(Thanh tra) - Từ phân bón giả về chất lượng đến thủ đoạn làm giả bao bì, nhãn mác, nguồn gốc, xuất xứ, Phòng Cảnh sát kinh tế (PC03), Công an tỉnh Đắk Lắk đã liên tiếp phát hiện, triệt phá nhiều đường dây, vụ án quy mô lớn. Kết quả đấu tranh không chỉ cho thấy thủ đoạn ngày càng tinh vi của tội phạm trong lĩnh vực vật tư nông nghiệp, mà còn đặt ra yêu cầu siết chặt quản lý nguồn hàng, truy xuất nguồn gốc, ngăn phân bón giả đến tay người nông dân.
Vụ án “Sản xuất, buôn bán hàng giả là phân bón” do Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh Đắk Lắk phát hiện, đấu tranh, triệt phá là một trong những vụ án có quy mô đặc biệt lớn về lượng hàng hóa được xác định giả mạo nguồn gốc, xuất xứ.
Liên quan đến vụ án này, Cơ quan Cảnh sát điều tra - Công an tỉnh Đắk Lắk đã khởi tố vụ án, khởi tố 6 bị can để điều tra về hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là phân bón.
Các bị can gồm Võ Thị Kim Thúy, Dương Hồng Sơn, Dương Văn Tuấn, cùng trú tại TP Hồ Chí Minh; Đỗ Xuân Nam, Hồ Bá Đức và Võ Vũ Toại, cùng trú tại tỉnh Đắk Lắk.
Theo cơ quan điều tra, các đối tượng tổ chức hoạt động theo chuỗi, từ nhập khẩu, tập kết, đóng gói, thay đổi bao bì, tem nhãn đến phân phối sản phẩm ra thị trường.
Trong hai năm 2025 và 2026, các doanh nghiệp liên quan chỉ nhập khẩu tổng cộng 555 tấn phân bón hữu cơ có nguồn gốc từ Bỉ nhưng đã bán ra thị trường 24.243,3 tấn phân bón mang thông tin xuất xứ Bỉ.
Qua đối chiếu, cơ quan điều tra xác định 23.782 tấn trong số này không có nguồn gốc từ Bỉ mà được đóng gói lại, dán tem và nhãn phụ thể hiện xuất xứ Bỉ. Số hàng này có tổng trị giá hơn 154,5 tỷ đồng. Ngoài lượng đã tiêu thụ, cơ quan chức năng còn xác định 93,625 tấn phân bón tồn kho.
Theo hồ sơ vụ án, các đối tượng đã nhập khẩu phân bón từ nước ngoài có giá khoảng 5.000 đồng/kg. Sau khi đưa về Việt Nam, một phần hàng hóa bị thay bao bì, dán nhãn phụ thể hiện xuất xứ Bỉ rồi đưa vào hệ thống phân phối với giá cao hơn nhiều để trục lợi.
Không chỉ giả mạo nguồn gốc, xuất xứ, các vụ án được Phòng Cảnh sát kinh tế (PC03), Công an tỉnh Đắk Lắk phát hiện còn cho thấy phân bón còn bị làm giả về chất lượng, bao bì, mã số và thông tin doanh nghiệp.
Tháng 1/2025, PC03 triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán phân bón giả do vợ chồng Bùi Minh Chánh và Nguyễn Thị Cẩm My cầm đầu. Từ năm 2023 đến đầu tháng 1/2025, đường dây này đã sản xuất, đưa ra thị trường gần 30.000 tấn phân bón giả, cung cấp cho 187 tổ chức, cá nhân tại nhiều địa phương.
Khác với đường dây vừa bị triệt phá, Chánh - My tập trung làm giả chất lượng sản phẩm. Do giá nguyên liệu kali tăng cao, hai bị cáo thống nhất thay đổi công thức sản xuất phân bón NPK, giảm hàm lượng kali so với mức công bố nhằm giảm chi phí, tăng lợi nhuận.
