Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, cốt lõi của quá trình cải cách là để doanh nghiệp không phải cung cấp lại những thông tin mà cơ quan quản lý Nhà nước đã có.

- Trong bối cảnh cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số, theo Thứ trưởng, cần làm gì để dữ liệu số thực sự trở thành động lực giúp giảm thủ tục, giảm chi phí cho doanh nghiệp?

+ Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Để dữ liệu số thực sự trở thành động lực giúp giảm thủ tục, giảm chi phí cho doanh nghiệp, theo tôi cần tập trung vào 3 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, nâng cao chất lượng dữ liệu. Dữ liệu không chỉ dừng ở số hóa mà phải được chuẩn hóa, làm sạch và gắn với các mã định danh thống nhất của tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp, qua đó bảo đảm dữ liệu có thể kết nối và sử dụng lại.

Thứ hai, thúc đẩy kết nối và chia sẻ dữ liệu thực chất. Trên nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu của Bộ Công Thương, cần mở rộng kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia và các bộ, ngành liên quan, từ đó giảm tối đa việc doanh nghiệp phải kê khai lại những thông tin đã có.

Thứ ba, thiết kế lại thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu. Đây là khâu then chốt, theo hướng cắt giảm các bước trung gian, loại bỏ yêu cầu cung cấp lại thông tin và tiến tới nguyên tắc "doanh nghiệp chỉ cung cấp thông tin một lần".

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, Bộ Công Thương đang thúc đẩy kết nối, chia sẻ dữ liệu nhằm giảm giấy tờ và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Ảnh: Cấn Dũng

Trên cơ sở đó, Bộ cũng sẽ đẩy mạnh khai thác dữ liệu để cung cấp lại cho doanh nghiệp dưới dạng các dịch vụ thông tin, hỗ trợ dự báo thị trường, cảnh báo rủi ro, giúp doanh nghiệp giảm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Tóm lại, khi dữ liệu được chuẩn hóa, kết nối và đưa vào trực tiếp trong xử lý thủ tục, doanh nghiệp sẽ được hưởng lợi rõ ràng thông qua việc giảm giấy tờ, giảm thời gian và giảm chi phí tuân thủ. Cốt lõi là chuyển từ "số hóa hồ sơ" sang "khai thác dữ liệu để tự động hóa thủ tục", qua đó doanh nghiệp không phải cung cấp lại những gì Nhà nước đã có.

- Bộ Công Thương sẽ làm gì để bảo đảm cải cách thủ tục hành chính đi vào thực chất, tránh hình thức trong quá trình triển khai?

+ Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Ý kiến rà soát của Bộ Tư pháp, Văn phòng Chính phủ được đưa ra trong quá trình góp ý cho các dự thảo phương án ban đầu của các bộ, ngành. Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, phương án cuối cùng mà các bộ đã trình Chính phủ, trong đó có phương án của Bộ Công Thương, đã tiếp thu đầy đủ các ý kiến xác đáng và khẳng định đều mang tính cải cách thực chất, mạnh mẽ tạo một không gian mới và động lực mạnh mẽ cho người dân, doanh nghiệp.

Như đã nói, giải pháp căn cơ để đảm bảo thực hiện thành công chỉ đạo của Trung ương, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ là việc các cấp, các ngành, đặc biệt là cấp cơ sở phải thực sự chuyển đổi tư duy từ "quản lý nhà nước" sang "kiến tạo phát triển", lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm của mọi quyết sách.

Ngoài ra, ngay sau khi đã triển khai đồng bộ việc tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn chuyên sâu cho các địa phương tổ chức thực hiện các nhiệm vụ thông suốt, không gián đoạn, Bộ Công Thương cũng đang rà soát, hoàn thiện các kế hoạch hậu kiểm của Bộ trong đó có các đối tượng là các cấp chính quyền địa phương để đảm bảo việc thực hiện tại các cấp cơ sở theo đúng tinh thần chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và theo quy định của pháp luật; kịp thời chấn chỉnh, xử lý các lệch lạc (nếu có).

