Bộ Y tế đã có công văn gửi Bộ Công an đề nghị xác minh điều tra. Đồng thời, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cũng có văn bản gửi Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam đề nghị phối hợp với các cơ quan liên quan của Mỹ hỗ trợ điều tra làm rõ thông tin các báo nêu để xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân có hành vi sai phạm. Trong trường hợp thông tin nói trên không đúng, Bộ Y tế cũng đề nghị phía Mỹ công khai thông tin trên các phương tiện thông tin đại chúng để người dân Việt Nam không hoang mang, đảm bảo niềm tin của nhân dân đối với Nhà nước nói chung và ngành Y tế nói riêng.

Theo Bộ Y tế, trang thiết bị y tế của Cty Bio-Rad có thể được đưa vào bệnh viện theo nhiều nguồn như viện trợ, đấu thầu từ ngân sách, nguồn vốn vay hoặc xã hội hóa. Với hình thức xã hội hóa, Cty đặt máy xét nghiệm ở bệnh viện, cùng khai thác, lợi nhuận được chia theo thỏa thuận.

Để phục vụ công tác điều tra, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã ký quyết định thành lập Tổ công tác thu thập hồ sơ, tài liệu liên quan đến nghi án hối lộ của Cty Bio-Rad Laboratories (Mỹ). Theo đó, Bộ trưởng cử Thứ trưởng Phạm Lê Tuấn làm Tổ trưởng Tổ công tác, Chánh Thanh tra Bộ Y tế Đặng Văn Chính làm Tổ phó, cùng 8 thành viên khác là các cục trưởng, vụ trưởng. Tổ công tác có nhiệm vụ thu thập, thống kê hồ sơ, tài liệu liên quan đến các trang thiết bị, hóa chất sử dụng kèm trang thiết bị, thuốc, vắc-xin, sinh phẩm y tế do Bio-Rad sản xuất, lưu hành và được sử dụng tại Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2005 - 2009.

Báo cáo mới nhất của Thanh tra Bộ Y tế cho thấy, đầu năm 2005, Cty Bio-Rad đặt văn phòng đại diện tại Việt Nam. Từ ngày 17/1/2005, mặt hàng đầu tiên của Cty Bio-Rad Laboratories được cấp phép nhập khẩu. Tại thị trường Việt Nam, Cty Bio-Rad chuyên cung ứng thiết bị xét nghiệm và các sinh phẩm, test xét nghiệm trong lĩnh vực sinh hóa, huyết học và miễn dịch học. Tuy nhiên, đến ngày 20/10/2013, Văn phòng đại diện của Cty Bio-Rad Laboratories tại Singapore có thông báo các sản phẩm và dịch vụ của Bio-Rad sẽ không còn có mặt ở thị trường Việt Nam kể từ ngày 31/12/2013 và Cty Bio-Rad không ủy quyền cho bất cứ bên nào khác nhập khẩu các sản phẩm của Bio-Rad vào Việt Nam sau ngày này.

Chỉ trong vòng 5 năm Cty Bio-Rad có mặt tại thị trường Việt Nam (từ năm 2005 - 2010), có 9 mặt hàng của Cty này được Vụ Trang thiết bị và Công trình y tế (Bộ Y tế) cấp phép nhập khẩu, 22 loại sản phẩm của Bio-Rad được Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) cấp số đăng ký, 13 Cty được cấp phép nhập khẩu trang thiết bị y tế của Cty Bio-Rad, 25 Cty được ủy quyền mua bán các sản phẩm của Cty này. Ngoài ra, hóa chất xét nghiệm và vật tư tiêu hao được nhập khẩu kèm theo thiết bị y tế vào Việt Nam.

Theo báo cáo của Thanh tra Bộ Y tế, có 52 đơn vị đã mua, bán, sử dụng các thiết bị xét nghiệm chẩn đoán y tế của Cty Bio-Rad trong giai đoạn từ 2005 - 2010 tại Việt Nam. Trong số 52 đơn vị báo cáo đã mua sản phẩm của Công ty Bio-Rad, có 22 bệnh viện, 8 viện, 4 trường đại học y dược, 3 ban quản lý dự án và 15 sở y tế.

Hiện các cơ quan chức năng đang tích cực điều tra về nghi án Cty Bio-Rad đưa hối lộ 2,2 triệu USD trong quá trình thực hiện dự án y tế ở Việt Nam. Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Lê Tuấn cho biết, Bộ Y tế đã làm việc với Bộ Công an để thống nhất về cách làm, trong đó, Bộ Y tế thu thập, cung cấp thông tin cho Bộ Công an điều tra, xác minh. Theo tiến trình, cơ quan điều tra sẽ thông qua các cơ quan chức năng đề nghị với Đại sứ quán Mỹ và các cơ quan liên quan tại Mỹ cung cấp tài liệu để làm rõ những vi phạm pháp luật ở Việt Nam nếu có.

Cơ quan điều tra sẽ tìm hiểu những hợp đồng mua bán từ phía Bio-Rad Laboratories với các đơn vị ở Việt Nam, qua đó bóc gỡ những dấu hiệu nghi vấn để xác định có hay không việc đưa nhận hối lộ dưới hình thức khác nhau. Tuy nhiên, theo nhận định, việc điều tra này rất khó khăn, nhất là các hợp đồng này nếu có “bôi trơn” đều đã được hợp pháp hóa vào các mục chi phí dự án, hợp đồng đào tạo... Nhất là khi Cty này đã rút khỏi Việt Nam 5 năm nay, những tài liệu liên quan để kiểm tra, xác minh sẽ ít. Tuy nhiên, với nhiệm vụ của mình, cơ quan điều tra vẫn đang gấp rút vào cuộc.

Phương Anh