Đông đảo thân nhân liệt sĩ có mặt tại điểm thu nhận mẫu ADN. Ảnh: Ngọc Trâm

Gần 60 năm sau chiến tranh, vẫn còn hàng nghìn liệt sĩ chưa xác định được danh tính trên toàn quốc. Tại Hà Tĩnh, Chiến dịch "500 ngày đêm" thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ đang được triển khai khẩn trương trên toàn tỉnh, góp phần xây dựng ngân hàng gien quốc gia, mở ra hy vọng xác định danh tính các hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, đáp ứng mong mỏi của hàng nghìn gia đình sau nhiều thập kỷ chờ đợi.

Gần 60 năm mòn mỏi chờ ngày người thân trở về

Trong dòng người đến điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN tại UBND phường Nam Hồng Lĩnh, hình ảnh bà Nguyễn Thị Nguyệt (83 tuổi) được cháu trai dìu từng bước vào hội trường khiến nhiều người không khỏi xúc động.

Bà Nguyệt là em gái liệt sĩ Nguyễn Minh Thụy, quê xã Thanh Lộc, huyện Can Lộc cũ (nay là xã Gia Hanh, tỉnh Hà Tĩnh), hy sinh tại chiến trường Quảng Trị trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968. Gần 60 năm qua, gia đình vẫn chưa tìm được hài cốt.

Nắm chặt tấm di ảnh của anh trai, bà Nguyệt nghẹn ngào kể, nhiều năm qua, cháu trai cùng các thành viên trong gia đình đã nhiều lần vào Quảng Trị, mang theo di ảnh, giấy báo tử, tìm đến nhiều nghĩa trang, gặp gỡ các cựu chiến binh, dò hỏi nhiều nơi nhưng vẫn chưa có thông tin.

Thân nhân liệt sĩ cao tuổi được hộ trợ tận tình tại điểm lấy mẫu ADN. Ảnh: NT

"Mỗi lần trở về là thêm một lần day dứt vì chưa thể đưa anh về quê hương. Hôm nay tôi đến lấy mẫu ADN với tất cả niềm hy vọng. Chỉ mong khoa học giúp gia đình sớm tìm được anh để người đã khuất được trở về với đất mẹ, con cháu cũng vơi đi nỗi mong chờ suốt mấy chục năm qua", bà Nguyệt chia sẻ.

Câu chuyện của bà Nguyệt cũng là nỗi niềm chung của hàng nghìn gia đình liệt sĩ vẫn đang đau đáu mong một ngày người thân được trở về với tên tuổi và quê hương.

Đồng bộ triển khai, không để thiếu mẫu của thân nhân liệt sĩ

Thực hiện Chiến dịch "500 ngày đêm", từ ngày 3 - 7/7, Hà Tĩnh tổ chức đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN tại 5 cụm, với hơn 16.300 mẫu của thân nhân liệt sĩ theo dòng mẹ.

Các điểm thu nhận được bố trí tại hội trường Công an phường Thành Sen, hội trường UBND phường Nam Hồng Lĩnh, hội trường Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Đức Thọ, hội trường UBND xã Hương Khê và hội trường UBND xã Kỳ Anh.

Trong đó, cụm số 2 đặt tại UBND phường Nam Hồng Lĩnh đã thu nhận 2.826 mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sĩ thuộc 12 xã, phường: Bắc Hồng Lĩnh, Nam Hồng Lĩnh, Can Lộc, Cổ Đạm, Đan Hải, Đồng Lộc, Gia Hanh, Nghi Xuân, Tiên Điền, Tùng Lộc, Trường Lưu và Xuân Lộc.

Ông Tôn Quang Ngọc, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Nam Hồng Lĩnh cho biết, ngay sau khi nhận được kế hoạch triển khai Chiến dịch "500 ngày đêm", UBND phường đã ban hành kế hoạch cụ thể, phân công nhiệm vụ rõ người, rõ việc, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Đồng thời, địa phương phối hợp chặt chẽ với lực lượng công an, các tổ dân phố và các đoàn thể rà soát, cập nhật danh sách thân nhân liệt sĩ, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động để người dân hiểu rõ mục đích, ý nghĩa của việc thu nhận mẫu sinh phẩm ADN.

