Người dân hạn chế ra ngoài trời trong khoảng thời gian từ 10 giờ sáng đến 16 giờ chiều trong những ngày nắng nóng. Ảnh: Đăng Tân

Chủ động bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước nắng nóng kéo dài

Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) vừa có văn bản gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố về việc dự phòng, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và người lao động trước tác động của nắng nóng, hạn hán và xâm nhập mặn.

Theo dự báo của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, năm 2026, do ảnh hưởng của hiện tượng El Nino, điều kiện khô nóng xuất hiện sớm, số ngày nắng nóng gia tăng và có khả năng tiếp tục diễn ra nhiều đợt gay gắt hơn trung bình nhiều năm.

Lượng mưa từ đầu năm đến giữa tháng 4 thiếu hụt phổ biến từ 10% - 40% trên phạm vi cả nước; dòng chảy và mực nước tại nhiều lưu vực sông xuống mức thấp nhất trong chuỗi quan trắc cùng kỳ.

Đây được xem là dấu hiệu cảnh báo sớm nguy cơ xảy ra hạn hán, thiếu nước sạch sinh hoạt và ảnh hưởng đến sức khỏe người dân, người lao động.

Để chủ động bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phòng chống dịch bệnh trong mùa nắng nóng, Cục Phòng bệnh đã xây dựng hai tài liệu gồm “Hướng dẫn chăm sóc sức khỏe mùa nắng nóng cho cộng đồng và người lao động” và “Hướng dẫn xử lý nước hộ gia đình bằng các biện pháp đơn giản”.

Cục Phòng bệnh đồng thời đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố chỉ đạo các đơn vị liên quan tăng cường tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn và tổ chức triển khai các tài liệu này tới cán bộ y tế cơ sở, người dân và người lao động trên địa bàn.

Theo các chuyên gia y tế, vào mùa nắng nóng người dân có thể gặp các vấn đề sức khỏe như say nắng, say nóng hoặc đột quỵ do nóng. Nguyên nhân chủ yếu do tiếp xúc quá lâu hoặc làm việc trong môi trường nhiệt độ cao, nắng nóng gay gắt hoặc thay đổi nhiệt độ môi trường đột ngột.

Một số nhóm có nguy cơ cao gồm người già, trẻ nhỏ, phụ nữ có thai; người lao động làm việc ngoài trời hoặc trong môi trường nóng bức như lao động nông nghiệp, công nhân lò gạch, lò luyện gang thép; người mắc bệnh mạn tính như tăng huyết áp, hen phế quản, đái tháo đường.

Biểu hiện ở mức độ nhẹ có thể gồm mệt mỏi, khát nước, hoa mắt, chóng mặt, tăng nhịp tim, chuột rút; trường hợp nặng có thể xuất hiện đau đầu dữ dội, khó thở, buồn nôn, co giật, ngất xỉu, hôn mê, trụy tim mạch và có thể tử vong.

Theo đó, các chuyên gia y tế khuyến cáo khi gặp người bị ảnh hưởng do nắng nóng cần nhanh chóng đưa vào nơi thoáng mát, nới lỏng quần áo, lau mát cơ thể, bổ sung nước đúng cách. Với trường hợp nặng cần gọi cấp cứu 115 hoặc đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất.

Người dân hạn chế ra ngoài trời trong khoảng thời gian từ 10 giờ sáng đến 16 giờ chiều trong những ngày nắng nóng; mặc quần áo sáng màu, thoáng mát; tăng cường ăn rau xanh, hoa quả và uống tối thiểu từ 1,5 - 2 lít nước mỗi ngày.

Đối với người lao động làm việc trong điều kiện nắng nóng, các chuyên gia y tế khuyến nghị bố trí thời gian làm việc vào sáng sớm hoặc chiều muộn; nghỉ giải lao định kỳ sau khoảng 45 phút đến 1 giờ làm việc; sử dụng đầy đủ phương tiện bảo hộ cá nhân và bổ sung nước, khoáng chất hợp lý.

Hướng dẫn xử lý nước sinh hoạt trong mùa hạn hán, thiếu nước

Cùng với các biện pháp bảo vệ sức khỏe trong mùa nắng nóng, ngành Y tế cũng hướng dẫn người dân xử lý nước hộ gia đình bằng các biện pháp đơn giản nhằm phòng chống các bệnh lây truyền qua đường nước như tiêu chảy, tả, lỵ, thương hàn.

Trong điều kiện thiếu nước sạch hoặc chưa được cấp nước tập trung, người dân nên ưu tiên sử dụng nước giếng đào, giếng khoan để xử lý. Trường hợp phải dùng nước ao hồ, sông suối, kênh rạch cần lựa chọn khu vực ít ô nhiễm, lấy nước xa bờ để giảm nguy cơ nhiễm bẩn.

Quy trình xử lý nước gồm hai bước chính là làm trong nước và khử trùng nước.

Để làm trong nước, người dân có thể sử dụng phèn chua với liều lượng khoảng 1g phèn cho 20 lít nước hoặc dùng vải sạch để lọc bỏ cặn bẩn nhiều lần đến khi nước trong hơn.

Sau khi làm trong nước cần tiến hành khử trùng bằng hóa chất hoặc đun sôi.

Đối với hộ gia đình, có thể sử dụng viên Cloramin B 0,25g hoặc viên Aquatabs 67mg để khử trùng nước. Một viên Cloramin B 0,25g có thể khử trùng 25 lít nước trong; một viên Aquatabs 67mg có thể xử lý 20 lít nước.

Sau khi cho hóa chất vào nước cần khuấy đều, đậy nắp và chờ khoảng 30 phút trước khi sử dụng cho mục đích sinh hoạt. Tuy nhiên, nước đã khử trùng vẫn phải đun sôi trước khi uống trực tiếp.

Các chuyên gia y tế lưu ý không khử trùng nước đồng thời với đánh phèn vì phèn làm giảm tác dụng của clo. Người dân cũng cần kiểm tra hạn sử dụng của hóa chất trước khi dùng để bảo đảm hiệu quả xử lý.

Ngoài các biện pháp thủ công, hộ gia đình có thể sử dụng thêm thiết bị lọc nước. Tuy nhiên, nước đầu vào phải được làm trong trước để tránh gây bít tắc thiết bị lọc và cần tuân thủ đúng hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất.

Theo Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh Lê Thái Hà, việc chủ động phòng chống tác động của nắng nóng, hạn hán và bảo đảm nước sinh hoạt an toàn có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng, hạn chế nguy cơ phát sinh dịch bệnh trong mùa khô nóng kéo dài.