(Thanh tra) - Với nhiều đổi mới về quy mô, nội dung, phương thức tổ chức, Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc khẳng định vị thế của Di sản thế giới, hướng tới mục tiêu xây dựng khu du lịch tầm cỡ quốc tế của Hải Phòng.
Tối 6/3, tại Hải Phòng, Lễ tưởng niệm 692 năm ngày viên tịch của Đệ tam tổ Trúc Lâm Huyền Quang Tôn giả và Khai hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2026 đã chính thức diễn ra.
Nâng tầm Di sản thế giới
Phát biểu khai hội, ông Nguyễn Minh Hùng, Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng, Trưởng Ban tổ chức Lễ hội cho biết, Khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc đã được Nhà nước xếp hạng di tích quốc gia năm 1962; Lễ hội truyền thống Côn Sơn - Kiếp Bạc được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia năm 2012; các báu vật trong Khu Di tích như: Bia “Thanh Hư Động”, Bia “Côn Sơn Tư Phúc tự bi”, Bộ tượng “Tam Thế Phật” chùa Côn Sơn đã được công nhận là Bảo vật Quốc gia vào các năm 2015, 2017, 2024.
Đây là minh chứng cho các giá trị nổi bật toàn cầu của khu di sản Côn Sơn - Kiếp Bạc trong Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là Di sản thế giới vào tháng 7/2025.
Trong đó thể hiện một minh chứng có ý nghĩa toàn cầu về cách một tôn giáo được hình thành từ nhiều tín ngưỡng khác nhau, bắt nguồn và phát triển từ Yên Tử, có ảnh hưởng tới xã hội thế tục, góp phần củng cố quốc gia, đảm bảo cho hòa bình và hợp tác khu vực.
Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2026 là sự kiện văn hóa truyền thống đặc biệt quan trọng của thành phố Hải Phòng.
Theo Ban tổ chức Lễ hội, sự kiện không chỉ tưởng niệm 692 năm ngày viên tịch của Đệ tam tổ Trúc Lâm Huyền Quang tôn giả (1334 - 2026), mà còn là dịp trọng đại để quảng bá giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản văn hóa thế giới Quần thể Di tích và Danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc.
Lễ hội năm nay được tổ chức với nhiều điểm mới, nổi bật cả về quy mô, nội dung và phương thức tổ chức, thể hiện rõ định hướng nâng tầm lễ hội xứng tầm Di sản thế giới.
Các hoạt động phần lễ và phần hội đều được nâng cấp, đảm bảo tính trang trọng, chuẩn mực theo nghi thức truyền thống nhưng vẫn mang hơi thở đương đại, góp phần nâng cao trách nhiệm của cộng đồng trong việc thực hành, gìn giữ, phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc.
Những điểm mới ấn tượng
Nét mới nổi bật của Lễ hội mùa Xuân 2026 chính là định hướng nâng tầm xứng tầm Di sản thế giới thông qua 4 điểm nhấn khác biệt:
Không gian được trải rộng trên toàn bộ Khu di sản Côn Sơn - Kiếp Bạc, gắn kết chặt chẽ với 5 điểm di tích thành phần trên địa bàn Hải Phòng.
Đặc biệt, Tuần Văn hóa, du lịch và xúc tiến thương mại kéo dài 12 ngày diễn ra trên diện tích hơn 10.000m2 tại khu vực hồ Bán Nguyệt, tạo cảnh quan hài hòa cho các hoạt động nghệ thuật quy mô lớn.
Lần đầu tiên, một không gian riêng biệt được xây dựng nhằm lan tỏa tinh thần Thiền phái Trúc Lâm gắn với dấu ấn lịch sử tại Hải Phòng.
Đây cũng là bước đi chiến lược để mở rộng tuyến du lịch kết nối Côn Sơn - Kiếp Bạc - Thanh Mai với Yên Tử và Vĩnh Nghiêm.
Khai hội gắn liền với chương trình nghệ thuật công phu mang chủ đề “Côn Sơn, Kiếp Bạc - Mạch nguồn Di sản”.
Các tiết mục được đầu tư chất lượng cao, làm nổi bật giá trị tư tưởng của Thiền phái Trúc Lâm và tinh thần dân tộc.
"Ngày hội sách Di sản" là bước đổi mới trong cách tiếp cận di sản thông qua con đường tri thức. Ngày hội không chỉ xây dựng văn hóa đọc mà còn giúp thế hệ trẻ hiểu sâu sắc hơn về các giá trị lịch sử, văn hóa gắn liền với quần thể di tích thế giới.
Một điểm mới khác là việc dâng hương khai hội gắn với kỷ niệm 741 năm trận Vạn Kiếp tại đền Kiếp Bạc.
Lễ tế kỳ phúc năm nay được tổ chức theo hướng trang nghiêm, chuẩn mục và chiều sâu lịch sử, khẳng định vai trò của Kiếp Bạc trong lịch sử dân tộc.
Việc đổi mới công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản tại Côn Sơn - Kiếp Bạc không chỉ góp phần tôn vinh các bậc tiền nhân mà còn là đòn bẩy thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa, tâm linh bền vững.
Những hoạt động này khẳng định mạnh mẽ vị thế của khu di tích trong hệ thống di sản văn hóa Việt Nam và thế giới, tạo động lực phát triển kinh tế dịch vụ cho TP Hải Phòng trong tương lai.
Huyền Quang Tôn giả tên thật là Lý Đạo Tái, sinh năm Giáp Dần (1254) đời vua Trần Thái Tông.
Ngài là bậc trí thức tài năng, nổi tiếng thơ văn, đỗ Tiến sĩ năm 21 tuổi và làm quan tại Viện Hàn lâm.
Năm 1305, Ngài xuất gia thụ giới tại chùa Vĩnh Nghiêm và được ban Pháp hiệu Huyền Quang Tôn giả.
Năm 1330, Huyền Quang Tôn giả kế thừa Thiền phái Phật giáo Trúc Lâm, trở thành vị Tổ thứ ba và trụ trì tại chùa Côn Sơn.
Dưới sự trụ trì của Đệ Tam Tổ, chùa Côn Sơn đã được mở mang cảnh sắc, lập đài Cửu Phẩm liên hoa, biên soạn kinh sách, khai đàn thuyết pháp, tiếp tăng độ chúng, trở thành một trung tâm của Thiền phái Phật giáo Trúc Lâm và được Nhân dân lưu truyền từ đời này sang đời khác:
“Côn Sơn, Yên Tử, Quỳnh Lâm;
Nếu ai chưa đến thiền tâm chưa thành”.
Ngày 23 tháng Giêng năm Khai Hựu thứ 6 (1334), Tổ Huyền Quang viên tịch tại chùa Côn Sơn, được Thái Thượng Hoàng Trần Minh Tông ban Thụy hiệu: Trúc Lâm thiền sư Đệ tam đại, đặc phong tự pháp Huyền Quang Tôn giả. Và từ đó, ngày giỗ Tổ Huyền Quang đã trở thành cội nguồn của Lễ hội truyền thống mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc.
