Phó Thủ tướng phát biểu chỉ đạo tại hội thảo. Ảnh: Thảo Nguyên)

Đối tác đồng hành cùng Chính phủ

Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, chúng ta đã đạt được nhiều kết quả như: Kiểm soát tỷ lệ nhiễm HIV/AIDS trong cộng đồng dân cư dưới 0,3%, giảm liên tiếp trong 3 năm liền về số người nhiễm mới, triển khai Chương trình Methadone hiệu quả… Tuy nhiên, chúng ta cũng đang đứng trước những thách thức không nhỏ như dịch có nguy cơ lan rộng sang cộng đồng những người ít có nguy cơ hoặc nguy cơ thấp, yêu cầu nguồn lực cho phòng, chống HIV/AIDS ngày càng cao cho cả dự phòng, chăm sóc và điều trị cũng như giảm thiểu tác động tiêu cực của HIV/AIDS đến phát triển xã hội, trong khi đó nguồn lực quốc tế có chiều hướng suy giảm.

Trước tình hình đó, chủ trương xã hội hóa và huy động cộng đồng cần được triển khai mạnh và hiệu quả. Các tổ chức xã hội, trong đó có các tổ chức dựa vào cộng đồng đã phát huy vai trò của mình trong việc làm đổi mới nhận thức của cộng đồng, thực hiện tốt truyền thông thay đổi hành vi, cung cấp các dịch vụ dự phòng, chăm sóc và hỗ trợ điều trị, gắn phòng, chống HIV/AIDS với phát triển cộng đồng, xóa đói giảm nghèo. 

“Những kết quả hoạt động của các tổ chức xã hội, nhất là trong tiếp cận và đưa dịch vụ đến các nhóm dễ bị tổn thương và khó tiếp cận, điều mà các tổ chức Nhà nước khó có thể thực hiện. Những hoạt động của các bạn đã được ghi nhận trong báo cáo của Chính phủ Việt Nam cho Liên hiệp quốc. Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam trong thời gian qua cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối với các bộ, ngành, các tổ chức quốc tế, điều phối các tổ chức phi Chính phủ triển khai thực hiện các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS tại cộng đồng có hiệu quả”, Phó Thủ tướng nói.Các đại biểu tham dự hội thảo. Ảnh: Thảo Nguyên

Phó Thủ tướng khẳng định, Chính phủ sẽ quan tâm trong việc tháo gỡ các khó khăn, tạo điều kiện về cơ chế chính sách và xác định các tổ chức xã hội là những đối tác quan trọng đồng hành cùng Chính phủ trong công cuộc chống lại căn bệnh hiểm nghèo này vì tương lai và vì hạnh phúc của mọi người.

Phó Thủ tướng mong rằng, các tổ chức xã hội tiếp tục có những đóng góp tích cực trong phòng, chống tệ nạn ma túy và mại dâm, nhất là khi Nhà nước chủ trương tăng cường việc điều trị nghiện ma túy tại cộng đồng, đẩy mạnh Chương trình Methadone với mục tiêu cung cấp điều trị cho 80.000 người lệ thuộc vào ma túy dạng heroin….

Thời gian tới, theo Phó Thủ tướng, các tổ chức cộng đồng phải nâng cao năng lực, phát triển tổ chức, kết nối thành những mạng lưới để có sự liên kết và hỗ trợ lẫn nhau; đồng thời đối thoại thẳng thắn, cởi mở và xây dựng giữa các cơ quan Nhà nước với các tổ chức xã hội, các tổ chức cộng đồng để tháo gỡ khó khăn nhằm thực hiện các mục tiêu của Chiến lược Phòng, chống HIV/AIDS, phòng, chống tệ nạn ma túy và mại dâm, góp phần đẩy lùi HIV/AIDS, tiến tới thực hiện mục tiêu “ba không: Không người nhiễm mới, không người chết vì AISD, không kỳ thị và phân biệt đối xử” mà Việt Nam đã cam kết với nhân dân và cộng đồng quốc tế. 

Mỗi ngày cả nước phát hiện thêm 29 người nhiễm HIV

Báo cáo của Cục Phòng, chống HIV/AIDS (Bộ Y tế) cho thấy, đến nay, Việt Nam có 213.413 người nhiễm HIV còn sống, trong đó có 63.373 người đang ở giai đoạn AIDS, tích lũy tử vong do HIV/AIDS là 65.133 người.

