(Thanh tra) - Kết quả 1,135 tỷ USD đạt được trong tháng 9 đã nâng tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản sau 9 tháng năm 2026 lên con số 9,103 tỷ USD, tăng 11,4% so với cùng kỳ. Để giữ đà tăng, thủy sản cần nhiều bứt phá.
Tính chung 9 tháng năm 2026, tổng sản lượng thủy sản ước đạt xấp xỉ 7,9 triệu tấn, tăng 3,9% so với cùng. Tuy thế, sau 9 tháng duy trì đà tăng trưởng hai con số, xuất khẩu thủy sản Việt Nam đang đứng trước giai đoạn cuối năm với nhiều tín hiệu và thách thức đan xen.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, sản xuất thủy sản tháng 9 tiếp tục tăng. Nhiều vùng nuôi tôm nước lợ bước vào chính vụ thu hoạch, sản xuất cá tra ổn định, khai thác biển thuận lợi vào cuối vụ cá Nam, góp phần bảo đảm nguồn nguyên liệu cho tiêu dùng và chế biến xuất khẩu.
Ngành thủy sản được đánh giá vẫn có khả năng đạt mục tiêu xuất khẩu 12 tỷ USD trong năm nay. Tuy nhiên, nhu cầu tại Mỹ, châu Âu và Nhật Bản có dấu hiệu chững lại, trong khi chi phí sản xuất gia tăng. Để duy trì tăng trưởng, ngành cần ổn định nguồn nguyên liệu, tăng cường liên kết giữa người nuôi và doanh nghiệp, đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm.
Thực tế xuất khẩu trong 9 tháng cho thấy, tôm và cá tra tiếp tục đóng góp quan trọng vào kết quả chung của toàn ngành. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu tôm đạt 3,75 tỷ USD, tăng 11% so với cùng kỳ năm trước. Với tỷ trọng khoảng 41% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản, diễn biến của mặt hàng này có ảnh hưởng lớn đến kết quả toàn ngành.
Tuy nhiên, mức tăng thấp trong tháng 9 cho thấy hoạt động xuất khẩu tôm đang chịu sức ép từ cạnh tranh nguồn cung và khả năng hấp thụ của thị trường. Trong bối cảnh nhiều địa phương bước vào cao điểm thu hoạch, giá tôm thẻ chân trắng tại một số khu vực Đồng bằng sông Cửu Long giảm so với các tháng trước, đặt ra yêu cầu tổ chức thu hoạch, thu mua và chế biến hợp lý để hạn chế áp lực lên giá nguyên liệu và thu nhập của người nuôi.
Đối với cá tra, kim ngạch xuất khẩu 9 tháng đạt 1,74 tỷ USD, tăng 10,7%. Theo VASEP, nguồn cung một số loài cá thịt trắng khai thác thắt chặt tạo thêm cơ hội cho cá tra Việt Nam. Lợi thế về giá và khả năng cung ứng ổn định giúp sản phẩm được quan tâm nhiều hơn tại một số thị trường. Tại Nhật Bản, việc Kyokuyo tiếp tục giới thiệu cá tra qua kênh phân phối chuyên nghiệp là tín hiệu đáng chú ý, dù quy mô thị trường này còn nhỏ.
Phân tích về thị trường xuất khẩu thuỷ sản, VASEP cho biết Trung Quốc–Hồng Kông vẫn là điểm sáng nổi bật nhất, với kim ngạch 9 tháng năm 2026 đạt 2,3 tỷ USD, chiếm khoảng 1/4 tổng xuất khẩu thủy sản Việt Nam; đóng góp khoảng 62% mức tăng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam so với cùng kỳ.
Đối với thị trường ASEAN, xuất khẩu thủy sản sang khu vực này cũng ghi nhận mức tăng mạnh, lũy kế 9 tháng năm 2026 đạt 620 triệu USD, tăng 21%; Hàn Quốc cũng tăng, 9 tháng đạt 652 triệu USD, tăng 6,1% so với cùng kỳ.
Cùng với các thị trường khác tăng 17,3% trong 9 tháng, nhóm thị trường này đang góp phần duy trì tăng trưởng xuất khẩu thủy sản trong bối cảnh các thị trường truyền thống gặp khó khăn.
Theo ông Phùng Đức Tiến - Chủ tịch Hội Thủy sản Việt Nam, sản lượng thủy sản năm nay vẫn tăng trưởng khá, đạt khoảng 7,9 triệu tấn, trong khi thị trường tiêu thụ nhìn chung vẫn tốt. Vì vậy, mục tiêu xuất khẩu từ 12 tỷ USD vẫn có khả năng đạt được.
Ông Tiến cho rằng, nếu tăng trưởng chậm lại trong quý IV thì nguyên nhân không hẳn do thiếu nguyên liệu, bởi nguồn cung vẫn tăng, mà còn liên quan đến hiệu quả kinh tế khi chi phí nguyên vật liệu và giá dầu tăng.
Về triển vọng thị trường, VASEP nhận định sau giai đoạn tăng tốc trong quý III, xuất khẩu thủy sản quý IV có thể giảm nhịp. Nhiều đơn hàng phục vụ nhu cầu tiêu dùng cuối năm đã được nhập khẩu và giao hàng sớm, khiến nhu cầu mua bổ sung khó duy trì mức cao như những tháng vừa qua. Trung Quốc và ASEAN tiếp tục hỗ trợ xuất khẩu, nhưng khó bù đắp hoàn toàn sự chững lại tại Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) và Nhật Bản.
Với kết quả 9 tháng, xuất khẩu thủy sản cả năm vẫn có thể đạt khoảng 12 tỷ USD, dù mức tăng trưởng dự kiến thu hẹp so với tốc độ hai con số của giai đoạn đầu năm.
Theo các chuyên gia, khả năng hoàn thành mục tiêu vì vậy sẽ phụ thuộc vào việc duy trì đơn hàng, khai thác hiệu quả cơ hội tại các thị trường còn dư địa và xử lý những điểm nghẽn về chi phí sản xuất, chế biến.
Việc phát triển những thị trường mới cũng cần đi cùng yêu cầu đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng và xây dựng quan hệ phân phối ổn định, thay vì chỉ dựa vào lợi thế giá trong ngắn hạn. Doanh nghiệp cần linh hoạt cơ cấu sản phẩm, phân bổ đơn hàng giữa các thị trường, đồng thời kiểm soát chi phí để giữ sức cạnh tranh.
