(Thanh tra) - “Đứa trẻ bệnh tim rất nặng, không mổ sẽ chết, thế nhưng sau mổ tim sẽ trở thành một đứa trẻ khỏe mạnh có cuộc sống bình thường. Một người lớn bị bệnh van tim hay mạch vành không mổ sẽ chết, nhưng mổ xong sẽ phục hồi hoàn toàn sức khỏe. Không phải chuyên ngành nào trong y khoa cũng có thể giúp cho bệnh nhân được tốt như vậy”.
Đó là chia sẻ của TS. BS Nguyễn Hoàng Định, Trưởng khoa Phẫu thuật Tim mạch Bệnh viện (BV) Đại học Y Dược (ĐHYD) TP HCM (Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch BV ĐHYD TP HCM). Và, đây cũng là lý do ông chọn ngành này để dấn thân.
Phần thưởng lớn nhất là đưa được bệnh nhân thoát khỏi chỗ chết
"Không một công việc nào là dễ dàng cả. Nghề y cần sự đam mê, nhưng với nghề mổ tim… cần nhiều điều hơn nữa... Niềm hạnh phúc của những bác sĩ mổ tim đặc biệt hơn… vì chúng tôi chứng kiến sự khoẻ mạnh hoàn toàn của bệnh nhân. Chúng tôi được những em bé đặt nụ hôn lên má mình với trái tim khoẻ mạnh. Và chứng kiến những em bé lớn lên, khoẻ mạnh, lập gia đình, sinh con đẻ cái với một cuộc đời thực sự khoẻ mạnh”, BS Định chia sẻ.
Thực tế cho thấy, đa số gia đình có con em bị tim bẩm sinh có hoàn cảnh kinh tế rất khó khăn. Bố mẹ các cháu không có điều kiện để đưa con mình lên tỉnh hay thành phố để khám hay chẩn đoán bệnh.
“Năm ngoái chúng tôi gặp cháu bé 6 tháng tuổi tại BV tỉnh Đắk Lắk với bất thường hồi lưu tĩnh mạch phổi toàn phần có tắc nghẽn. Ngay sau đó cháu được đưa về BV ĐHYD kịp thời mổ cấp cứu thành công. Người làm trong ngành phẫu thuật tim có được hạnh phúc đặc biệt so với những ngành khác, đó là phẫu thuật giúp cho họ thoát khỏi chỗ chết và cho họ một cuộc sống hoàn toàn mới. Đó là phần thưởng lớn nhất”, BS Định nói.
Tuy nhiên, nghề y cũng như nhiều nghề khác, không phải lúc nào cũng là những giọt nước mắt hạnh phúc. Nước mắt có lúc chảy xuôi, chảy ngược là bình thường. Vậy nên 1.000 lần thành công, một lần thất bại cũng rất đau đớn dẫu biết là không tránh khỏi. Và thất bại trong ngành Y lại đồng nghĩa với việc ảnh hưởng đến sức khỏe hay thậm chí sinh mạng của người bệnh. "Điều quan trọng nhất là sau mỗi lần thất bại, người thầy thuốc học được cái gì, rút được kinh nghiệm chuyên môn gì cho mình.... Người thầy thuốc phải rất bản lĩnh để điều trị bệnh dựa trên lý trí, không để tình cảm làm ảnh hưởng đến chuyên môn của mình”, BS Định nói.
8 tiếng đồng hồ với trái tim của em bé nằm ngoài lồng ngực
Mỗi một ca mổ tim thường kéo dài 8 đến 10 tiếng, thậm chí lâu hơn nữa. Theo BS Định, chẳng có ca mổ nào giống ca mổ nào, cảm xúc đều khác nhau, nhưng yêu cầu cả ê kíp mổ đều chỉ có một sự tập trung cao độ, chính xác và niềm tin vào sự thành công nhất.
“Một trong những ca mổ nhi khó khăn và kéo dài nhất chúng tôi thực hiện với e kíp chuyên gia nước ngoài vài năm trước cho trường hợp em bé có trái tim nằm ngoài lồng ngực. Bên cạnh khiếm khuyết trong tim, thành ngực, thành bụng đều khiếm khuyết và cần được tái tạo toàn bộ. Ca mổ kéo dài hơn 8 tiếng, hồi hộp, căng thẳng và đầy xúc cảm. Chi phí đến 350 triệu đồng nhưng sau đó niềm hạnh phúc như vỡ oà, khi em bé hồi phục rất nhanh”, BS Định kể.
Đó là ca mổ với trẻ em, có các trường hợp bệnh nhân là người lớn, bệnh lý động mạch chủ cần phẫu thuật cấp cứu thường nặng nề vất vả nhất, phẫu thuật kéo dài có thể đến 12 - 13 tiếng đồng hồ. Phẫu thuật viên phải đứng mổ và tập trung căng thẳng suốt thời gian đó.
“Một ca mổ cũng rất đáng ghi nhớ là một bệnh nhân người Mỹ, đang trên đường ra sân bay về nước đón Tết thì bị bất tỉnh do bóc tách động mạch chủ. Bệnh nhân đã có tiền căn mổ tim trước đó, cả cơ thể và lồng ngực biến dạng do bệnh lý bẩm sinh. Sau khi được chuyển về khoa của chúng tôi, ca mổ diễn ra xuyên đêm, qua Giao thừa cho tới sáng. Sau đó là những ngày liên tục điều trị, phục hồi sức khoẻ cho bệnh nhân"
Trong hàng trăm, ngàn ca mổ đã trải qua, BS. Định kể rằng, ca mổ kéo dài nhất… là 2 năm. Đó là trường hợp em Cao Hùng Vỹ, 8 tuổi, người Gia Lai bị bệnh tim bẩm sinh rất nặng. Gia đình em lại quá nghèo, không có cả tiền để đi xe đến bệnh viện, hai mẹ con phải dắt bộ đến xin điều trị.