Ánh mắt mong mỏi, hy vọng của thân nhân liệt sĩ sau nhiều thập kỷ chờ đợi. Ảnh: NT

"Việc triển khai chiến dịch không chỉ nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu ADN phục vụ xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, mà còn mang ý nghĩa chính trị, nhân văn sâu sắc, thể hiện đạo lý 'Uống nước nhớ nguồn', 'Đền ơn đáp nghĩa' và sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với các gia đình liệt sĩ, người có công với cách mạng. Chúng tôi xác định đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng nên đã tập trung tuyên truyền sâu rộng đến cán bộ, đảng viên và Nhân dân về ý nghĩa, tầm quan trọng của việc thu nhận mẫu ADN; đồng thời tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để các gia đình tham gia", ông Ngọc nhấn mạnh.

Theo Trung tá Đậu Xuân Dũng, Phó Trưởng Công an phường Nam Hồng Lĩnh, thực hiện chỉ đạo của Công an tỉnh Hà Tĩnh và Đảng ủy, UBND phường, lực lượng Công an phường đã nhanh chóng vào cuộc, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan triển khai việc thu nhận mẫu sinh phẩm ADN đúng quy trình, đúng kế hoạch.

"Ngoài việc hỗ trợ đưa thân nhân liệt sĩ đến điểm thu nhận tập trung, chúng tôi còn thành lập các tổ công tác lưu động đến tận nhà những thân nhân tuổi cao, sức khỏe yếu hoặc không có điều kiện đi lại để lấy mẫu. Đến nay đã thu nhận 50 mẫu ADN lưu động, góp phần bảo đảm không bỏ sót đối tượng thuộc diện lấy mẫu", Trung tá Đậu Xuân Dũng cho biết.

Riêng phường Nam Hồng Lĩnh đã hoàn thành thu nhận 170 mẫu sinh phẩm ADN, đạt 100% chỉ tiêu được giao.

Tại các điểm thu nhận, quy trình lấy mẫu được tổ chức khoa học, chặt chẽ theo các bước: Tiếp nhận, đối chiếu thông tin; thu nhận mẫu sinh phẩm; niêm phong, lưu trữ và chuyển giám định theo đúng quy định. Nhiều thân nhân tuổi đã cao vẫn có mặt từ rất sớm; với những trường hợp không thể đi lại, lực lượng công an trực tiếp đến tận nhà lấy mẫu, thể hiện tinh thần trách nhiệm và sự tận tâm đối với các gia đình có công.

Mỗi mẫu ADN là một niềm hy vọng

Theo Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an tỉnh Hà Tĩnh, đến nay, toàn tỉnh đã cập nhật thông tin của 22.466 liệt sĩ và 22.466 thân nhân đang hưởng trợ cấp. Trong đó, 10.100 liệt sĩ đã xác định được thông tin phần mộ, còn 12.366 liệt sĩ chưa xác định được thông tin.

Đối với nhóm liệt sĩ chưa xác định danh tính, lực lượng chức năng đã cập nhật hơn 16.300 thông tin thân nhân theo dòng mẹ thuộc diện thu nhận mẫu ADN; đồng thời phối hợp với Bộ Công an thu nhận, lưu trữ 254 mẫu ADN phục vụ công tác đối sánh, giám định.

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu ADN và ngân hàng gien quốc gia được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá trong xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, góp phần thực hiện hiệu quả chủ trương của Đảng, Nhà nước về ứng dụng khoa học, công nghệ trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ.

Tổ công tác lưu động đến tận nhà những thân nhân liệt sĩ tuổi cao, sức khỏe yếu. Ảnh: NT

Hướng đến kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), Chiến dịch "500 ngày đêm" tại Hà Tĩnh mang ý nghĩa đặc biệt. Mỗi mẫu ADN được thu nhận hôm nay không chỉ là dữ liệu khoa học phục vụ đối sánh gien mà còn gửi gắm niềm tin, hy vọng của hàng nghìn gia đình. Trên hành trình tìm lại tên cho những người đã ngã xuống, khoa học đang cùng đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" nối dài những nhịp cầu tri ân, để ngày càng có nhiều anh hùng liệt sĩ được trở về với tên tuổi, quê hương và vòng tay của người thân.