(Thanh tra) - Ba dự án trọng điểm, do Ban Quản lý Khu kinh tế (KKT) Nghi Sơn và các khu công nghiệp (KCN) tỉnh Thanh Hóa làm chủ đầu tư, đang được tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng, qua đó tạo điều kiện đẩy nhanh thi công và giải ngân vốn đầu tư công.
Ba dự án trọng điểm gồm Dự án Phát triển tổng hợp các đô thị động lực - tiểu dự án đô thị Tĩnh Gia; Dự án Đường nối cao tốc Bắc - Nam, Quốc lộ 1A đi cảng Nghi Sơn và Dự án Xây dựng hạ tầng kỹ thuật Khu tái định cư phục vụ di dân xã Hải Hà. Đây là những dự án có quy mô vốn lớn, giữ vai trò quan trọng trong hoàn thiện hạ tầng KKT Nghi Sơn.
Theo báo cáo của Ban Quản lý KKT Nghi Sơn và các KCN tỉnh Thanh Hóa, năm 2026, đơn vị được giao quản lý tổng kế hoạch vốn đầu tư công 1.443,2 tỷ đồng cho 12 dự án. Trong đó, riêng 3 dự án trọng điểm đang triển khai thi công được bố trí 1.413 tỷ đồng, chiếm tới 98% tổng kế hoạch vốn đầu tư công của ban trong năm. Tuy nhiên, đến nay mới giải ngân 577,2 tỷ đồng, đạt 39,6% kế hoạch.
Thực tế kiểm tra cho thấy, giải phóng mặt bằng vẫn là một trong những điểm nghẽn lớn nhất đối với tiến độ các dự án.
Tại Dự án Phát triển tổng hợp các đô thị động lực - tiểu dự án đô thị Tĩnh Gia, dự án có tổng mức đầu tư 2.314,3 tỷ đồng, gồm 8 hạng mục công trình, trong đó có 4 hạng mục giao thông với tổng chiều dài khoảng 13,7km, 2 hạng mục thủy lợi, hệ thống thu gom xử lý nước thải và 5 khu tái định cư.
Đến nay, phạm vi 13,21km tuyến đường đã được bàn giao 12,21km, đạt 92,4%. Phần còn lại khoảng 1km thuộc phường Tĩnh Gia vẫn chưa có mặt bằng sạch đủ điều kiện thi công do một số hộ dân chưa thu dọn tài sản, phá dỡ công trình, di chuyển bàn thờ.
Theo Ban Quản lý KKT Nghi Sơn và các KCN, nguyên nhân của tình trạng chậm bàn giao mặt bằng có cả yếu tố nguồn vốn và quá trình tổ chức thực hiện. Từ tháng 10/2023 đến tháng 6/2025, thị xã Nghi Sơn cũ phải bố trí 537,8 tỷ đồng phục vụ giải phóng mặt bằng, nhưng mới bố trí được 72 tỷ đồng. Đến ngày 25/7/2025, nguồn vốn mới tiếp tục được bố trí, với thêm 453 tỷ đồng để thực hiện công tác này.
Bên cạnh đó, từ ngày 1/7/2025, khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các xã, phường nơi dự án đi qua phải sắp xếp lại tổ chức bộ máy, có thời điểm công việc bị gián đoạn. Phạm vi còn lại chủ yếu đi qua khu dân cư, liên quan đến nhiều chính sách về đất đai như đất vườn cùng thửa đất ở, đất đo bao, đất xéo méo... khiến công tác giải phóng mặt bằng phát sinh thêm khó khăn.
Tại Dự án Đường nối cao tốc Bắc - Nam, Quốc lộ 1A đi cảng Nghi Sơn, tổng chiều dài các tuyến đường là 13,4km, đến nay đã bàn giao 12,1km, đạt 90%. Tuyến số 1 cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng khi đạt 10,3/10,4km; trong khi tuyến số 2 mới bàn giao được 1,8/3km.
