(Thanh tra) - Dứt khoát phải hoàn thành việc rà soát đất đai, đo đạc, cắm mốc, xây dựng phương án sử dụng đất và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với các công ty nông, lâm nghiệp trong năm 2016. Các địa phương chưa được cấp kinh phí thì tạm ứng để thực hiện, không sợ “khó đòi” Trung ương.
Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ nhấn mạnh như vậy tại Hội nghị sơ kết công tác sắp xếp, đổi mới công ty nông, lâm nghiệp năm 2015 - 2016, nhiệm vụ giải pháp đến năm 2020 ngày 14/7.
Lỗ nghìn tỷ, nợ xấu cũng chục tỷ
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Hà Công Tuấn cho biết, thực hiện Nghị định 118, có 254 công ty nông, lâm nghiệp thuộc đối tượng sắp xếp, đổi mới (có 120 công ty nông nghiệp, 134 công ty lâm nghiệp). Thủ tướng đã phê duyệt mô hình sắp xếp, đổi mới 243 công ty (114 công ty nông nghiệp, 129 công ty lâm nghiệp).
Đến nay, 14/14 công ty TNHH MTV nông nghiệp, 3/3 công ty TNHH MTV lâm nghiệp đã chuyển đổi thành công ty TNHH MTV 100% vốn Nhà nước thực hiện nhiệm vụ sản xuất kinh doanh; 47/73 công ty TNHH MTV nông nghiệp, 26/30 công ty TNHH MTV lâm nghiệp chuyển thành công ty cổ phần; 8/12 công ty TNHH MTV nông nghiệp, 2/16 công ty TNHH MTV lâm nghiệp giải thể….
Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện gặp nhiều khó khăn. Tổng diện tích đất các công ty nông, lâm nghiệp hiện đang quản lý, sử dụng trước khi sắp xếp lại là hơn 2.383.611 ha, trong đó có hơn 149.087 ha đang có tranh chấp, lấn chiếm. Tổng số lỗ luỹ kế 1.071 tỷ đồng, chiếm 4% vốn chủ sở hữu, số lỗ luỹ kế tập trung phần lớn tại các công ty nông nghiệp, có nhiều công ty lỗ luỹ kế trên 20 tỷ đồng.
Báo cáo của Ngân hàng Nhà nước cũng cho thấy, đến thời điểm cuối tháng 3/2016, có tới 96 công ty nông, lâm nghiệp có phát sinh vay vốn tại các tổ chức tín dụng với dư nợ gần 6.455 tỷ đồng, trong đó nợ xấu khoảng 38,33 tỷ đồng.
“Các tổ chức tín dụng đã sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro và hạch toán ngoại bảng đối với khoản dư nợ gần 340 tỷ đồng tại 23 công ty nông, lâm nghiệp. Tuy nhiên, việc thu nợ của các công ty này gặp nhiều khó khăn và hầu như không thu được do các công ty chỉ hoạt động cầm chừng, tình hình tài chính mất cân đối và không có nguồn trả nợ ngân hàng”, Thứ trưởng Tuấn cho biết.
Tranh chấp, khiếu kiện
Kinh phí Chính phủ bố trí để đo đạc rà soát, cắm mốc ranh giới đất đai trong quá trình đổi mới nông, lâm nghiệp cũng đang gặp vướng mắc. Nhu cầu là trên 1000 tỷ đồng, song mới chỉ bố trí được 450 tỷ đồng. Địa phương không có nguồn thu khác để bù đắp cho 30% kinh phí, nhất là khó khăn trong rà soát, để cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên 422.000 ha.
Việc bàn giao đất về địa phương gặp nhiều khó khăn, nhất là tại vùng Tây Nguyên, vùng có chủ yếu là đồng bào dân tộc tại chỗ sinh sống, do trước đây nguồn gốc một phần đất của nông trường do đồng bào góp để thành lập; đa phần giao về đều là các loại đất đã giao khoán, cho thuê, mượn, liên doanh, liên kết…
Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: TN
Ông Lê Trọng Hiền, Phó Tổng Giám đốc, Tổng Công ty Cà phê Việt Nam cho biết, Tổng Công ty đang gặp khó khăn. Nợ sản phẩm chưa thu hồi được, nợ ngân hàng cũng khó trả. Nhất là, cứ nghe cổ phần hóa các nông, lâm trường, đồng báo dân tộc thường bị kích động vì nghĩ sẽ mất đất nên phát sinh ngay đơn thư khiếu kiện đòi lại đất.
“Bà con không cần tiền mà cần đất, cần công việc”, ông Hiền bày tỏ, “đang cực kỳ bế tắc”, nên rất cần có sự chỉ đạo, hướng dẫn cụ thể của Chính phủ, các Bộ, ngành.
Là công ty “sáng giá” trong sắp xếp, đổi mới các lâm trường khi giữ được nghề, giữ được đất, giữ được rừng, ổn định đời sống người lao động, Tổng Công ty Lâm nghiệp cũng đang gặp khó về đất đai.
Theo ông Phí Mạnh Cường, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Lâm nghiệp, tại các nông, lâm trường thường xuyên diễn ra lấn chiếm đất rừng, tranh chấp làm ảnh hưởng đến sản xuất, chưa kể khó tiếp cận vốn đầu tư, áp dụng khoa học kỹ thuật, quy hoạch thì thường xuyên thay đổi. Cho nên, cần nghiên cứ mô hình trồng rừng tập trung, ưu tiên giao đất lâu dài, có chính sách ưu đãi đầu tư, đặc biệt là đơn giản hóa chính sách để giảm chi phí, thời gian…
“Không phải sắp xếp chỉ là sắp xếp, đổi mới chỉ là đổi mới”
Ghi nhận những kiến nghị, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ nêu rõ, sau hơn 1 năm triển khai Nghị định 118, bên cạnh những kết quả tích cực, khá toàn diện, việc thực hiện các nhiệm vụ đặt ra còn chậm, còn có tỉnh chưa có phương án trình Thủ tướng phê duyệt. Cho nên, cần phải tăng cường hơn về tiến độ, số lượng, kể cả chất lượng.
Những tháng cuối năm và những năm tiếp theo, khi sắp xếp, đổi mới các nông, lâm trường phải đặc biệt chú ý gắn với bảo đảm quốc phòng an ninh, nhất là vùng sâu, vùng xa; phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, tái cơ cấu ngành nông nghiệp; bảo đảm sinh kế cho người dân; quản lý chặt chẽ, nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tài nguyên rừng; giải quyết những tồn tại về đất đai, khắc phục tình trạng, người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiếu cả đất ở, thiếu cả đất sản xuất, trong khi các công ty nông, lâm nghiệp quản lý đất không có hiệu quả.
“Mục đích của chúng ta là phải nâng cao năng lực quản trị và hiệu quả kinh doanh của các nông, lâm trường, chứ không phải sắp xếp chỉ là sắp xếp, đổi mới chỉ là đổi mới”, Phó Thủ tướng nêu rõ, xây dựng các công ty nông, lâm nghiệp phải trở thành các trung tâm liên kết nông, lâm nghiệp, bảo đảm hài hòa lợi ích của nhà nước, doanh nghiệp và người dân….
Trong năm 2016, dứt khoát phải hoàn thành việc rà soát đất đai, đo đạc, cắm mốc, xây dựng phương án sử dụng đất và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với các công ty, nông lâm nghiệp. Các địa phương chưa được cấp kinh phí thì tạm ứng để thực hiện, không sợ “khó đòi” trung ương.
“Quan trọng là chất lượng đo vẽ, kiểm đếm. Không để như việc năm nào cũng bảo trồng thêm rừng, trồng thêm rừng, đến khi cộng lại vượt cả số rừng đã có! Kiểm đếm, kiểm kê quan trọng lắm, không số liệu lại trên giấy hết”, Phó Thủ tướng nói.
Sau hội nghị, Bộ Nông nghiệp Phát triển nông thôn, các tỉnh, TP và các tập đoàn, công ty thuộc diện đổi mới, sắp xếp hoàn thiện các báo cáo việc thực hiện Nghị định 118 gửi Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các cơ quan liên quan để giám sát, không phải “xong hội nghị vui vẻ rồi về”.
Các Bộ, ngành theo chức năng của mình thường xuyên theo dõi, kiểm tra, giám sát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của các địa phương, nhất là những địa bàn trọng điểm, nếu vượt thẩm quyền thì báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.
“Trách nhiệm của các Bộ đã rõ rồi, lĩnh vực nào Bộ, ngành đó phải lo, không được đẩy lên Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ. Vượt thẩm quyền thì báo cáo lên, không thì chủ động thực hiện”, Phó Thủ tướng giao cụ thể.
Thảo Nguyên