Liên quan đến vụ án trên, ngày 5/8/2026, TAND tỉnh Đắk Lắk xét xử sơ thẩm 13 bị cáo trong vụ án xảy ra tại Công ty Cổ phần Thương mại Phân bón Nam Dương và Công ty Cổ phần Tập đoàn Phân bón Quốc tế Hòa Kỳ - VINA.
Theo cáo trạng, từ tháng 6/2023 đến tháng 1/2025, vợ chồng My - Chánh đã chỉ đạo sản xuất, buôn bán 35.011 bao phân bón không bảo đảm hàm lượng kali, tương đương hơn 1.750 tấn, có giá trị tương đương hàng thật hơn 15,2 tỷ đồng, thu lợi bất chính hơn 1,27 tỷ đồng.
Hội đồng xét xử tuyên phạt Nguyễn Thị Cẩm My 5 năm 6 tháng tù, Bùi Minh Chánh 5 năm tù, cùng về tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả là phân bón”; phạt bổ sung mỗi bị cáo 30 triệu đồng. 11 đồng phạm còn lại nhận mức án từ 1 năm 6 tháng tù cho hưởng án treo đến 2 năm 9 tháng tù giam.
Trong năm 2026, PC03 tiếp tục phát hiện nhiều vụ việc liên quan đến hành vi giả mạo thông tin trên phân bón. Tại Công ty CP Kinh doanh phân bón Việt Hoa NB, ở thôn 1, xã Ea H'leo, tỉnh Đắk Lắk, lực lượng chức năng phát hiện 936 bao phân bón giả về nguồn gốc, xuất xứ, trị giá hơn 141,6 triệu đồng. Ngày 2/7/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can Đỗ Việt Anh, trú phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, để điều tra theo quy định.
Ngày 10/7/2026, Phòng Cảnh sát kinh tế - Công an tỉnh Đắk Lắk tiếp tục cho biết đã khởi tố bị can, bắt tạm giam Trần Đình Hải (47 tuổi), trú tỉnh Ninh Bình, để điều tra hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là hơn 250 tấn phân bón.
Theo điều tra ban đầu, số phân bón do Công ty TNHH PVM Việt Mỹ của Hải cung cấp có dấu hiệu giả mạo tên, địa chỉ tổ chức, cá nhân sản xuất, phân phối; giả mạo mã số đăng ký lưu hành, mã số công bố; giả mạo bao bì của các công ty sản xuất phân bón khác và giả mạo nguồn gốc, xuất xứ, nơi sản xuất, đóng gói.
Từ tháng 10 đến tháng 12/2025, công ty của Hải đã cung cấp hơn 250 tấn phân bón. Trong đó, hơn 174 tấn được đưa đến các hộ dân trồng thuốc lá; hơn 89 tấn còn lại, trị giá hơn 1 tỷ đồng, bị cơ quan chức năng tạm giữ.
Theo Đại tá Nguyễn Văn Chuyên, Trưởng phòng Cảnh sát kinh tế (PC03), trong các vụ án, các đối tượng thường tổ chức nhiều công đoạn từ nhập khẩu, tập kết, thay đổi tem nhãn đến phân phối sản phẩm ra thị trường và hợp thức hóa bằng hồ sơ, sử dụng pháp nhân doanh nghiệp làm “bình phong”.
Do đường dây hoạt động qua nhiều khâu, trên nhiều địa bàn, nếu chỉ kiểm tra riêng lẻ tại một đại lý hoặc một công đoạn sẽ rất khó phát hiện, thu thập chứng cứ và chứng minh hành vi vi phạm.
Thực tế từ các vụ án được phát hiện cho thấy, để bóc gỡ một đường dây phân bón giả, lực lượng chức năng phải lần theo quá trình hình thành, lưu thông của hàng hóa, từ nguồn nhập, nơi tập kết, đóng gói, thay đổi thông tin đến khâu phân phối, qua đó làm rõ vai trò của từng cá nhân, doanh nghiệp liên quan.
