Thanh Hóa siết quản lý tàu cá, quyết liệt khắc phục khuyến nghị IUU. Ảnh: Văn Thanh

Siết chặt quản lý từng tàu cá

Theo Kế hoạch hành động thực hiện các biện pháp khắc phục khuyến nghị của Ủy ban châu Âu tại đợt thanh tra lần thứ 5 về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), Thanh Hóa xác định quản lý đội tàu, kiểm tra, kiểm soát và theo dõi hoạt động khai thác là nhiệm vụ trọng tâm.

Kế hoạch được ban hành nhằm thực hiện Quyết định số 1516/QĐ-TTg ngày 10/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ và Quyết định số 3103/QĐ-BNNMT ngày 6/8/2026 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Tỉnh đặt mục tiêu 100% tàu cá đã đăng ký được cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủy sản VNFishbase, qua đó xác định rõ thông tin chủ tàu, vị trí, tình trạng hoạt động và tình trạng pháp lý của từng phương tiện.

Đáng chú ý, các dữ liệu về tàu cá sẽ được rà soát, đối khớp giữa VNFishbase, hệ thống giám sát tàu cá (VMS), dữ liệu dân cư và thông tin xuất, nhập bến trên hệ thống eCDT. Nhiệm vụ này phải hoàn thành trước ngày 15/9/2026 và tiếp tục được cập nhật thường xuyên.

Cùng với đó, tỉnh Thanh Hóa yêu cầu hàng tuần rà soát, lập danh sách tàu cá không đủ điều kiện hoạt động khai thác, phân loại cụ thể từng trường hợp, xác định tàu đang ở đâu, chủ sở hữu là ai và nguyên nhân chưa hoàn thiện đăng ký, đăng kiểm, giấy phép hoặc chưa lắp đặt VMS. Các tàu không đủ điều kiện phải được bố trí neo đậu tập trung, niêm yết tại cộng đồng, thậm chí niêm phong, không để ngư cụ và trang thiết bị trên tàu; chính quyền cơ sở chịu trách nhiệm quản lý, giám sát chặt chẽ.

Tỉnh Thanh Hóa cũng đặt yêu cầu 100% tàu cá đã đăng ký, kể cả tàu đang ngừng hoạt động, phải được đánh dấu, viết số đăng ký đúng quy định; kiên quyết không cho tàu chưa đủ điều kiện xuất cảng, bến đi khai thác.

Đặc biệt, việc kiểm soát thiết bị VMS được yêu cầu thực hiện nghiêm ngay từ khâu tàu xuất, nhập bến. Lực lượng chức năng phải kiểm tra tình trạng thiết bị, số sê-ri, niêm phong; không cho tàu xuất bến nếu VMS không hoạt động, mất niêm phong, sai số sê-ri hoặc có dấu hiệu bị can thiệp. Đồng thời, hệ thống VMS được tổ chức trực ban 24/7 để phát hiện, xác minh và xử lý các trường hợp mất kết nối, vượt ranh giới cho phép khai thác, tháo, gửi hoặc vô hiệu hóa thiết bị.

Theo phụ lục kế hoạch, 100% tàu cá thuộc diện phải lắp VMS sẽ được kiểm tra tình trạng thiết bị; các tàu tắt kết nối VMS cũng phải được theo dõi, giám sát, không để lợi dụng việc ngắt kết nối để hoạt động trên biển.

Không để lọt nguồn gốc thủy sản, không để tồn đọng vi phạm

Một yêu cầu quan trọng khác được Thanh Hóa đặt ra là kiểm soát chặt nguồn gốc sản phẩm thủy sản khai thác. Theo đó, 100% tàu cá từ 6m trở lên tham gia khai thác phải thực hiện thủ tục rời, cập cảng cá hoặc các điểm lên cá do địa phương thiết lập trên hệ thống eCDT. Tỉnh cũng yêu cầu tăng cường sử dụng nhật ký khai thác điện tử đối với tàu cá thuộc diện quy định.

