Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn đã đánh giá toàn diện kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của ngành giáo dục và đào tạo; chia sẻ việc triển khai các nhiệm vụ chiến lược ngay từ năm bản lề, đồng thời khẳng định việc ứng dụng AI trong dạy và học có kiểm soát.

Chuyển đổi số, bước đầu ứng dụng AI dạy và học là những điểm sáng

Theo Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn, nhiệm kỳ qua là giai đoạn tiếp tục triển khai mạnh mẽ việc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.

Kết quả giáo dục phổ thông đạt được ghi dấu ấn rõ nét cả về chất lượng giáo dục đại trà và giáo dục mũi nhọn. Nhiều năm liền, Việt Nam thuộc nhóm 10 quốc gia có kết quả tốt nhất tại các kỳ thi Olympic như Toán học, Vật lí, Hóa học, Sinh học và Tin học… trên toàn thế giới.

Giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp trong 5 năm qua ghi nhận việc triển khai mạnh mẽ chủ trương tự chủ, huy động các nguồn lực xã hội, mang lại nhiều kết quả tích cực.

Các cơ sở giáo dục đại học, cả công lập và ngoài công lập đã cải thiện rõ rệt các chỉ số chất lượng.

“Nhiều cơ sở giáo dục đại học Việt Nam có mặt trong các bảng xếp hạng quốc tế, trong đó có nhóm 1.000 và thậm chí nhóm 500 trường đại học hàng đầu thế giới và châu Á”, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn cho biết.

Cơ sở vật chất phục vụ giáo dục từ mầm non, phổ thông đến giáo dục đại học, theo Bộ trưởng, tiếp tục được quan tâm đầu tư và từng bước được cải thiện.

“Dù tốc độ gia tăng cải thiện cơ sở vật chất chưa được như mong muốn, song so với đầu nhiệm kỳ, tỷ lệ trường học được kiên cố hóa đã có sự gia tăng rõ rệt”, Tư lệnh ngành Giáo dục và Đào tạo nhìn nhận.

Chia sẻ điểm nhấn quan trọng khác là chuyển đổi số, theo ông Sơn, Ngành giáo dục đã có những bước đi tiên phong.

Ông cho hay, từ năm 2022, cơ sở dữ liệu học sinh phổ thông đã cho phép việc đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT, xét tuyển đại học thực hiện hoàn toàn trên nền tảng số, trực tuyến. Đây là một kết quả quan trọng, góp phần nâng cao tính minh bạch, hiệu quả và thuận lợi cho người học.

Cơ sở dữ liệu về trường học, người học và đội ngũ giáo viên được xây dựng. Cơ sở dữ liệu về hồ sơ học tập suốt đời của người học, bao gồm hai hợp phần là học bạ số và văn bằng số, đã được triển khai và bước đầu kết nối với Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Việc kết nối này, theo Bộ trưởng đã góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến văn bằng, chứng chỉ, qua đó tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và xã hội.

Các cơ sở giáo dục đại học cũng đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dạy học, quản lý và xây dựng mô hình trường học thông minh.

“Đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu và bước đầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong dạy và học có thể được xem là những điểm sáng, thể hiện vai trò tiên phong của ngành giáo dục trong quá trình hiện đại hóa và nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo”, Bộ trưởng nói.

Phát triển đội ngũ nhà giáo - nhân tố nền tảng, then chốt nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, cũng là dấu ấn quan trọng của ngành.

Trong đó, theo Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn, nhiều chính sách khuyến khích, đãi ngộ đã được ban hành, góp phần gia tăng đội ngũ nhà giáo, tăng cường sự gắn bó của giáo viên với nghề.

“Một tín hiệu tích cực là trong những năm gần đây, điểm trúng tuyển vào các cơ sở đào tạo giáo viên thuộc nhóm cao nhất. Chất lượng đầu vào ngành sư phạm được nâng lên là dấu hiệu rất đáng mừng, tạo nền tảng quan trọng cho nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, tác động trực tiếp đến chất lượng giáo dục trong thời gian tới”, Tư lệnh Giáo dục và Đào tạo nhận định.

Đổi mới tư duy, nhận thức về giáo dục và đào tạo

Đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về tốc độ và chất lượng tăng trưởng kinh tế-xã hội, cùng những mục tiêu phát triển mới được đặt ra trên cơ sở thực tiễn.

Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 71 xác định mục tiêu đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo nhằm phát triển con người toàn diện, cung cấp nguồn nhân lực chất lượng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp phát triển đất nước.

Các nội dung cốt lõi của Nghị quyết 71 đã được đưa vào các dự thảo văn kiện của Đại hội XIV, làm căn cứ để tổ chức triển khai trong giai đoạn tiếp theo.

Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn cho rằng, thời gian tới có rất nhiều việc phải làm để từng bước nâng cao chất lượng giáo dục.

“Ngành giáo dục đang triển khai với một tinh thần, quyết tâm mới và ý chí rất cao. Trong đó, nhiệm vụ đặt ra trước hết và có ý nghĩa nền tảng là đổi mới tư duy, nhận thức về giáo dục và đào tạo”, theo Bộ trưởng.

Ông cho rằng, đổi mới tư duy, nhận thức được xác định là khâu mở đầu có vai trò đặc biệt quan trọng, làm cơ sở và tiền đề để triển khai đồng bộ các nội dung đổi mới tiếp theo.

Đổi mới tư duy bao gồm việc xác lập nhận thức mới về vai trò, vị trí, trách nhiệm, sứ mệnh của giáo dục và đào tạo; nhận thức đầy đủ, thống nhất về vai trò, vị trí chủ đạo của Nhà nước; vị trí nòng cốt của hệ thống giáo dục công lập; về việc huy động, đầu tư và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho giáo dục và đào tạo.

Cùng với đó là nhận thức mới về tự chủ trong giáo dục; đặc biệt, gia tăng sự lãnh đạo toàn diện của tổ chức Đảng trong cơ sở giáo dục, đặc biệt là cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp.

“Tinh thần là hệ thống cơ sở giáo dục công lập, đặc biệt các trường đại học công lập, cần tập trung thực hiện tốt nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực và nghiên cứu khoa học, đáp ứng yêu cầu của đất nước trong giai đoạn mới”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Bộ trưởng cũng đề cập việc chuẩn bị và huy động các nguồn lực, đặc biệt là nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất.

Cho rằng đây là nhiệm vụ quan trọng, theo ông Sơn, thông qua tăng cường nguồn lực tài chính, đẩy mạnh đầu tư từ ngân sách Nhà nước, nâng cao tỷ lệ chi cho giáo dục và nghiên cứu khoa học trong các cơ sở giáo dục, kỳ vọng sẽ tạo ra diện mạo mới cho hệ thống giáo dục.

Nêu cụ thể với từng cấp học, ông cho biết, với giáo dục mầm non, ngành sẽ tập trung hoàn thiện và triển khai Chương trình giáo dục mầm non mới song song, đồng bộ với việc thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi.

“Chương trình mới được xây dựng theo định hướng phát triển toàn diện trẻ em, chú trọng các yếu tố về thể chất, sức khỏe và kỹ năng, đáp ứng yêu cầu chăm sóc, giáo dục trẻ trong giai đoạn mới”, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo thông tin.

Với giáo dục phổ thông, giai đoạn tới sẽ tiếp tục đẩy mạnh đổi mới theo chiều sâu, trên cơ sở kế thừa những kết quả đạt được trong quá trình triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Một trong những trọng tâm, theo Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn, là hoàn thiện việc trang bị kỹ năng, phát triển toàn diện người học; tổ chức đào tạo tốt hơn các môn học mới như Mỹ thuật, Giáo dục thể chất… nhằm bảo đảm mục tiêu giáo dục toàn diện.

Một nhiệm vụ rất quan trọng đang được ngành giáo dục tích cực triển khai là từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.

“Đây là nhiệm vụ nhiều thách thức, song với quyết tâm cao, sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ và sự vào cuộc đồng bộ của các địa phương, ngành giáo dục tin tưởng sẽ từng bước thực hiện hiệu quả, hướng tới hoàn thành các mục tiêu đặt ra đối với giáo dục phổ thông trong thời gian tới”, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn nhìn nhận.

Ông nói thêm rằng, mục tiêu 5 năm tới, ngành giáo dục cũng sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số; xây dựng và hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu ngành; phát triển hệ thống học liệu mở, học liệu dùng chung.

Ngành giáo dục đồng thời xây dựng và triển khai chiến lược về AI, ứng dụng AI trong giáo dục theo hướng có kiểm soát, an toàn và hiệu quả. Đây cũng là một yêu cầu mới, vừa mở ra nhiều cơ hội, vừa đặt ra không ít thách thức, theo lời Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn.