Gia Lai đang siết chặt quản lý tàu cá. Ảnh: Tiến Dũng (Báo và Phát thanh, Truyền hình Gia Lai)

Quản lý chặt từng phương tiện, từng chủ tàu

Việc chấm dứt tình trạng tàu cá "3 không" (không đăng ký, không đăng kiểm, không giấy phép khai thác) từ lâu được xem là một trong những điều kiện tiên quyết để Việt Nam sớm gỡ cảnh báo "Thẻ vàng" của Ủy ban châu Âu (EC). Tại Gia Lai, nhiệm vụ này đang được siết chặt bằng những giải pháp đồng bộ, với yêu cầu quản lý đến từng phương tiện, từng chủ tàu và từng vị trí neo đậu.

Tại Chỉ thị số 16/CT-UBND ngày 13/7/2026, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn chỉ đạo kiên quyết không để bất kỳ tàu cá nào không đủ điều kiện rời bến, ra khơi khai thác dưới bất kỳ hình thức nào. Gia Lai xác định chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) là nhiệm vụ chính trị ưu tiên, cấp bách của cả hệ thống chính trị.

Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu quản lý toàn diện đối với nhóm tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, bao gồm cả tàu đã bán nhưng chưa sang tên, tàu không còn tồn tại nhưng chưa được xóa đăng ký hoặc chưa cập nhật biến động trên hệ thống dữ liệu.

Theo đó, mỗi tàu thuộc diện quản lý đặc biệt phải được lập hồ sơ riêng, ghi nhận đầy đủ thông tin về chủ sở hữu hoặc người đang quản lý, vị trí neo đậu, tình trạng pháp lý, hiện trạng hoạt động và phương án xử lý. Các xã, phường ven biển tiến hành tổng kiểm kê, đối chiếu và phân loại toàn bộ tàu cá trên địa bàn.

Các địa phương, ngành chức năng cập nhật đầy đủ dữ liệu về chủ tàu, đăng ký, đăng kiểm, giấy phép khai thác, thiết bị giám sát hành trình, nghề khai thác và tình trạng hoạt động lên Cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia, bảo đảm thông tin "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung".

Người đứng đầu địa phương phải trực tiếp chịu trách nhiệm nếu để tàu thuộc diện quản lý đặc biệt tự ý ra khơi hoặc vi phạm các quy định về chống khai thác IUU. Đối với những tàu đã bán nhưng chưa xác định được người mua hoặc không còn tại địa phương, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp xác minh, đăng tải thông tin tìm kiếm trong thời gian 6 tháng trước khi tham mưu xử lý, xóa đăng ký theo quy định. Những tàu đang neo đậu ngoài tỉnh cũng được phối hợp giám sát, hướng dẫn hoàn thiện thủ tục sang tên để tránh phát sinh khoảng trống trong quản lý.

Hàng tuần, danh sách tàu không đủ điều kiện hoạt động và các tàu có giấy tờ sắp hết hạn sẽ được cập nhật, gửi đến Bộ đội Biên phòng, Công an tỉnh Gia Lai, các cảng cá và chính quyền địa phương để phối hợp kiểm soát.

Gia Lai kiên quyết không để phát sinh thêm tàu cá "3 không". Ảnh: Tiến Dũng (Báo và Phát thanh, Truyền hình Gia Lai)

Không để phát sinh thêm tàu "3 không"

Thay vì chỉ kiểm soát tập trung ở cửa biển như trước đây, Gia Lai đang triển khai chuỗi biện pháp giám sát ngay từ nơi neo đậu tàu cá và gắn trách nhiệm đến từng cán bộ được phân công. Gia Lai buộc chủ tàu không đủ điều kiện phải ký cam kết không đưa phương tiện ra khơi.

Tàu cá phải được đưa về khu vực neo đậu tập trung hoặc vị trí do chính quyền địa phương xác định, tháo dỡ ngư lưới cụ, nhiên liệu và các thiết bị phục vụ khai thác nhằm loại bỏ nguy cơ lén lút hoạt động.

Mỗi tàu đều được phân công cán bộ, công chức, đảng viên hoặc lực lượng phù hợp trực tiếp theo dõi, cập nhật hằng ngày về vị trí neo đậu, hiện trạng, hình ảnh và tình hình quản lý. Hệ thống truyền thanh cấp xã cũng phải phát thông báo tối thiểu hai lần mỗi ngày, yêu cầu chủ tàu không tự ý di chuyển phương tiện, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ hoặc thực hiện chuyển đổi nghề, giải bản theo chính sách của tỉnh.

Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai được giao kiểm soát tuyệt đối hoạt động xuất, nhập bến. Những tàu chưa đăng ký, chưa đăng kiểm, chưa có giấy phép khai thác, không có trong danh sách quản lý hoặc thuộc diện giám sát đặc biệt sẽ không được phép rời bến.

Lực lượng biên phòng đồng thời tăng cường tuần tra tại các bãi ngang, cửa sông, cửa lạch và khu neo đậu, nhất là vào ban đêm hoặc những thời điểm có nguy cơ tàu lén lút ra khơi.

Gia Lai hiện có 5.743 tàu cá có đăng ký. Ảnh: Tiến Dũng (Báo và Phát thanh, Truyền hình Gia Lai)

Đối với khâu quản lý nguồn gốc phương tiện, Công an tỉnh Gia Lai phối hợp xác minh thông tin chủ tàu, người mua, người quản lý; xử lý nghiêm hành vi che giấu thông tin, mua bán, chuyển nhượng trái quy định hoặc tiếp tay cho hoạt động khai thác IUU. Việc kiểm tra các cơ sở đóng mới, cải hoán, sửa chữa, thu mua, tháo dỡ tàu cá cũng được tăng cường nhằm ngăn chặn phát sinh tàu "3 không", tàu không rõ nguồn gốc và tàu cải hoán trái phép.

Các cảng cá được yêu cầu không cung cấp nhiên liệu, nước đá, lương thực, ngư cụ cho tàu không đủ điều kiện hoạt động; đồng thời bố trí khu vực neo đậu tập trung để thuận lợi cho công tác giám sát.

Trước ngày 30/7/2026, các xã, phường ven biển phải hoàn thành việc rà soát, cấp giấy xác nhận và mã số quản lý riêng cho toàn bộ tàu cá có chiều dài dưới 6m. Gia Lai cũng nghiên cứu áp dụng các giải pháp công nghệ như thiết bị định vị hoặc chíp giám sát đối với nhóm tàu chưa đủ điều kiện hoạt động, từng bước khép kín công tác quản lý.