Toàn cảnh Hội nghị phổ biến Nghị định số 119/2026/NĐ-CP ngày 03/04/2026 của Chính phủ. Ảnh: BTC

Ngày 20/4/2026, Bộ Tài chính đã tổ chức Hội thảo phổ biến Nghị định số 119/2026/NĐ-CP ngày 3/4/2026 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 242/2025/NĐ-CP ngày 10/9/2025 về Định hướng thu hút, quản lý, sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và vốn vay ưu đãi nước ngoài giai đoạn 2026–2030.

Hội thảo do ông Nguyễn Quốc Phương, Cục trưởng Cục Quản lý nợ và Kinh tế đối ngoại - Bộ Tài chính chủ trì, với sự tham dự của đông đảo đại diện các nhà tài trợ song phương, đa phương và các tổ chức quốc tế.

Sự ra đời của Nghị định 119 được xem là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa Luật Quản lý nợ công và bảo đảm tính thống nhất với các bộ luật liên quan như Luật Ngân sách Nhà nước năm 2025. Mục tiêu cốt lõi của Nghị định này là tháo gỡ những "điểm nghẽn" kinh niên trong quy trình đàm phán, ký kết và phê duyệt dự án.

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc áp dụng cơ chế “đề xuất khoản vay”. Thay vì phải trải qua nhiều tầng nấc thủ tục phức tạp như trước, cơ chế này giúp rút ngắn đáng kể thời gian xử lý, tạo điều kiện cho các dự án sớm được triển khai. Bên cạnh đó, Nghị định cũng đẩy mạnh việc phân cấp trong đàm phán và điều chỉnh thỏa thuận vay, giúp các cơ quan chủ quản chủ động hơn và tăng cường trách nhiệm giải trình.

Không chỉ dừng lại ở thủ tục hành chính, khung pháp lý mới còn hướng tới sự hiện đại hóa thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài chính. Điều này không chỉ giúp minh bạch hóa dòng vốn mà còn giúp các cơ quan chức năng giám sát hiệu quả hơn tiến độ giải ngân và sử dụng vốn.

Cũng tại hội thảo, Bộ Tài chính đã công bố Định hướng thu hút, quản lý và sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài giai đoạn 2026–2030 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Trong 5 năm tới, nguồn vốn ngoại không còn dàn trải mà sẽ tập trung vào những lĩnh vực mang tính đột phá và có tác động lan tỏa lớn.

Nguồn vốn được ưu tiên bố trí cho các dự án trọng điểm, có tác động lan tỏa, tạo đột phá, đặc biệt trong các lĩnh vực hạ tầng kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số.

Lãnh đạo Cục Quản lý nợ và Kinh tế đối ngoại - Bộ Tài chính trả lời phiên thảo luận. Ảnh: BTC

Dự kiến, tổng vốn vay ODA và vay ưu đãi nước ngoài thực hiện trong giai đoạn này khoảng 38,2 tỷ USD. Tuy nhiên, quan điểm của Chính phủ là việc sử dụng vốn phải dựa trên sự thận trọng, đánh giá kỹ khả năng trả nợ và bảo đảm an toàn nợ công. Vốn vay nước ngoài chỉ được xem là nguồn bổ sung quan trọng sau khi đã tận dụng tối đa nguồn lực trong nước.

Việc giải ngân hiệu quả nguồn vốn này đặt ra nhiều thách thức, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan và sự chủ động trong tổ chức thực hiện.

Để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, định hướng mới tập trung vào các nhóm giải pháp then chốt: Hoàn thiện khung khổ pháp lý; thắt chặt hợp tác với các đối tác phát triển; và tối ưu hóa quy trình chuẩn bị, triển khai dự án.

Song song đó, việc đổi mới cách thức huy động vốn, quản lý rủi ro và thúc đẩy chuyển giao công nghệ sẽ là nền tảng để tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và lan tỏa giá trị phát triển bền vững.

Việc kết hợp phổ biến Nghị định số 119 cùng với việc giới thiệu Định hướng giai đoạn 2026–2030 tại Hội thảo nhằm đảm bảo tính thống nhất giữa việc kiện toàn thể chế và các định hướng về mặt chính sách.

Đây là nền tảng thiết yếu để các bộ, ngành, địa phương cùng các đối tác phát triển thắt chặt phối hợp, nâng cao năng lực huy động, quản lý và sử dụng nguồn vốn ODA cũng như vốn vay ưu đãi nước ngoài. Điều này góp phần hiện thực hóa thành công các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn 2026–2030.

Hội thảo phổ biến các văn bản pháp quy và định hướng này đã giúp nâng cao nhận thức, đạt được sự đồng thuận trong cách hiểu và phương thức tổ chức thực hiện.

Đồng thời, sự kiện này cũng tạo tiền đề quan trọng để tăng cường hiệu quả cộng tác với các nhà tài trợ song phương, đa phương cùng các tổ chức quốc tế đang cung cấp ODA và vốn vay ưu đãi cho Việt Nam. Từ đó, giúp nâng cao hiệu quả tổng thể trong việc huy động, quản trị và sử dụng các nguồn lực tài chính nước ngoài trong thời kỳ tới.