Từ ngày 1/9/2026, 100% hồ sơ cấp giấy xác nhận nguyên liệu và giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác phục vụ xuất khẩu sang các thị trường yêu cầu phải được xử lý trên eCDT. Đặc biệt, không cấp giấy xác nhận đối với sản phẩm khai thác không có dữ liệu hợp lệ trên hệ thống.

Các cơ sở thu mua, doanh nghiệp chế biến, cảng cá và cơ quan quản lý nhà nước về thủy sản phải cùng tham gia giám sát sản lượng bốc dỡ, hồ sơ truy xuất nguồn gốc trên eCDT. Tỉnh yêu cầu 100% sản lượng khai thác bốc dỡ qua cảng được kiểm tra, kiểm soát và thực hiện trên hệ thống này.

Đối với hoạt động tại cảng, Thanh Hóa yêu cầu kiểm tra, kiểm soát 100% tàu cá, giám sát sản lượng thủy sản bốc dỡ; đồng thời đối soát số liệu tàu xuất, nhập bến giữa các đồn, trạm Biên phòng và tổ chức quản lý cảng cá. Những trường hợp cố tình vi phạm phải bị xử lý nghiêm.

Không chỉ kiểm soát tàu khai thác, tỉnh còn siết chặt hoạt động của tàu hậu cần nghề cá. Các phương tiện này phải được theo dõi, kiểm soát, truy vết nguồn gốc sản phẩm chuyển tải; xử lý nghiêm tàu có hành vi chuyển tải hoặc hỗ trợ tàu đã được xác định khai thác IUU. Các cơ sở thu mua chỉ được mua sản phẩm khai thác từ tàu cá bốc dỡ tại cảng cá theo quy định.

Trong thực thi pháp luật, Thanh Hóa yêu cầu khẩn trương xác minh, xử lý dứt điểm các trường hợp mất kết nối VMS, vượt ranh giới cho phép khai thác trên biển trong năm 2026 và các vụ việc phát sinh, bảo đảm có kết quả, số liệu cụ thể, tuyệt đối không để hết thời hiệu hoặc kéo dài thời gian xử lý hồ sơ. Mục tiêu đặt ra là 100% tàu cá vi phạm được xử lý, xử phạt theo quy định; phấn đấu hoàn thành xác minh, xử lý vụ việc trong thời hạn quy định, không quá 60 ngày kể từ ngày lập hồ sơ, trường hợp kéo dài phải nêu rõ lý do và trách nhiệm.

Tỉnh Thanh Hóa cũng yêu cầu điều tra, xử lý các tổ chức, cá nhân môi giới, móc nối đưa tàu cá, ngư dân khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài; xử lý các hành vi vi phạm liên quan đến thiết bị giám sát hành trình. Kết quả xử phạt phải được cập nhật đầy đủ vào cơ sở dữ liệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản.

Để bảo đảm kế hoạch đi vào thực chất, Thanh Hóa xác định tập trung “Tháng cao điểm” chống khai thác IUU theo nguyên tắc “6 rõ, 1 xuyên suốt”, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát và kiên quyết xử lý trách nhiệm tổ chức, cá nhân thiếu trách nhiệm, không hoàn thành nhiệm vụ được giao. Các đơn vị phải cập nhật tiến độ, báo cáo kết quả hằng tuần; kết quả thực hiện “Tháng cao điểm” phải được báo cáo trước ngày 18/9/2026.

Theo kế hoạch, công tác kiểm tra, báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU, cùng việc xem xét khen thưởng, kỷ luật, phải hoàn thành trước ngày 30/9/2026. Kết quả được phân loại rõ theo các mức hoàn thành, đúng tiến độ, chậm hoặc không hoàn thành.

Với việc lượng hóa nhiệm vụ bằng các chỉ tiêu cụ thể, gắn thời hạn và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, địa phương, kế hoạch của Thanh Hóa cho thấy yêu cầu chuyển mạnh từ tuyên truyền, vận động sang quản lý, giám sát và xử lý thực chất, hướng tới kiểm soát chặt toàn bộ chuỗi khai thác, cập cảng, bốc dỡ, truy xuất nguồn gốc và xử lý vi phạm IUU.