Sắm tết với nhiều gia đình hiện nay, có xu hướng cắt giảm, hướng đến chỉ sắm những sản phẩm cần thiết (Ảnh minh họa).

Hướng đến chi tiêu có chọn lọc

Khảo sát thực tế cho thấy, thực phẩm ngày Tết vẫn là nhóm hàng thiết yếu, nhưng cách mua, cách chọn và cách sử dụng đã thay đổi đáng kể. Người tiêu dùng không còn ưu tiên tích trữ nhiều như trước, mà hướng tới việc mua vừa đủ, bảo đảm chất lượng và phù hợp với nhu cầu sinh hoạt thực tế trong những ngày nghỉ Tết.

Là nhân viên làm công ăn lương, quen ăn tiêu dè sẻn để đủ chi tiêu trong tháng cho gia đình, chị Nguyễn Ánh Tuyết, quê Ba Vì, Hà Nội chia sẻ, cả năm xuống Thủ đô làm ăn chị gom góp được ít tiền, nên Tết đến không thể tiêu hết, vì sẽ hết sạch khoản tiết kiệm. Các món đồ ăn vặt, thực phẩm khô hay những món quà nhỏ mua biếu dịp Tết chị đều cân nhắc kỹ, ngay cả quần áo, khoản chi từng được xem là “không thể thiếu” dịp năm mới, nhất là cho các con giờ đây cũng không còn được ưu tiên như trước.

Dù nhiều cửa hàng quanh khu vực Cầu Giấy, Chùa Láng tung ra các chương trình khuyến mại, chị Tuyết vẫn lựa chọn mua sắm có chọn lọc, tránh tâm lý mua nhiều chỉ vì thấy “rẻ”. Khoản tiền tiết kiệm được, Tết này dành để mua quà Tết thiết thực hơn cho gia đình. Bí quyết để không “lạc lối” giữa vô vàn chương trình giảm giá, theo chị Tuyết, là luôn so sánh giá giữa nhiều cửa hàng, kiểm tra mức giá trước đó và chỉ mua những thứ thực sự cần. Các ứng dụng quản lý chi tiêu, ví điện tử cũng trở thành trợ thủ đắc lực giúp chị kiểm soát dòng tiền hiệu quả hơn.

Nhưng cũng có những người cứ đến Tết, là đem hết số tiền chắt bóp suốt năm qua để mua sắm đủ thứ về quê làm quà. Chị Trần Thu Hương lại dường như biến thành con người khác. Mỗi lần về quê ăn Tết, chị thường chi tiền mua đồ đạc mới cho bố mẹ giá từ vài trăm nghìn đến vài triệu, trong mức mà chị tiết kiệm cả năm có thể chi được, rồi bỏ lì xì cho các cháu toàn tiền trăm nghìn. Ngoài thú vui mua sắm đồ đạc mới dịp Tết, anh chị cũng thích tổ chức ăn nhậu, tụ tập bạn bè. Bao nhiêu tiền tiết kiệm cả năm, hết Tết là không còn một đồng. Thế nhưng gia đình chị Hương vẫn chấp nhận miễn sao Tết được vui.

Tương tự, dù nhu cầu ăn uống của gia đình không nhiều nhưng những loại thực phẩm tích trữ vẫn được anh Phan Minh xếp chật tủ lạnh. Anh cho biết, về quê, ngày nào anh chị cũng làm ba mâm cỗ bề thế dâng cúng tổ tiên nhưng vì nhà neo người, ăn mãi không hết nên năm nay anh sẽ làm nhỏ gọn lại, và các buổi tụ tập, đi du lịch được cắt bỏ, theo tính toán, trong bối cảnh khó khăn, năm nay gia đình anh sẽ tiết kiệm được 50% mức tiền chi ra cho dịp Tết so với mọi năm.

Cũng tương tự, chị Mai Thảo Nguyên (35 tuổi, nhân viên văn phòng tại Hà Nội) cho biết, chi phí sinh hoạt những tháng cuối năm có xu hướng tăng, đặc biệt là tiền ăn uống, vì thế chị điều chỉnh mua sắm đồ ăn ít hơn, hạn chế tất cả các mua sắm khác dù cho các khuyến mại luôn tưng bừng khắp các con phố. Bên cạnh đó, việc chuẩn bị thực phẩm cũng được lên kế hoạch chi tiết, vừa đủ cho nhu cầu cúng lễ và sinh hoạt, tránh tình trạng thừa, gây lãng phí… Đối với quà biếu, gia đình chị lựa chọn những giỏ quà thiết thực, dễ sử dụng phù hợp với tấm lòng người tặng.

