Người dân nông thôn có quyền được hưởng dịch vụ y tế tốt ngay tại cơ sở. Ảnh minh họa: Tràng An

Theo IPSARD, nhìn chung cơ sở hạ tầng của các trạm y tế xã (TYTX) được củng cố, cải thiện đáng kể so với trước kia, nhằm cung cấp dịch vụ tốt hơn cho người dân và phấn đấu đạt chuẩn y tế xã theo tiêu chuẩn quốc gia. Có tới 95% số người được hỏi ghi nhận các trang thiết bị của TYT hoạt động tốt và tương đối tốt. Gần 91% có khu vực phòng chờ/khu vực chờ khám chữa bệnh (KCB). Trang bị phương tiện kỹ thuật mới và nâng cao kỹ năng cán bộ chuyên môn sẽ cho phép các TYTX chủ động và tự chủ hơn trong KCB. Đây là điểm khả quan trong bối cảnh nhiều địa phương, các trang thiết bị xuống cấp, thiếu đồng bộ, không đáp ứng được nhu cầu KCB ban đầu của người dân.

Tuy vậy, vẫn còn gần 30% người được hỏi đánh giá không tốt về thái độ của nhân viên y tế khi tiếp xúc với người bệnh; hơn 30% chưa ghi nhận nhân viên y tế tận tình giải đáp thắc cũng như ghi nhận cán bộ TYTX có năng lực chuyên môn tốt.

Liên quan đến phục vụ đối tượng có bảo hiểm y tế (BHYT), điều tra cũng cho thấy, 87% cho rằng nhân viên y tế hướng dẫn các qui định liên quan; 67,4% cho rằng thủ tục mua BHYT tự nguyện thuận tiện, đơn giản. Nhưng, cũng có tới 31,5% cho biết có hiện tượng tiêu cực liên quan tới BHYT.

Các con số thống kê chung nhất chỉ rõ, 30% số hộ dân ghi nhận dễ dàng tiếp cận với dịch vụ y tế, đa số hộ dân sống tại các xã vùng sâu, vùng xa thường sử dụng dịch vụ y tế phi chính thức như thầy lang, y tế tư nhân và gần 40% chưa hài lòng với thái độ khám bệnh của nhân viên y tế xã... cho thấy: Dịch vụ y tế công ở cơ sở đang gây bức xúc nhất trong dân.

Bên cạnh đó, dịch vụ nước sạch vệ sinh nông thôn cũng làm đa phần người dân chưa hài lòng. Thậm chí, có tới gần 20% số hộ trả lời thiếu nước sinh hoạt. Nhiều hộ dân phàn nàn về tình trạng đường ống nước hay đồng hồ nước hoạt động không tốt khiến họ chưa an tâm về chất lượng nước. Bằng chứng là có tới 34,9% số hộ cho biết vẫn phải xử lý nước bằng thuốc và phèn trước khi sử dụng cho sinh hoạt gia đình. Hơn một nửa số hộ được hỏi chưa nhận được các thông tin liên quan tới chính sách hỗ trợ hay các chế độ tín dụng cho vay với nước sạch nông thôn.

Theo phản hồi của nhiều hộ dân tại 3 tỉnh được điều tra thì TYTX có tham gia tích cực vào hoạt động vệ sinh môi trường như: Tuyên truyền, vận động sử dụng nước sạch, xây hố xí hợp vệ sinh, tham gia vào hoạt động vệ sinh an toàn thực phẩm... Tuy nhiên, khó khăn là lĩnh vực chuyên môn cộng với vấn đề quản lý Nhà nước và việc thiếu nhân lực chuyên sâu (phần lớn kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ cùng lúc) nên kết quả trong dịch vụ y tế và vệ sinh nguồn nước nói chung chưa được như mong đợi.

Theo ông Hồ Xuân Hùng, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cần thay đổi quan điểm dịch vụ công do Nhà nước đảm nhiệm tồn tại trong nhiều năm nay. Ví dụ như bên cạnh dịch vụ y tế công, phải có dịch vụ y tế tư nhân, chăm sóc sức khỏe tại gia đình cho người dân. Kể cả với TYTX cũng không nằm ngoài chủ trương xã hội hóa. Làm sao xây dựng các dịch vụ công đáp ứng yêu cầu của người dân - đây mới là mục tiêu cần đạt tới cũng như là một trong những yêu cầu quan trọng của Chương trình Xây dựng nông thôn mới. Qua đó, giúp thu hẹp dần khoảng cách giàu nghèo và tạo sự công bằng xã hội.

Theo Cục Y tế Dự phòng và Môi trường, Bộ Y tế, nước sạch và nhà tiêu hợp vệ sinh là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của y tế công cộng. Chất lượng nước yếu kém là mối đe dọa lớn cho sức khỏe con người, chỉ tính riêng bệnh tiêu chảy cũng chiếm đến 4,1% gánh nặng bệnh tật và gây tử vong cho 1,8 triệu người mỗi năm trên toàn cầu (tính cả bệnh tả). Ước tính. 88% trường hợp này được quy cho việc sử dụng nước không an toàn, thiếu nhà tiêu hợp vệ sinh và hành vi vệ sinh yếu kém.

Tràng An