Ông Hoàng Hải Long, Phó Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành, phát biểu tại họp báo. Ảnh: HH

“Chốt chặn” thuộc về nhà xuất bản

Trực tiếp giải đáp những băn khoăn của báo chí, ông Hoàng Hải Long, Phó Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành, đã có những phân tích, làm rõ thực trạng quản lý cũng như hướng xử lý của đơn vị trong thời gian tới nhằm đảm bảo môi trường xuất bản lành mạnh.

Đề cập đến những bất cập trong công tác quản lý hiện nay, ông Hoàng Hải Long thẳng thắn chỉ ra áp lực khối lượng công việc khổng lồ của ngành với khoảng 50.000 đầu sách được tung ra thị trường mỗi năm.

Trong bối cảnh nguồn nhân lực thực hiện công tác quản lý Nhà nước về xuất bản còn “rất mỏng”, cơ quan chức năng không thể đọc toàn bộ các ấn phẩm lưu chiểu để kiểm soát nội dung trước khi ra mắt công chúng.

Thay vào đó, Cục Xuất bản, In và Phát hành áp dụng phương pháp chọn lọc xác suất dựa trên đăng ký xuất bản của các đơn vị. Trọng tâm kiểm tra được đặt vào những mảng đề tài mang tính nhạy cảm, liên quan mật thiết đến chính trị, lịch sử, an ninh quốc phòng, tôn giáo, lãnh thổ và các vấn đề địa phương quan trọng.

Lãnh đạo Cục Xuất bản, In và Phát hành cũng nhấn mạnh, hoạt động nộp lưu chiểu bản chất là phục vụ công tác quản lý Nhà nước nhằm phát hiện và xử lý sai phạm, hoàn toàn không phải là khâu kiểm duyệt nội dung trước khi phát hành.

Chính từ thực tế này, Phó Cục trưởng Hoàng Hải Long khẳng định, vai trò và trách nhiệm lớn nhất thuộc về các nhà xuất bản.

Ngay từ khâu khai thác bản thảo cho đến khi ra quyết định xuất bản, giám đốc nhà xuất bản phải là người trực tiếp xem xét kỹ lưỡng nội dung và chịu hoàn toàn trách nhiệm về quyết định đưa cuốn sách đó ra thị trường.

Khi xảy ra sai phạm, Luật Xuất bản đã quy định rất rõ trách nhiệm liên đới của từng cá nhân và đơn vị, từ giám đốc nhà xuất bản, đối tác liên kết cho đến đội ngũ biên tập viên.

Về phía cơ quan quản lý, Cục Xuất bản, In và Phát hành sẽ làm đúng chức năng quản lý Nhà nước, giám sát và phối hợp xử lý theo thẩm quyền.

Liên quan đến sự cố cuốn sách "Chuyện với Thanh: Lời kể mới về ánh sáng" của Nguyễn Thành Nam vi phạm thời gian gần đây, ông Long cho biết, Cục Xuất bản, In và Phát hành đã lập tức vào cuộc, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để xử lý nghiêm minh.

Cơ quan quản lý đã tiến hành thu hồi và trực tiếp giám sát nhà xuất bản tiêu hủy toàn bộ số sách đang lưu hành.

Bên cạnh sự quyết liệt từ cơ quan chức năng, Phó Cục trưởng đặc biệt biểu dương ý thức tiếp nhận của công chúng, nhất là các độc giả trẻ.

Thay vì giữ lại hoặc phát tán những nội dung độc hại, nhiều người đọc đã tự giác mang sách đến nộp lại cho cơ quan chức năng, thể hiện tinh thần chủ động chung tay làm sạch môi trường văn hóa đọc.

Bác bỏ nhầm tưởng về “hội đồng thẩm định”

Nhằm khắc phục triệt để các lỗ hổng quản lý, cơ quan chức năng đang tiếp thu các ý kiến bất cập để hoàn thiện dự thảo sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản.

Việc điều chỉnh luật lần này không nhằm mục đích gây khó khăn cho các đơn vị, mà hướng tới việc siết chặt và phân định minh bạch trách nhiệm, nghĩa vụ của từng khâu.

Từ khâu khai thác bản thảo, nộp lưu chiểu đến phát hành, trách nhiệm của từng biên tập viên, tổng biên tập và nhà xuất bản đều sẽ được quy định rõ ràng, chặt chẽ hơn.

Đặc biệt, để tháo gỡ những hiểu lầm từ dư luận, ông Hoàng Hải Long đính chính rõ cơ quan quản lý hiện không có khái niệm “hội đồng thẩm định” sách.

Thay vào đó, Cục Xuất bản, In và Phát hành đang duy trì hoạt động của một “tổ đọc” chuyên môn cao. Tổ đọc này quy tụ các chuyên gia, cán bộ giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực xuất bản và các chuyên ngành liên quan, duy trì lịch làm việc 2-3 buổi mỗi tuần.

Nhiệm vụ cốt lõi của tổ là rà soát kỹ lưỡng những cuốn sách có dấu hiệu nhạy cảm, dễ dẫn đến sai sót về an ninh quốc gia, lịch sử, địa lý hay lãnh thổ trước khi sách được phát hành rộng rãi.

Bộ phận này mang tính chất tư vấn chuyên môn cho cơ quan quản lý Nhà nước trước khi ra quyết định xử lý sai phạm hoặc yêu cầu nhà xuất bản phải chỉnh sửa, bổ sung nội dung trước khi đưa ấn phẩm tiếp cận công chúng.