Nghệ An quyết liệt gỡ “điểm nghẽn” GPMB, thúc giải ngân vốn đầu tư công. Ảnh: PT

GPMB là “điểm nghẽn” phải tập trung tháo gỡ

Nghệ An hiện đang tập trung cao độ cho công tác GPMB, tổ chức thi công và giải ngân vốn đầu tư công tại các công trình, dự án trọng điểm. Tinh thần được tỉnh xác định rõ là phải tháo gỡ từng điểm nghẽn, phân công rõ người, rõ việc, rõ tiến độ và trách nhiệm, qua đó tạo chuyển biến thực chất trên từng công trường.

Một trong những dự án được đặc biệt quan tâm là cao tốc Vinh - Thanh Thủy. Dự án thành phần 1 có tổng mức đầu tư hơn 21.118 tỷ đồng; hai gói thầu XL01, XL02 đang được triển khai, các gói thầu còn lại dự kiến được phê duyệt, lựa chọn nhà thầu và khởi công trong tháng 9/2026.

Đến nay, công tác GPMB các dự án thành phần 2 đạt khoảng 36,63/60,031 km, tương đương 61%. Trong đó, đất nông nghiệp đã đạt 97,9%, đất lâm nghiệp đạt 36%; phương án đối với đất ở và đất vườn đã được phê duyệt cho 296/313 hộ. Toàn dự án đã giải ngân 2.038,47/4.480 tỷ đồng, đạt 45,5%.

Tuy nhiên, nhiều nút thắt vẫn cần được xử lý. Tại xã Hưng Nguyên còn vướng đất quốc phòng; xã Vạn An liên quan di dời đường điện 500kV; xã Nam Đàn còn 20 hộ chưa thống nhất phương án bồi thường. Trong khi đó, tại xã Kim Bảng, tiến độ GPMB chậm do hồ sơ đất đai phức tạp và khó khăn trong khai thác lâm sản tận thu.

Ở các dự án khác, kết quả GPMB đã có những bước tiến đáng ghi nhận. Dự án kéo dài đường cất hạ cánh Cảng hàng không quốc tế Vinh đạt 98,17% mặt bằng. Dự án cải tạo, mở rộng Quốc lộ 46 Vinh - Nam Đàn đã bàn giao 100% mặt bằng và thi công toàn tuyến, thảm bê tông nhựa được khoảng 9,7/10,69 km, giá trị thực hiện đạt khoảng 70% hợp đồng.

Dự án Hồ chứa nước Bản Mồng, giai đoạn 1 cơ bản hoàn thành GPMB và các hạng mục chính; giai đoạn 2 đã kiểm đếm 99,6% số thửa và lập dự thảo phương án bồi thường đạt 95,2%, hướng tới hoàn tất thủ tục GPMB để khởi công trong quý III-IV/2026.

Tại các dự án hạ tầng khu công nghiệp thuộc Khu kinh tế Đông Nam, VSIP Nghệ An 2 đã hoàn thành GPMB 500/500 ha. Dự án Hoàng Mai II đã phê duyệt phương án bồi thường 273,47/334,79 ha, đạt 81,68%. Các dự án VSIP 3, VSIP 4 và WHA 2 tiếp tục được tập trung hoàn thiện công tác GPMB, thủ tục thu hồi đất và bố trí kinh phí.

Đáng chú ý, 10 dự án trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới giai đoạn 1 đang đạt khoảng 75-90% khối lượng. Có 9/10 trường cơ bản bảo đảm hoàn thành các hạng mục thiết yếu trước ngày 30/8 để phục vụ năm học 2026-2027. Các dự án này đã giải ngân 1.387,5 tỷ đồng, tương đương 63,29% vốn được giao.

Siết trách nhiệm, giải ngân đi cùng khối lượng thực tế

Nhìn nhận những kết quả đạt được, mới đây Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo tỉnh Nghệ An Nguyễn Khắc Thận đánh giá, việc triển khai các công trình, dự án trọng điểm đã có chuyển biến. Nhận thức của các cấp, ngành, địa phương và chủ đầu tư được nâng lên; công tác lãnh đạo, chỉ đạo có sự tập trung hơn; thi công trên công trường chủ động hơn và tiến độ giải ngân có tiến bộ.

Tuy nhiên, theo Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An Nguyễn Khắc Thận, những chuyển biến này vẫn chưa đáp ứng yêu cầu, kỳ vọng và các mốc tiến độ Ban Chỉ đạo tỉnh đề ra. Qua rà soát, nhiều công trình, dự án vẫn chậm GPMB, việc lựa chọn và đôn đốc nhà thầu ở một số nơi chưa tốt, tiến độ triển khai còn chậm.

Trước thực tế đó, tỉnh Nghệ An yêu cầu công tác chỉ đạo phải sâu sát, cụ thể, từ thủ tục, GPMB đến tiến độ và tổ chức thi công. Thành viên Ban Chỉ đạo tỉnh phải tăng cường kiểm tra thực tế, không chỉ nghe báo cáo, qua đó nắm chắc khối lượng, khó khăn, vướng mắc và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, địa phương.

Đặc biệt, GPMB được xác định là “điểm nghẽn” lớn nhất, có tính chất nội tại và xuyên suốt, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ các công trình, dự án. Các xã, phường có dự án phải xác định đây là trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền địa phương; bí thư cấp ủy phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc. Hằng tuần phải kiểm điểm, đánh giá, kiểm đếm tiến độ và xác định rõ trách nhiệm.

Tỉnh Nghệ An đặt mốc 30/9/2026 để tạo chuyển biến cơ bản trong GPMB các dự án trọng điểm. Sau thời điểm này, địa phương, đơn vị không hoàn thành sẽ được kiểm điểm riêng và xem xét trách nhiệm.

Cùng với GPMB, Nghệ An yêu cầu chủ đầu tư, nhà đầu tư và nhà thầu tập trung cao hơn, hoàn thiện thủ tục, bảo đảm đủ điều kiện triển khai dự án. Việc lựa chọn tư vấn, kiểm định và nhà thầu phải khách quan, công tâm, đặt tiến độ, chất lượng và hiệu quả công trình lên hàng đầu; tuyệt đối không lựa chọn đơn vị thiếu năng lực làm ảnh hưởng dự án.

Đối với vật liệu xây dựng, các ngành được giao chủ động rà soát nhu cầu, trữ lượng, công suất mỏ, ưu tiên nâng công suất các mỏ đang khai thác trước khi xem xét cấp mới, nhằm bảo đảm nguồn cung cho các công trình.

Một yêu cầu được nhấn mạnh là giải ngân phải gắn với khối lượng thực hiện. Nghệ An kiên quyết không để xảy ra tình trạng giải ngân cao nhưng giá trị thực tế trên công trường thấp. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là hoàn thành các con số giải ngân, mà phải tạo ra khối lượng, giá trị thực tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo diện mạo mới cho tỉnh.