Ở cuối chuỗi, người nông dân lại là đối tượng trực tiếp mua và sử dụng phân bón nhưng gần như không có điều kiện tự kiểm chứng toàn bộ thông tin được công bố trên bao bì.
“Các cơ sở sản xuất, kinh doanh phải tuân thủ nghiêm quy định pháp luật, kiểm soát chặt nguồn gốc, chất lượng hàng hóa; tuyệt đối không vì lợi nhuận mà tiếp tay cho hàng giả, hàng kém chất lượng. Mọi hành vi vi phạm, khi được phát hiện và có đủ căn cứ, đều bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật”, Đại tá Nguyễn Văn Chuyên khẳng định.
Kỳ 3 cũng là kỳ cuối của loạt bài 3 kỳ “Công an Đắk Lắk lật tẩy đường dây ‘phù phép’ phân bón giả hàng Bỉ” mà Báo Thanh tra đăng tải, qua đó làm rõ những thủ đoạn tinh vi của các đối tượng trong việc “phù phép” nguồn gốc, bao bì, mã số để đưa hàng chục nghìn tấn phân bón ra thị trường.
Những vụ án được lực lượng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Đắk Lắk phát hiện, đấu tranh không chỉ bóc trần các đường dây hàng giả mà còn cảnh báo về những lỗ hổng trong quản lý, kiểm soát nguồn gốc và chất lượng vật tư nông nghiệp. Đằng sau mỗi bao phân bón là chi phí, công sức và kỳ vọng của người nông dân, vì vậy việc ngăn chặn hàng giả từ gốc vẫn là yêu cầu cấp thiết.
Bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy Công an Trung ương, lãnh đạo Bộ Công an và Đảng ủy, Ban Giám đốc Công an tỉnh Đắk Lắk, Phòng Cảnh sát kinh tế luôn chủ động nắm tình hình, tập trung đấu tranh với tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường.
Từ năm 2021 đến nay, đơn vị đã phát hiện, đấu tranh hơn 943 vụ, liên quan 1.029 cá nhân và 338 tổ chức vi phạm; khởi tố 199 vụ án với 439 bị can; xử phạt vi phạm hành chính hơn 21 tỷ đồng.
Riêng những tháng đầu năm 2026, Phòng Cảnh sát kinh tế liên tiếp đấu tranh, triệt phá nhiều đường dây sản xuất, buôn bán hàng giả quy mô lớn, hoạt động liên tỉnh, tập trung vào các mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp. Qua các vụ án, lực lượng chức năng thu giữ hơn 7.000 chai và 14.000 gói thuốc bảo vệ thực vật giả; hơn 580 tấn phân bón giả; hơn 22 tấn lúa giống giả. Điều tra xác định riêng số lúa giống giả đã được sản xuất, đưa ra thị trường lên tới hơn 200 tấn.
Những kết quả trên góp phần quan trọng vào thành tích chung của Công an tỉnh Đắk Lắk trong đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Ngày 30/3/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, đã gửi thư khen Công an tỉnh Đắk Lắk. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Phòng Cảnh sát kinh tế cũng được Bộ Công an và Giám đốc Công an tỉnh khen thưởng vì có thành tích xuất sắc trong đấu tranh phòng, chống tội phạm.
Đằng sau những con số, chuyên án là bản lĩnh, trách nhiệm và những ngày đêm bám địa bàn của cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát kinh tế. Mỗi vụ án được khám phá không chỉ góp phần xử lý nghiêm vi phạm mà còn ngăn chặn hàng giả, hàng kém chất lượng, bảo vệ quyền lợi và sinh kế của người dân, nhất là người nông dân; bảo vệ hoạt động sản xuất, kinh doanh chân chính và giữ vững kỷ cương trong quản lý kinh tế.
Đó là dấu ấn của màu áo Cảnh sát kinh tế - chủ động, quyết liệt, tận tụy vì Nhân dân và vì một môi trường kinh tế lành mạnh, ổn định.