Cuối cùng, các bộ, ngành nói chung và Bộ Công Thương nói riêng sẽ thực hiện nghiêm ý kiến chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; lắng nghe ý kiến người dân, doanh nghiệp, hiệp hội để đảm bảo quá trình cải cách được diễn ra sâu rộng, mang lại hiệu quả trong thực tiễn.

Bộ Công Thương đang đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính theo hướng thực chất, tránh hình thức, đồng thời gắn với năng lực thực thi của địa phương nhằm tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp. Ảnh: Hoàng Hưng

- Theo Thứ trưởng, đâu là những khó khăn lớn nhất trong quá trình triển khai mô hình quản lý mới và đẩy mạnh phân cấp cho địa phương?

+ Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Trong quá trình tham mưu, trình Chính phủ phương án cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, Bộ Công Thương cũng đã nhận diện nhanh một số các khó khăn, vướng mắc, rủi ro có thể xảy ra và đã báo cáo Chính phủ.

Các khó khăn chính bao gồm, các nguồn lực chính của chính quyền địa phương để tổ chức thực hiện các nhiệm vụ của ngành Công Thương còn gặp nhiều khó khăn. Ngân sách nhà nước đảm bảo cho hoạt động quản lý nhà nước lĩnh vực Công Thương còn thấp; số lượng, chất lượng nguồn nhân lực trong ngành Công Thương còn một số bất cập, nhất là cấp cơ sở là xã, phường.

Việc bãi bỏ một số ngành, nghề kinh doanh có điều kiện có đặt ra một số thách thức trong thực hiện một số mục tiêu phát triển ngành, lĩnh vực, địa phương cũng như trong bối cảnh toàn cầu có nhiều biến động.

- Vậy Bộ Công Thương kiến nghị những giải pháp gì để thúc đẩy chuyển đổi số và nâng hiệu quả hậu kiểm trong thời gian tới?

+ Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Để phần nào khắc phục các khó khăn này, Bộ Công Thương đã kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương có liên quan theo chức năng, nhiệm vụ thực hiện thống nhất, đồng bộ các nội dung sau:

Thứ nhất, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo bộ, ngành có liên quan rà soát, báo cáo Chính phủ để đảm bảo đủ nguồn lực cho địa phương (cấp tỉnh và cấp xã, phường); có phương án tổng thể để chuẩn hóa về chuyên môn nghiệp vụ tại cấp cơ sở theo đúng quy định về vị trí việc làm để đảm bảo thực hiện tốt, hiệu quả các nội dung được phân cấp.

Thứ hai, số hóa triệt để, toàn diện thủ tục hành chính và dịch vụ công. Đồng thời, xây dựng các nền tảng số tập trung của Chính phủ, các Bộ ngành xuyên suốt từ Trung ương đến địa phương để công tác chỉ đạo, điều hành được thông suốt, theo thời gian thực trên cơ sở phân tích dữ liệu trực tuyến.

Thứ ba, chỉ đạo đẩy nhanh việc nghiên cứu xây dựng hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn trong các lĩnh vực đảm bảo đúng bản chất, phù hợp với điều kiện thực tiễn Việt Nam, thông lệ quốc tế đồng thời với việc phát triển hệ thống các cơ sở kiểm nghiệm, kiểm chứng, đánh giá sự phù hợp đủ năng lực cho các quy chuẩn, tiêu chuẩn đó để đáp ứng nhu cầu của cộng đồng doanh nghiệp.

Thứ tư, thống nhất nội dung, nền tảng chung về báo cáo trên cơ sở tích hợp dữ liệu và chia sẻ dùng chung trong cơ quan quản lý nhà nước, đảm bảo giảm bớt yêu cầu báo cáo giữa các cơ quan quản lý nhà nước với nhau và giữa người dân, doanh nghiệp với cơ quan quản lý nhà nước.

Thứ năm, thống nhất triển khai công tác truy xuất nguồn gốc hàng hóa, sản phẩm, dịch vụ; đồng thời nghiên cứu tăng cường vai trò của các cơ quan kiểm tra chuyên ngành trong lĩnh vực công thương, trong đó có lực lượng Quản lý thị trường để thực hiện “hậu kiểm” hiệu quả, thống nhất.

- Xin trân trọng cảm ơn Thứ trưởng!