏ Quảng Ninh. Ảnh: Đông Hà

Những con số mới nhất cho thấy sự chuyển biến tích cực đó. Theo báo cáo cập nhật đến ngày 8/12 trên Hệ thống cơ sở dữ liệu của Ban Chỉ đạo về giải quyết các dự án tồn đọng, các địa phương đã hoàn thành xử lý thêm 915 dự án, cơ sở nhà đất, nâng tổng số dự án được xử lý lên 1.759. Tính đến thời điểm này, cả nước đã xử lý xong 1.759/2.161 dự án, cơ sở nhà đất, đạt tỷ lệ 81,39%, với tổng vốn đầu tư khoảng 220.433 tỷ đồng và hơn 6.100 ha đất được đưa trở lại khai thác. 402 dự án còn lại đang tiếp tục được xử lý theo lộ trình, không phát sinh vướng mắc mới và phấn đấu hoàn thành trong thời gian sớm nhất.

Thực tế cho thấy, trong nhiều năm trước, do cả nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan, không ít dự án trên cả nước rơi vào tình trạng "đóng băng", kéo dài, phát sinh vướng mắc pháp lý phức tạp. Trước thực trạng này, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Tổng Bí thư Tô Lâm đã đặc biệt quan tâm, chỉ đạo quyết liệt việc tháo gỡ khó khăn cho các dự án, coi đây là một trong những giải pháp quan trọng nhằm khơi thông nguồn lực và sớm đưa các dự án vào sử dụng.

Cụ thể, Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 77-KL/TW về phương án tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến các dự án, đất đai trong các kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án tại một số tỉnh, thành phố; Quốc hội thông qua Nghị quyết 170/2024/QH15; Chính phủ ban hành các Nghị định 76/2025/NĐ-CP và 91/2025/NĐ-CP để triển khai thực hiện. Đồng thời, Ban Chỉ đạo về giải quyết các vấn đề khó khăn, vướng mắc của các dự án tồn đọng cũng được thành lập nhằm điều phối, đôn đốc và tháo gỡ kịp thời các "nút thắt".

Hệ thống các kết luận, nghị quyết, nghị định này đã tạo ra hành lang pháp lý quan trọng để xử lý những điểm nghẽn về cơ chế, chính sách; đồng thời là căn cứ để các tỉnh, thành phố rà soát, phân loại dự án và chủ động áp dụng các biện pháp xử lý phù hợp. Mục tiêu không chỉ là giải quyết tồn tại, mà còn hướng tới xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Hơn một năm triển khai Kết luận 77 của Bộ Chính trị, nhiều vướng mắc đã được tháo gỡ, không ít dự án đủ điều kiện tiếp tục triển khai, từng bước mang lại hiệu quả kinh tế xã hội và giải phóng nguồn lực cho Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Tuy vậy, qua rà soát mới nhất cho thấy, cả nước vẫn còn nhiều dự án tồn đọng kéo dài nhiều năm, với giá trị và quy mô nguồn lực rất lớn đang bị "chôn" trong đất đai, tài sản. Vướng mắc chủ yếu liên quan đến pháp lý về quản lý, sử dụng đất đai, quy hoạch, trình tự thủ tục đầu tư. Trong số này, có dự án đã được xác định có sai phạm, có dự án có dấu hiệu sai phạm và cũng có nhiều dự án chỉ vướng mắc về quy trình, thủ tục hành chính.

Nguyên nhân của tình trạng này đến từ nhiều phía, một số quy định pháp luật chưa theo kịp thực tiễn, một số địa phương trong giai đoạn trước nôn nóng thúc đẩy tăng trưởng; nhiều doanh nghiệp thiếu kinh nghiệm, năng lực và nguồn lực triển khai dự án. Thực tiễn đặt ra yêu cầu phải phân cấp, phân quyền rõ ràng, giao trách nhiệm cụ thể để đẩy nhanh tiến độ xử lý vướng mắc; đồng thời, cùng với việc xử lý sai phạm theo đúng quy định, cần bảo đảm hài hòa quyền lợi của các bên liên quan.

Kinh nghiệm từ thực tiễn cho thấy, khi cơ chế được xác lập rõ ràng, thẩm quyền được phân định cụ thể và trách nhiệm được đặt đúng chỗ, nhiều dự án từng đình trệ đã được xử lý dứt điểm. Dòng vốn theo đó được khơi thông, nguồn lực đất đai được đưa trở lại phục vụ phát triển, nguy cơ thất thoát, lãng phí từng bước được kiểm soát.

Bước sang năm 2026, khi những công trình từng dang dở đã sáng đèn trở lại, có thể thấy rõ rằng việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án không chỉ nhằm xử lý những tồn tại trước mắt, mà còn hướng tới mục tiêu lớn hơn là chống lãng phí, khơi thông và huy động hiệu quả các nguồn lực cho phát triển. Những chuyển động ấy đang tạo đà, tạo lực, tạo khí thế mới để nền kinh tế duy trì tốc độ tăng trưởng cao, hướng tới các mốc tăng trưởng trên 10% trong những năm tới.

Mùa Xuân vì thế không chỉ đến trên những cuốn lịch, mà đang hiện hữu trên từng công trình được khơi thông và từng nguồn lực được đánh thức.