Sắm tết với nhiều gia đình hiện nay, có xu hướng cắt giảm, hướng đến chỉ sắm những sản phẩm cần thiết (Ảnh minh họa).

Các gia đình không còn “dồn” hết cho mua sắm

Bên cạnh đó, người tiêu dùng đang ưu tiên chi tiêu thông minh trên nền tảng số dịp Tết Nguyên đán. Trong bối cảnh kinh tế số lên ngôi, thương mại điện tử (TMĐT) tiếp tục khẳng định vai trò là kênh mua sắm chủ đạo. Theo báo cáo của các hãng nghiên cứu thị trường, hơn 70% hộ gia đình vẫn tập trung chi tiêu cho các nhóm hàng thiết yếu như thực phẩm, đồ uống và quà biếu trong dịp Tết. Tuy nhiên, khoảng 60% người tham gia khảo sát cho biết sẽ cắt giảm chi phí dành cho các sản phẩm không thực sự cần thiết.

Cùng với xu hướng thắt chặt chi tiêu là sự lên ngôi của các kênh bán hàng trực tuyến. 63% người tiêu dùng Việt lựa chọn các sàn TMĐT để mua sắm Tết, tăng đáng kể so với mức 48% của năm 2024. Trong giai đoạn tháng 10/2025 đến hết tháng 1/2026, các mặt hàng thiết yếu cùng sản phẩm phục vụ trang hoàng và chuẩn bị Tết nằm trong nhóm được tìm mua nhiều.

Số liệu của sàn cũng ghi nhận trên 14 triệu đơn hàng được giao đến tay khách hàng thông qua các hình thức giao nhanh trong ngày và hỏa tốc 4 giờ, cho thấy tốc độ giao nhận đang trở thành một phần quan trọng trong trải nghiệm mua sắm Tết. Về trải nghiệm mua sắm kết hợp giải trí, các nội dung trên Shopee Live và Shopee Video thu hút gần 16 tỷ lượt xem, kéo theo số đơn hàng phát sinh qua livestream và video tăng 61% so với Tết Nguyên đán Ất Tỵ.

Theo chuyên gia tâm lý Đinh Đoàn, nếu không có kế hoạch tài chính rõ ràng, mọi người dễ rơi vào tình trạng chi tiêu phóng tay, ảnh hưởng tới cuộc sống sau Tết, thậm chí cả năm kế tiếp. Vì vậy, để kiểm soát chi tiêu trong dịp Tết, cách tốt nhất là phải lập kế hoạch rõ ràng, chi tiết, cố gắng không chi những thứ ngoài danh mục. Vợ chồng cùng nhau giám sát chi tiêu để kiềm chế thói quen tiêu xài hoang phí.

Trong bối cảnh giá cả dịp Tết có nhiều biến động, việc chi tiêu có chọn lọc không chỉ giúp giảm áp lực kinh tế mà còn góp phần làm cho Tết trở nên nhẹ nhàng, gần gũi hơn. Đáng chú ý, với khoản thưởng Tết, các gia đình không còn “dồn” hết cho mua sắm ngắn hạn mà đã chủ động dành một phần để tiết kiệm, đầu tư cho các mục tiêu dài hơi hoặc kế hoạch phát triển bản thân sau Tết.

Theo Thạc sĩ Lương Giang, giảng viên ngành Quản lý Văn hoá (ĐH KHXH&NV), đây là tín hiệu tích cực cho thấy người tiêu dùng cân bằng giữa tận hưởng hiện tại và chuẩn bị cho tương lai, để Tết không chỉ là thời điểm tiêu dùng, mà còn là bước khởi đầu cho một năm mới chủ động và bền vững hơn. “Tết rồi cũng qua đi, nếu chi tiêu vượt quá ngân sách, hoặc hết ngân sách sẽ tạo nên áp lực tài chính vào những ngày đầu năm mới. Tết không nhất thiết là phải chi bao nhiêu, miễn sao phù hợp với khả năng của mỗi người. Khi đó chúng ta sẽ có một cái Tết đủ đầy, trọn vẹn và hạnh phúc”, theo Thạc sĩ Lương Giang.