Ảnh minh họa: Trần Kiên

Tỉ lệ bao phủ đạt 71,6%

Trung ương đã ban hành nghị quyết và có chỉ tiêu rõ ràng về tỉ lệ bao phủ BHYT cho từng giai đoạn cụ thể, trong đó phấn đấu đến năm 2015 đạt tỉ lệ bao phủ 75% dân số và đến năm 2020 phấn đấu đạt tỉ lệ 80%. Cùng với số lượng, phấn đấu nâng cao hơn nữa chất lượng khám chữa bệnh (KCB), bảo đảm cho người tham gia BHYT được thụ hưởng các dịch vụ y tế chất lượng cao với chi phí của người bệnh giảm, đối tượng thụ hưởng rộng hơn.

Tính đến hết năm 2014, tỉ lệ bao phủ đã đạt được 71,6% dân số (vượt mục tiêu đề án đề ra). Đây là một sự cố gắng, nỗ lực rất lớn. Quỹ BHYT đã chi trả chi phí KCB cho 136 triệu lượt người là 43.800 tỷ đồng, trong đó thanh toán 100% chi phí KCB đối với nhiều đối tượng như người thuộc hộ gia đình nghèo, người dân tộc thiểu số đang sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn… góp phần trực tiếp giảm tỷ lệ chi tiền túi của người dân khi đi KCB.

Thách thức không ít

Song một thực tế nổi lên, “vẫn còn gần 30% dân số chưa tham gia BHYT, mà chủ yếu là đối tượng sống ở khu vực nông thôn, làm nông, lâm, ngư, diêm nghiệp có mức sống trung bình, người buôn bán nhỏ, lao động tự do tại các khu đô thị. Mặt khác, bên cạnh nhiều tỉnh có quỹ BHYT kết dư hàng trăm tỷ đồng thì một số địa phương liên tục bội chi quỹ BHYT nhiều năm mà chưa có biện pháp giải quyết hữu hiệu”, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội Bùi Sỹ Lợi cho biết.

Các hình thức lạm dụng quỹ BHYT, nhất là tại các bệnh viện ngày càng tinh vi, khó kiểm soát, phát hiện. Tình trạng sai thông tin trên thẻ, cấp chậm thẻ BHYT ở nhiều tỉnh; chênh lệch giá thuốc cùng loại giữa các bệnh viện trong tỉnh, giữa các tỉnh, giữa bệnh viện với thị trường hay không công bằng về chi trả BHYT cho mỗi ca bệnh ở các bệnh viện cùng hạng vẫn tồn tại. Công tác thanh tra, kiểm tra, công tác quản lý còn hạn chế. Thêm vào đó, vẫn còn 9/16 vấn đề (chiếm tới 56,3% kế hoạch) của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT thuộc trách nhiệm của Chính phủ chưa được hướng dẫn…

Chủ động xác định nguồn lực tài chính

Các chuyên gia nhận định, việc mở rộng tỷ lệ bao phủ BHYT đối với 30% dân số chưa tham gia khó có thể đạt mục tiêu bảo phủ toàn dân nếu không có sự chỉ đạo quyết liệt với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị.

Theo đó, cần đưa chỉ tiêu BHYT trở thành chỉ tiêu trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; khẩn trương ban hành hướng dẫn thực hiện BHYT đối với lực lượng vũ trang. Đồng thời, nghiêm túc thực hiện BHYT đối với các đối tượng bắt buộc; tiếp tục hỗ trợ, tuyên truyền, vận động để tăng dần tỷ lệ hộ cận nghèo có BHYT (do chỉ mới đạt tỷ lệ 40%)… Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh, tinh thần chung là đẩy mạnh và làm tốt hơn nữa chủ trương thực hiện BHYT toàn dân để thực hiện cho được các mục tiêu, chỉ tiêu mà Trung ương đã đề.

Giai đoạn từ 2016 - 2020, ngân sách Nhà nước sẽ hỗ trợ đóng BHYT thực hiện theo quy định mới của Luật sửa đổi bổ sung một số điều Luật BHYT. Theo ông Bùi Sỹ Lợi, ngay từ bây giờ, các bộ, ngành chức năng cần chủ động xác định nguồn lực tài chính hỗ trợ cho người dân tham gia BHYT theo các phương thức khác nhau để trình Chính phủ sớm quyết định về thời điểm, mức hỗ trợ, đối tượng nhận hỗ trợ và thời hạn hỗ trợ.

Ngoài ra, cần quan tâm, hỗ trợ các bệnh viện trong thực hiện cơ chế tự chủ trên tinh thần để thực hiện tốt hơn chính sách y tế của Đảng và Nhà nước; đẩy mạnh việc đưa khoa học công nghệ mới để nâng cao chất lượng công tác KCB cho các đối tượng, trong đó có các đối tượng chính sách, người nghèo, người yếu thế trong xã hội…

Luật BHYT (sửa đổi) đã quy định, từ ngày 1/1/2015, người dân muốn mua thẻ BHYT tự nguyện phải đăng ký theo hộ gia đình. Để hỗ trợ một phần mức đóng khi tham gia BHYT theo hộ gia đình, Khoản 3 Điều 13 của Luật đã quy định: Khi tất cả thành viên hộ gia đình tham gia BHYT sẽ được giảm dần mức đóng từ thành viên thứ hai trở đi, người thứ hai, thứ ba, thứ tư đóng lần lượt bằng 70%, 60%, 50% mức đóng của người thứ nhất (hiện nay mức đóng phí BHYT một năm chỉ bằng 4,5% mức lương cơ sở là 621.000 đồng); từ người thứ năm trở đi đóng bằng 40% mức đóng của người thứ nhất…

Nhưng khi triển khai đã gặp khó khăn. Chính phủ đã chấp thuận cho phép một số nhóm cụ thể tham gia BHYT theo hình thức từng thành viên gia đình. Bao gồm người đã tham gia BHYT từ năm 2014 trở về trước, thẻ BHYT còn thời hạn sử dụng tới năm 2015, người từ 70 tuổi trở lên hoặc có 30 năm tuổi Đảng trở lên, người được các quỹ hỗ trợ cấp thẻ BHYT...

Ngoài ra, Bộ Y tế cũng sẽ xem xét có chính sách để quỹ BHYT chi trả phí KCB trong ngày nghỉ, tạo thuận lợi cho người dân có nhu cầu KCB. Bắt đầu từ ngày 1/1/2016, toàn bộ các thành viên thuộc gia đình mới phải tham gia BHYT.

Trần Kiên