Toàn cảnh Hội thảo

Tại Hội thảo, nhóm nghiên cứu Trung tâm Phát triển sáng tạo xanh (GreenID) chỉ rõ các nguồn gây ô nhiễm không khí tại Việt Nam bao gồm: Các nhà máy nhiệt điện than, khí thải từ phương tiện giao thông, phát thải từ công nghiệp, hoạt động xây dựng, đốt chất thải, đun nấu hộ gia đình và ô nhiễm xuyên biên giới. Nhóm nghiên cứu cũng nhấn mạnh đến việc ô nhiễm không khí đã tác động đến sức khỏe con người, hệ sinh thái, môi trường và khí hậu. Trong đó, nghiêm trọng nhất là tác động đến sức khỏe, làm tốn kém chi phí lớn cho chăm sóc sức khỏe, đặc biệt nhóm dễ bị tổn thương nhất là trẻ em. 

Theo TS Đỗ Mạnh Cường, Phó Phòng Sức khỏe và Môi trường cộng đồng (Cục Quản lý Môi trường Y tế, Bộ Y tế), có tới 94% trường hợp tử vong do ô nhiễm không khí trên thế giới là các bệnh không lây nhiễm, trong đó đột quỵ và nhồi máu cơ tim chiếm tỷ lệ cao. Tại Việt Nam, trong 5 bệnh có tỷ lệ mắc cao nhất trong cơ cấu bệnh tật thì bệnh đường hô hấp có tỷ lệ mắc cao nhất, với tỷ lệ tử vong chỉ đứng thứ 2 (16,9%) sau bệnh hệ tuần hoàn. Ông Cường cũng dẫn chứng báo cáo hiện trạng môi trường không khí (2013) của Bộ Tài nguyên và Môi trường đã chỉ ra rằng, các đô thị bị ô nhiễm không khí có tỷ lệ người mắc các bệnh đường hô hấp cao gấp nhiều lần các đô thị khác; Các bệnh hô hấp cấp tính và mãn tính ở vùng gần các khu vực sản xuất công nghiệp cao hơn rõ rệt so với các vùng đối chứng khác. 

Tại Hà Nội, Sở Tài nguyên và Môi trường dự báo đến năm 2020, Hà Nội sẽ có tới gần 44.000 trẻ em mắc bệnh viêm phổi cấp tính, gần 4.900 người mắc viêm phổi mạn tính, số trường hợp nhập viện vì đường hô hấp, tim mạch, khó thở cũng tăng gấp đôi so với 2010... 

Để ứng phó với vấn đề ô nhiễm không khí, tháng 6/2016, Chính phủ đã phê duyệt “Kế hoạch hành động Quốc gia về quản lý chất lượng không khí đến năm 2020, tầm nhìn đến 2025”. Kế hoạch đã đề ra mục tiêu tăng cường công tác quản lý chất lượng không khí thông qua kiểm soát nguồn phát sinh khí thải và giám sát chất lượng không khí xung quanh, nhằm cải thiện môi trường không khí và đảm bảo sức khỏe cộng đồng. 

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, Việt Nam vẫn còn nhiều thách thức trong quản lý chất lượng không khí khi chưa có Luật Không khí Sạch. Tiêu chuẩn quốc gia về phát thải không khí đang cho phép mức giới hạn khí thải ở mức độ cao so với quốc tế, do đó chúng cần được điều chỉnh, cập nhật để kiểm soát phát thải tốt hơn. Luật Bảo vệ Môi trường 2014 đã có nhưng tính thực thi chưa cao do Nghị định thi hành Luật còn hạn chế và chưa đầy đủ. Việt Nam cũng chưa có cơ chế kiểm soát hiệu quả các nguồn ô nhiễm không khí xuyên biên giới chưa có, hệ thống quan trắc của Việt Nam “mỏng” và chưa hoạt động hiệu quả.

Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận các nội dung chính như: Kết quả nghiên cứu về chất lượng không khí ở Việt Nam và gánh nặng bệnh tật không lây nhiễm đang gia tăng, những tác động đặc thù của ô nhiễm không khí hiện nay đối với sức khỏe cộng đồng, đề xuất giải pháp hành động giảm thiểu ô nhiễm không khí tại Việt Nam.

Nhằm giải quyết vấn đề ô nhiễm không khí và cải thiện chất lượng không khí ở các thành phố lớn cũng như các địa phương khác trên cả nước, nhiều đại biểu khuyến nghị, Việt Nam cần khẩn trương thực hiện ngay các hành động hiệu quả để kiểm soát ô nhiễm không khí và giảm thiểu các tác động gây ra bởi loại ô nhiễm này. Cần nhanh chóng giảm các nguồn gây ô nhiễm nhân tạo từ các hoạt động sản xuất công nghiệp, sản xuất điện năng, đốt rác thải, xây dựng, giao thông và đun nấu. 

Phương Anh