“Lúc ấy, Quỹ VinaCapital Foundation tài trợ miễn phí. Khi hai mẹ con tới gặp tôi, tôi cảm thấy rất đau lòng. Không cần nghĩ gì hơn ngoài việc phải làm hết sức để cứu em bé này. Tôi và các bác sĩ đã lên phác đồ triều trị, bắt tay vào vào mổ. Và cuối cùng sau ba cuộc mổ cách nhau 1 đến 2 năm, hiện nay, cậu bé ngày ấy đã có gia đình và có hai cháu bé rất kháu khỉnh. Đây cũng là nhân vật mà nghệ sĩ Ngô Thanh Vân… đã làm dự án “vết sẹo cuộc đời” sau này", BS Định nói.
Hàng ngàn ca mổ thành công nhờ sự chung tay của cộng đồng
Hhàng tháng, các bác sĩ phải đi khắp các vùng miền, phối hợp với huyện, quận, tỉnh để thăm khám cho nhiều trẻ em để phát hiện sớm bệnh tim. Công việc ấy không chỉ cần thời gian, tâm sức… mà tốn kém chi phí rất nhiều. Với hàng ngàn ca mổ tim bẩm sinh miễn phí, chi phí lên tới hàng chục, hàng trăm tỉ đồng ở đâu ra?
BS Định cho rằng, đúng là rất tốn kém nhưng tại Việt Nam nguồn nhân lực liên quan đến lĩnh vực tim mạch còn quan trọng hơn nhiều vì cần người lắm. Phẫu thuật tim nhi rất phức tạp và cần các chuyên gia được đào tạo rất bài bản. Bởi vì ngoài phẫu thuật viên còn có bác sĩ tim mạch nhi, bác sĩ gây mê hồi sức chuyên cho nhi, bác sĩ can thiệp tim mạch nhi…
“Ngành Phẫu thuật tim khó khăn vất vả, đòi hỏi nhiều cống hiến, hy sinh, cũng như sự quyết tâm, nếu không sẽ không thể đạt được chuyên môn giỏi. Sau đó mới bàn đến vấn đề như đầu tư cho trang thiết bị, phòng mổ, đắt tiền, hiện đại hơn so với các chuyên khoa khác. Các vật tư y tế sử dụng trong ca mổ cũng rất chuyên biệt và có giá rất cao. Các bệnh tim bẩm sinh phức tạp chiếm 40% các bệnh tim bẩm sinh cần mổ, ca mổ phức tạp, thời gian hồi sức sau mổ kéo dài… Nhưng chúng tôi đã làm được hết với sự chung tay của cộng đồng”, BS Định nói.
Hiện nay, Nhà nước có chính sách chi trả 100% bảo hiểm y tế cho mổ tim đối với trẻ dưới 6 tuổi. Tuy nhiên, trong chi phí có những dịch vụ không có trong danh mục bảo hiểm y tế nên gia đình vẫn cần phải chi trả phần phát sinh, có khi lên đến 20 - 40 triệu đồng/ca. Hoặc những trường hợp tim phức tạp chi phí còn có thể cao hơn nhiều, lên tới 500 - 800 triệu đồng/ca. Phần phát sinh này sẽ được các tổ chức từ thiện (Hội Bảo trợ bệnh nhân nghèo TP HCM và các tỉnh, Sở Lao động thương binh và Xã hội...) và nhiều nhà từ thiện cá nhân, ẩn danh đóng góp giúp đỡ cho các cháu.
“Chúng tôi vận động mọi nơi, mọi tổ chức, cá nhân và cán bộ, nhân viên trong bệnh viện. Nếu không có những sự hỗ trợ này chúng tôi không thể mổ tim cho trẻ em nghèo, mắc bệnh tim bẩm sinh nhiều năm qua”, BS Định chia sẻ.
PGS.TS. Nguyễn Hoàng Bắc, Phó Hiệu trưởng ĐHYD TP HCM, Giám đốc BV ĐHYD TPHCM
Hoạt động mổ tim nhi trên thế giới không chỉ ở việt Nam đều cần được bù lỗ… Thế nhưng tại BV ĐHYD TP HCM, 10 năm qua đã mổ tim miễn phí cho khoảng 3.000 trẻ em. Đây không phải là chương trình mổ tim theo chiến dịch mà là công việc mổ tim từ thiện đã trở thành thường xuyên nhiều năm nay. Hàng tháng các nhóm bác sĩ của BV đi đến các vùng sâu vùng xa... sau đó lên danh sách, các cháu bệnh nặng cần phải mổ sớm, các bé nào nhẹ hơn thì có phác đồ điều trị sau, từ danh sách đó chúng tôi gặp gỡ các nhà tài trợ, tìm kinh phí mổ cho các cháu".
Đảm nhiệm vai trò người đứng đầu một BV có số lượng bệnh nhân nội, ngoại trú lớn, điều khiến ông trăn trở nhất hiện nay là phải nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, chẩn đoán chính xác, điều trị đúng phác đồ hiệu quả, tránh gây tai biến, biến chứng. “Hiện, chúng tôi cũng tiến hành áp dụng các công nghệ, kỹ thuật điều trị tiên tiến để rút ngắn thời gian nằm viện cho bệnh nhân… Chúng tôi cũng triển khai một đơn vị phẫu thuật trong ngày. Trong đó, bệnh nhân thực hiện khám, chẩn đoán ngoại trú những ngày trước. Phẫu thuật được chỉ định vào những ngày sau và thực hiện hoàn toàn trong ngày. |
Nghiêm Lan
