Đường sắt tốc độ cao. Ảnh minh hoạ: IT

Các chỉ đạo này được đưa ra trên cơ sở ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc thực hiện 3 nghị quyết quan trọng, gồm: Nghị quyết 172/2024/QH15, Nghị quyết 187/2025/QH15 và Nghị quyết 188/2025/QH15.

Đẩy nhanh chuẩn bị Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam

Đối với Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam, Phó Thủ tướng giao Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương liên quan rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm tạo hành lang thuận lợi cho phát triển giao thông đường sắt.

Yêu cầu đặt ra là đẩy nhanh giai đoạn chuẩn bị đầu tư, bảo đảm chất lượng trong quá trình lập, thẩm định và phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi. Việc triển khai phải chặt chẽ, không vì áp lực tiến độ mà xem nhẹ quy trình kỹ thuật, pháp lý, qua đó bảo đảm hiệu quả đầu tư và chất lượng công trình.

Bên cạnh đó, các cơ quan liên quan cần chủ động nghiên cứu, lựa chọn công nghệ, mô hình đầu tư phù hợp, xác định đối tác chiến lược, đồng thời xây dựng các giải pháp tổng thể để kiểm soát tiến độ, đặc biệt ở các khâu như giải phóng mặt bằng, tái định cư, đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ.

Các địa phương có dự án đi qua được yêu cầu phối hợp chặt chẽ trong công tác chuẩn bị quỹ đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, bảo đảm ổn định đời sống người dân.

Bảo đảm tự chủ công nghệ với tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng

Đối với Dự án tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, Phó Thủ tướng tiếp tục giao Bộ Xây dựng chủ trì hoàn thiện khung pháp lý, bảo đảm phát triển hệ thống đường sắt hiện đại, đồng bộ, có khả năng kết nối trong nước và quốc tế.

Một yêu cầu quan trọng được nhấn mạnh là bảo đảm độc lập, tự chủ về công nghệ trong dài hạn. Các phương án kỹ thuật cần được nghiên cứu kỹ lưỡng, đồng thời đánh giá đầy đủ tác động của việc áp dụng công nghệ nước ngoài đối với chi phí vận hành, bảo trì, khả năng cân đối vốn và bảo đảm an ninh, quốc phòng.

Tiến độ lập, thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi phải được đẩy nhanh nhưng vẫn bảo đảm tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn kỹ thuật. Các địa phương tiếp tục giữ vai trò then chốt trong công tác giải phóng mặt bằng và ổn định đời sống người dân bị ảnh hưởng.

Thúc đẩy đường sắt đô thị, ưu tiên phát triển TOD

Liên quan đến việc thí điểm cơ chế đặc thù phát triển đường sắt đô thị tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và chính quyền địa phương tăng cường phối hợp, đánh giá hiệu quả các cơ chế, chính sách sau hai năm triển khai.

Trong đó, trọng tâm là hoàn thiện cơ chế phát triển mô hình TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng), đặc biệt về tài chính đất đai theo hướng minh bạch, rõ trách nhiệm và tối ưu hóa nguồn lực từ giá trị gia tăng của đất.

Đồng thời, các cơ quan liên quan cần sớm hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật tiệm cận thông lệ quốc tế; đẩy nhanh tiến độ các tuyến đường sắt đô thị, bảo đảm kết nối đồng bộ toàn mạng lưới và nâng cao hiệu quả khai thác.

Chính phủ cũng yêu cầu từng bước giảm dần sự phụ thuộc vào ngân sách Nhà nước, đồng thời ưu tiên phát triển các dự án TOD tại khu vực có tiềm năng cao, góp phần sử dụng hiệu quả quỹ đất và thúc đẩy phát triển đô thị bền vững.

Việc triển khai đồng bộ các dự án đường sắt trọng điểm được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá về hạ tầng giao thông, nâng cao năng lực kết nối, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển đô thị theo hướng hiện đại trong thời gian tới.