Tổng vốn vay ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài dự kiến cần thực hiện, giải ngân trong giai đoạn 2026–2030 là 1.031 nghìn tỷ đồng. Ảnh minh họa: Internet

Ngày 16/3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức ban hành Quyết định số 441/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch thực hiện Định hướng thu hút, quản lý và sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài giai đoạn 2026-2030. Đây được xem là khung pháp lý quan trọng nhằm tối ưu hóa nguồn lực quốc tế, phục vụ trực tiếp cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững và đảm bảo an toàn nợ công trong giai đoạn mới.

Theo lộ trình đã được phê duyệt, tổng vốn vay ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài dự kiến cần thực hiện giải ngân trong 5 năm tới đạt khoảng 1.031 nghìn tỷ đồng, tương đương 38,2 tỷ USD. Quan điểm xuyên suốt của Chính phủ là huy động và phân bổ nguồn vốn này với quy mô, cơ cấu phù hợp nhằm đáp ứng nhu cầu đầu tư phát triển của quốc gia, các ngành và từng địa phương.

Đáng chú ý, vốn vay ưu đãi nước ngoài được xác định là nguồn lực bổ sung then chốt cho phần còn thiếu sau khi đã tận dụng tối đa các nguồn vốn trong nước. Tuy nhiên, việc sử dụng nguồn vốn này sẽ được kiểm soát chặt chẽ, chỉ thực hiện cho chi đầu tư phát triển dựa trên sự đánh giá thận trọng về điều kiện vay, tính khả thi và khả năng trả nợ của nền kinh tế.

Điểm khác biệt lớn trong định hướng giai đoạn 2026-2030 là sự chuyển dịch từ đầu tư dàn trải sang tập trung trọng điểm. Vốn ODA sẽ được ưu tiên bố trí cho các mục tiêu, chương trình có tác động lan tỏa lớn, góp phần cải thiện căn bản hạ tầng kinh tế - xã hội. Trong đó, ưu tiên cao nhất dành cho các công trình hạ tầng cấp quốc gia và vùng có khả năng tạo ra sự “đột phá” và “chuyển đổi trạng thái” phát triển.

Bên cạnh các dự án hạ tầng truyền thống, nguồn vốn ngoại lực sẽ tập trung mạnh mẽ vào các lĩnh vực mang tính thời đại như ứng phó biến đổi khí hậu, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Đồng thời, các dự án thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo cũng nằm trong danh mục ưu tiên để tạo động lực tăng trưởng mới.

Trong bối cảnh mới, Việt Nam chủ trương ưu tiên thu hút các nguồn vốn có điều kiện vay thuận lợi, ít ràng buộc và quy trình thủ tục linh hoạt. Các đối tác có thế mạnh về chuyển giao công nghệ, kỹ thuật chuyên sâu kèm theo các khoản viện trợ không hoàn lại sẽ là ưu tiên hàng đầu trong quá trình đàm phán.

Tuy nhiên, Đề án cũng thẳng thắn chỉ ra những thách thức từ thực tế giai đoạn 2021-2025 như vướng mắc về giải phóng mặt bằng, năng lực tổ chức thực hiện và tốc độ giải ngân. Để hiện thực hóa mục tiêu 1 triệu tỷ đồng, Chính phủ đã đề ra 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, bao gồm việc hoàn thiện thể chế, đổi mới phương thức huy động vốn và tăng cường trách nhiệm giải trình.

Việc thực hiện hiệu quả Quyết định 441/QĐ-TTg không chỉ giúp Việt Nam giải quyết bài toán thiếu hụt vốn đầu tư mà còn là cơ hội để tiếp nhận công nghệ cao, nâng cao năng lực quản trị quốc gia theo tiêu chuẩn quốc tế.