5 tháng đầu năm 2013, số trường hợp nhiễm HIV, bệnh nhân AIDS và tử vong do AIDS được phát hiện tiếp tục giảm so với cùng kỳ năm 2012, HIV giảm 32% (2.050 trường hợp), số bệnh nhân AIDS giảm 50% (1.994 trường hợp), số người tử vong do AIDS giảm 49% (708 trường hợp). Trung bình 5 tháng đầu năm 2013, mỗi ngày cả nước phát hiện 29 người nhiễm HIV.

Cùng với đó, dịch HIV đang tiếp tục lan rộng về địa bàn. Năm 2013 đã tăng thêm 14 xã/phường mới phát hiện có người nhiễm HIV. Tỷ lệ người nhiễm HIV là nữ giới và nhiễm HIV lây truyền qua đường tình dục đang có xu hướng gia tăng qua các năm và tập trung trong nhóm nguy cơ cao như phụ nữa bán dâm, nam đồng tính bán dâm… đặc biệt là nhóm nghiện chích ma túy. Tỷ lệ sử dụng bao cao su thấp cũng làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm HIV từ nhóm nguy cơ cao sang nhóm ít có nguy cơ hoặc nguy cơ thấp.Đại diện các tổ chức xã hội cho rằng, thiếu khung pháp lý thống nhất đang làm khó các tổ chức xã hội khi tham gia phòng, chống HIV/AIDS. Ảnh: Thảo Nguyên

“HIV/AIDS là đại dịch nguy hiểm, là mối hiểm họa đối với sức khỏe, tính mạng của con người và tương lai nòi giống của dân tộc. Phòng, chống HIV/AIDS phải được coi là một nhiệm vu quan trọng, lâu dài, cần có sự phối hợp liên ngành dựa trên nguyên tắc bảo đảm quyền con người, chống kỳ thị, phân biệt đối xử; chú trọng đến phụ nữ, trẻ em, các nhóm dễ bị lây nhiễm HIV, đồng bào dân tộc ít người”, PGS.TS Bùi Đức Dương, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống HIV/AIDS nhấn mạnh.

Theo PGS.TS Bùi Đức Dương, các tổ chức xã hội tham gia phòng, chống HIV/AIDS với các mức độ đóng góp khác nhau tùy thuộc vào chức năng và khả năng của từng tổ chức tập trung vào các hoạt động như truyền thông, dự phòng, chăm sóc, hỗ trợ cho người nhiễm, người bị ảnh hưởng bởi HIV, góp phần cùng hệ thống quốc gia cung cấp đầy đủ các gói dịch vụ cho người nhiễm, người bị ảnh hưởng bởi HIV tại cộng đồng, cũng như góp phần vận động chính sách phòng, chống HIV/AIDS.

Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS thành phần VUSTA do các tổ chức xã hội triển khai từ năm 2011 đến nay đã hỗ trợ cho 76 tổ chức dựa vào cộng đồng ở 10 tỉnh/TP hình thành và phát triển; cung cấp dịch vụ dự phòng HIV và chăm sóc liên tục cho 1.514 người lớn và trẻ em nhiễm HIV; 5.618 người là vợ hoặc bạn tình âm tính của người nhiễm HIV và người tiêm chích ma túy; 7.374 người trong nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới và một số nhóm đối tượng khác. 

Tuy sự tham gia của các tổ chức xã hội rất cần thiết và đóng vai trò tích cực, nhưng thực tế lại thiếu một khuôn khổ pháp lý nhất quán cho việc đăng ký và quản lý các tổ chức xã hội, nghề nghiệp và đoàn thể quần chúng; nguồn tài trợ thiếu bền vững, hầu hết phụ thuộc vào tài trợ quốc tế. Hơn nữa, sự kỳ thị và phân biệt đối xử đang là những rào cản lớn đối với việc cung cấp dịch vụ và sự tham gia có ý nghĩa hơn của người sống với HIV và các nhóm quần thể chính có nguy cơ lây nhiễm HIV cao trong ứng phó quốc gia…

Thảo Nguyên