Phần còn vướng của tuyến số 2 liên quan tới khoảng 1,2km mặt bằng cùng hệ thống đường điện, đường ống nước thô D600 của Công ty TNHH MTV Sông Chu và đường ống nước thô D1000 của Công ty cổ phần Tập đoàn Anh Phát Group.
Đối với Dự án Xây dựng hạ tầng kỹ thuật Khu tái định cư phục vụ di dân xã Hải Hà, tổng mức đầu tư 972 tỷ đồng, diện tích xây dựng khoảng 65,72ha. Đến nay mới bàn giao 48,74ha, đạt 74%; riêng khu B tại phường Đào Duy Từ còn 16,98ha chưa được giải phóng.
Từ thực tế trên, tại buổi kiểm tra ngày 2/10, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Tô Anh Dũng yêu cầu các địa phương liên quan khẩn trương hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng, bàn giao toàn bộ mặt bằng cho chủ đầu tư và nhà thầu.
Lãnh đạo UBND tỉnh Thanh Hóa nhấn mạnh, mặt bằng là điều kiện có ý nghĩa quyết định đối với tiến độ dự án. Không có mặt bằng thì không thể tổ chức thi công, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải ngân vốn đầu tư công.
Đối với Dự án Phát triển tổng hợp các đô thị động lực - tiểu dự án đô thị Tĩnh Gia, Ban Quản lý KKT Nghi Sơn và các KCN đề nghị Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo UBND phường Tĩnh Gia giải quyết các vướng mắc, bàn giao toàn bộ mặt bằng còn lại và di chuyển hạ tầng kỹ thuật đường điện, đường nước trước ngày 10/10/2026.
Với Dự án Xây dựng hạ tầng kỹ thuật Khu tái định cư phục vụ di dân xã Hải Hà, Ban Quản lý đề nghị UBND phường Đào Duy Từ bàn giao 16,98ha khu B trước ngày 30/10/2026 để các nhà thầu có mặt bằng tổ chức thi công.
Đây được xem là những mốc thời gian cụ thể, tạo áp lực để các địa phương tập trung xử lý dứt điểm những phần việc còn tồn tại, qua đó mở rộng “dư địa” thi công cho các nhà thầu.
Việc tháo gỡ mặt bằng không chỉ giải quyết một khâu của dự án mà còn tạo hiệu ứng dây chuyền đối với tiến độ thi công, nghiệm thu, thanh toán và giải ngân vốn đầu tư công.
Ông Mai Ngọc Khang, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực KKT Nghi Sơn và các KCN Thanh Hóa cho biết: 3 dự án trọng điểm đang được đẩy nhanh giải phóng mặt bằng. Một số vướng mắc còn lại chủ yếu liên quan khoảng 10 hộ dân, di chuyển hạ tầng kỹ thuật và khoảng 17ha đất. Tiến độ thi công, giải ngân còn chậm do mặt bằng bàn giao muộn, thời tiết mưa nhiều và một số nhà thầu chưa huy động đầy đủ nguồn lực. Ban Quản lý sẽ tiếp tục đôn đốc, yêu cầu nhà thầu tăng ca, đẩy nhanh tiến độ.
Trong bối cảnh 3 dự án trọng điểm chiếm tới 98% tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 của Ban Quản lý KKT Nghi Sơn và các KCN, việc khẩn trương tháo gỡ các điểm nghẽn mặt bằng càng có ý nghĩa quan trọng. Khi mặt bằng được bàn giao đồng bộ, yêu cầu tiếp theo đặt ra là các nhà thầu phải chuyển ngay từ trạng thái “chờ mặt bằng” sang tăng tốc thi công, tận dụng tối đa thời gian còn lại của năm để đưa nguồn vốn vào công trình, bảo đảm tiến độ và hiệu quả đầu tư.
Kỳ 2: Tăng tốc thi công, quyết liệt giải ngân các dự án động lực ở Nghi Sơn
