Khánh Hòa đặt mục tiêu đến năm 2030 tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 90%. Ảnh: Song Việt

Ngày 28/8, tại Nha Trang, UBND tỉnh Khánh Hòa phối hợp Báo Lao Động tổ chức Hội thảo “Xây dựng nguồn nhân lực, chìa khóa đưa Khánh Hòa phát triển bền vững”. Hội thảo có gần 200 đại biểu là lãnh đạo UBND tỉnh, các sở, ngành, địa phương; chuyên gia, nhà khoa học, cơ sở đào tạo, hiệp hội, doanh nghiệp và cơ quan báo chí.

Không phải thiếu người mà thiếu “đúng người”

Khánh Hòa đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 11-12%/năm trong giai đoạn 2026-2030; đến năm 2030, tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 90%, trong đó lao động có bằng cấp, chứng chỉ đạt 40%.

Tuy nhiên, thực trạng nguồn nhân lực cho thấy, khoảng cách cần được thu hẹp. Năm 2025, Khánh Hòa có hơn 1,5 triệu người tham gia hoạt động kinh tế. Khoảng 81% lao động đã qua đào tạo nhưng tỷ lệ có bằng cấp, chứng chỉ mới đạt 32,8%.

Trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng, lực lượng lao động khoảng 375.700 người nhưng tỷ lệ được đào tạo chuyên sâu, đủ khả năng vận hành các dây chuyền, thiết bị hiện đại còn hạn chế. Trong khu vực dịch vụ, việc làm phi chính thức vẫn chiếm tỷ lệ đáng kể, trong khi yêu cầu về ngoại ngữ, kỹ năng số và chất lượng phục vụ ngày càng cao.

Lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa và Báo Lao Động chủ trì hội thảo. Ảnh: Song Việt

Tại hội thảo, PGS.TS Bùi Quang Tuấn - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, đánh giá, nguồn nhân lực có đặc tính khác biệt so với vốn, đất đai hay công nghệ. Thời gian hình thành năng lực của con người không thể rút ngắn đơn thuần bằng việc tăng đầu tư.

Để hình thành một kỹ sư vận hành công nghệ phức tạp, chuyên gia dữ liệu hay nhà quản trị cảng biển quốc tế có thể cần 5-10 năm đào tạo, thực hành và tích lũy kinh nghiệm. Do đó, bài toán của Khánh Hòa không đơn thuần là tăng số lượng lao động mà phải giải quyết tình trạng thiếu nhân lực phù hợp.

"Khi cơ cấu kinh tế hướng tới những lĩnh vực như điện hạt nhân, trung tâm dữ liệu, công nghệ hàng hải, logistics quốc tế và du lịch cao cấp, cơ cấu kỹ năng cũng phải thay đổi tương ứng. Nếu chỉ xác định nhu cầu nhân lực khi dự án đã triển khai, hệ thống đào tạo sẽ khó có thể đáp ứng kịp", PGS.TS Bùi Quang Tuấn khẳng định.

PGS.TS Bùi Quang Tuấn phân tích chiến lược phát triển nguồn nhân lực cho Khánh Hòa. Ảnh: Song Việt

Từ đào tạo “những gì có” sang chuẩn bị “những gì cần”

Tại hội thảo, các đại biểu nhận diện ba khoảng trống lớn trong phát triển nguồn nhân lực của Khánh Hòa. Thứ nhất là khoảng trống về dữ liệu dự báo. Tỉnh cần có hệ thống dự báo đủ chi tiết theo từng ngành, nghề, trình độ, kỹ năng và địa bàn, qua đó xác định được cần bao nhiêu lao động, vào thời điểm nào và nguồn cung hiện đáp ứng đến đâu.

Thứ hai là sự lệch pha giữa đào tạo và nhu cầu sử dụng. Nhu cầu nhân lực đang tăng ở các lĩnh vực cơ khí, điện - điện tử, tự động hóa, vận hành thiết bị, logistics, quản trị chuỗi cung ứng, du lịch chất lượng cao, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, năng lượng và các ngành công nghệ mới. Trong khi đó, một số chương trình đào tạo chưa theo kịp yêu cầu thực tế, khiến doanh nghiệp phải đào tạo lại.

Đại biểu tham luận tại hội thảo. Ảnh: Song Việt

Thứ ba là cơ chế phối hợp giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Mối liên kết này cần chuyển từ phối hợp theo từng chương trình sang cùng tham gia toàn bộ chuỗi, từ dự báo nhu cầu, tuyển sinh, xây dựng chương trình, đào tạo thực hành, đánh giá kỹ năng đến tuyển dụng.

Một trong những đề xuất đáng chú ý là xây dựng “Bản đồ cung - cầu lao động và thiếu hụt kỹ năng tỉnh Khánh Hòa”, được cập nhật hằng năm. Đây sẽ là cơ sở để điều chỉnh quy mô đào tạo, xác định ngành nghề ưu tiên, nhóm lao động cần đào tạo lại và những vị trí cần thu hút nhân lực chất lượng cao từ ngoài tỉnh.

Cùng với đó, chỉ tiêu tuyển sinh cần gắn với dự báo nhu cầu nhân lực; doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào đặt hàng đào tạo và xây dựng chương trình. Việc đào tạo lại, nâng cấp kỹ năng cũng cần trở thành công cụ thường xuyên, nhất là đối với lao động chuyển dịch giữa các khu vực kinh tế.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Nguyễn Thanh Hà đánh giá chuẩn bị nguồn nhân lực phải đi trước một bước. Ảnh: Song Việt

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Nguyễn Thanh Hà nhấn mạnh, giải quyết tốt bài toán nguồn nhân lực sẽ giúp tỉnh không chỉ trở thành điểm đến của các dự án và dòng vốn mà còn là nơi hội tụ nhân lực chất lượng cao, tạo nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng mới dựa nhiều hơn vào tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

“Hạ tầng có thể được đầu tư trong vài năm, công nghệ có thể được chuyển giao trong thời gian ngắn, nhưng năng lực con người cần nhiều năm để hình thành. Vì vậy, chuẩn bị nguồn nhân lực phải đi trước một bước để khi dự án và dòng vốn đến, Khánh Hòa đã có người đủ năng lực để vận hành và tạo ra giá trị”, ông Hà cho biết.