Ông Dương Tuấn Đức, Giám đốc Trung tâm Giám định và Thanh toán đa tuyến khu vực phía Bắc. Ảnh: TK

Tại buổi cung cấp thông tin định kỳ cho báo chí mới đây, ông Dương Tuấn Đức, Giám đốc Trung tâm Giám định và Thanh toán đa tuyến khu vực phía Bắc, Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam tiết lộ nhiều con số giật mình về tình hình chi trả khám chữa bệnh bằng BHYT 6 tháng đầu năm.

Lạm dụng xét nghiệm, chụp chiếu

So với cùng kỳ năm trước, chi chẩn đoán hình ảnh toàn quốc tăng 37,6% và chi cận lâm sàng tăng 14,7%. Cụ thể, tổng chi tiền xét nghiệm 6 tháng đầu năm là gần 4.700 tỉ đồng, tổng chi chẩn đoán hình ảnh hơn 3.400 tỉ đồng (6 tháng năm 2016 là gần 2.500 tỉ đồng).
Theo BHXH Việt Nam, ngoài nguyên nhân do tăng thêm gần 9,5 triệu lượt khám chữa bệnh còn có nguyên nhân là các cơ sở y tế chỉ định chưa hợp lý các xét nghiệm cận lâm sàng, đặc biệt là chỉ định quá mức cần thiết. 

Giám đốc Trung tâm Giám định và Thanh toán đa tuyến khu vực phía Bắc Dương Tuấn Đức dẫn chứng, bệnh nhân P.V.G được chẩn đoán viêm phế quản cấp, bệnh dây thần kinh liên sườn nhưng bác sĩ cho chỉ định chụp cắt lớp vi tính lồng ngực, siêu âm doppler tim, doppler xuyên sọ, doppler động mạch cảnh, siêu âm ổ bụng, siêu âm tuyến giáp...

“Bệnh nhân gần như được tầm soát toàn bộ với 27 xét nghiệm từ tim, gan, thận, mật, tiết niệu, điện giải, nhồi máu cơ tim đến sàng lọc ung thư tuyến giáp, chẩn đoán cường giáp...”, ông Đức liệt kê.

Với gần 30 xét nghiệm, bệnh nhân phải trả hơn 3 triệu đồng. Sau đó được điều trị 2 loại kháng sinh, thuốc bổ trợ, thuốc lợi tiểu, vitamin A, D.

Hay bệnh nhân L.T.T, được chẩn đoán viêm dạ dày và tá tràng, viêm phế quản cấp, được chỉ định làm tới 24 xét nghiệm với số tiền hơn 6,1 triệu đồng. Trong đó, bệnh nhân được chụp cộng hưởng từ sọ não, chụp X-quang ngực thẳng số hoá, chụp cắt lớp vi tính lồng ngực, điện não đồ, điện tâm đồ, nội soi thực quản, dạ dày tá tràng, đo mật độ xương 2 vị trí, siêu âm doppler xuyên sọ, doppler tim, ổ bụng đến siêu âm tuyến giáp, tuyến vú 2 bên...

BV không muốn bệnh nhân... ra viện

BHXH Việt Nam cũng chỉ ra, nhiều cơ sở y tế lợi dụng thông tư mới về điều chỉnh giá dịch vụ y tế, trong đó giá tiền khám và tiền giường tăng cao, đặc biệt tiền giường hồi sức cấp cứu tăng gấp 10 lần nên đã chỉ định bệnh nhân nằm nội trú kéo dài quá mức. Cho nên, chi tiền khám và tiền gường tăng từ 2,2% lên 21,2% (từ 740,7 tỷ tăng lên 9.214 tỷ đồng).

“Chúng tôi đã phát hiện từ năm 2016. Tại rất nhiều cơ sở y tế, bệnh nhân không phải cấp cứu nhưng vẫn cho nằm giường hồi sức 1-2 ngày, thậm chí nằm đến khi ra viện”, ông Đức thông tin.

Nhiều trạm y tế tuyến xã, BV tuyến huyện chỉ định nằm viện từ 3-5 ngày với các bệnh lý như viêm họng cấp, viêm amydan cấp, mụn, mẩn ngứa, viêm chân răng, vết thương nông phần mềm…; bệnh nhân đẻ thường nằm viện trên 5 ngày ở các BV chuyên khoa sản tại Sóc Trăng, Đà Nẵng, Yên Bái, Tiền Giang, Hải Phòng.

Ngày điều trị bình quân tại các BV chuyên khoa Lao toàn quốc là 17,2 ngày, tại Tuyên Quang, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Hà Giang, Bắc Ninh, Lạng Sơn gấp 1,5 đến trên 2 lần. Ngày điều trị bình quân ở bệnh nhân lao phổi tại BV Phạm Ngọc Thạch gấp 6 lần BV phổi Trung ương, chi bình quân gấp 1,5 đến 2 lần.

Nhiều khoản BHYT thanh toán, người bệnh vẫn bỏ tiền túi ra

Thêm đó, lợi dụng quy định mới cho phép tính ngày điều trị nội trú = ngày ra – ngày vào + 1 (vào viện chiều nay, sáng mai ra viện vẫn được tính 2 ngày) nên nhiều BV cố tình cho bệnh nhân uống thuốc bổ để nằm viện thêm ngày, trong khi đúng ra không cần phải điều trị thêm. Hay có tình trạng kê thêm giường lấy được để tăng nguồn thu.

Đáng nói, nhiều phần chi phí có trong cơ cấu giá được bảo hiểm y tế (BHYT) thanh toán nhưng người bệnh không biết, vẫn tự bỏ tiền túi ra trả. “Trong quy định hiện hành, nếu BV thu sai sẽ phải hoàn trả hoặc nộp lại ngân sách Nhà nước, nhưng gần như không tìm được bệnh nhân vì họ không biết còn rất ít BV nộp lại. Chúng tôi cũng chưa xử lý được”, ông Đức thừa nhận.

Ngoài ra phía BHXH cũng phát hiện có tình trạng tách đợt điều trị của bệnh nhân thành nhiều đợt nhỏ để tránh vượt trần. Có thời điểm cho bệnh nhân ra viện 1-2 ngày, sau đó lại cho nhập viện lại, trong hồ sơ mới lại cho xét nghiệm lại tất cả các xét nghiệm thường quy, vừa gây lãng phí, vừa ảnh hưởng người bệnh, gây hao tổn quỹ.

Trên cơ sở dữ liệu từ hệ thống thông tin giám định BHYT, BHXH Việt Nam đã phân tích các hồ sơ, đề nghị thanh toán, phát hiện các trường hợp chỉ định không phù hợp với quy trình kỹ thuật, hướng dẫn điều trị của Bộ Y tế, thanh toán sai tiền giường, tiền khám bệnh, chỉ định quá mức cần thiết xét nghiệm cận lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh, thuốc kháng sinh, thuốc bổ trợ, chỉ đạo BHXH các tỉnh giám định, từ chối thanh toán trên 300 tỷ đồng.

Ông Đức cho biết thêm, trong thời gian sớm nhất sẽ phối hợp với các Sở Y tế thành lập các đoàn kiểm tra về tình trạng lạm dụng, chỉ định quá mức các xét nghiệm.

Trần Kiên