CPI 6 tháng đầu năm 2026 tăng 4,38%, lạm phát được kiểm soát. Ảnh minh họa: internet

Trong nửa đầu năm 2026, nền kinh tế thế giới tiếp tục trải qua nhiều biến động phức tạp và bất ổn sâu sắc. Xung đột địa chính trị leo thang gay gắt tại khu vực Trung Đông đã trực tiếp làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu, đẩy giá dầu Brent có thời điểm chạm mốc 123 USD/thùng vào cuối tháng 3/2026.

Bên cạnh đó, xu hướng gia tăng các biện pháp bảo hộ thương mại và kiểm soát xuất nhập khẩu hàng hóa chiến lược tại nhiều quốc gia đã tạo nên những cú sốc chuỗi cung ứng, gây áp lực lớn lên mặt bằng giá cả quốc tế.

Trước tình hình lạm phát có dấu hiệu quay trở lại, các ngân hàng trung ương lớn trên thế giới duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) giữ nguyên lãi suất điều hành ở mức cao 3,5% - 3,75% trong phiên họp tháng 6/2026; Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) tiếp tục tăng lãi suất tiền gửi lên 2,25%. Số liệu cho thấy lạm phát tháng 5/2026 của Mỹ tăng 4,2%, khu vực Eurozone tăng 3,2%, trong khi tại châu Á, lạm phát của Philippines lên tới 6,8% và Hàn Quốc là 3,1%.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam không tránh khỏi áp lực từ chi phí nguyên liệu nhập khẩu và logistics tăng cao. Tuy nhiên, nhờ sự chỉ đạo quyết liệt và đồng bộ của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ, thị trường hàng hóa thiết yếu trong nước vẫn giữ được thế cân bằng cung - cầu, giúp ổn định kinh tế vĩ mô.

CPI tháng 6 hạ nhiệt nhờ đà giảm của giá xăng dầu

Báo cáo từ cơ quan thống kê cho thấy, CPI tháng 6/2026 đã giảm 0,39% so với tháng trước. Xu hướng giảm xuất hiện ở cả hai khu vực: thành thị giảm 0,33% và nông thôn giảm 0,45%. Trong số 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính, có 4 nhóm giảm giá và 7 nhóm tăng giá.

Nguyên nhân cốt lõi khiến CPI tháng 6 đi xuống đến từ nhóm giao thông với mức giảm mạnh 4,85%, làm giảm CPI chung 0,48 điểm phần trăm. Trong đó, giá xăng trong nước giảm tới 10,05%, giá dầu diesel giảm 10,63% nhờ các đợt điều chỉnh bám sát thị trường thế giới. Ngoài ra, giá vận tải hàng không cũng giảm mạnh 11,62% sau giai đoạn cao điểm.

Nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tháng này giảm nhẹ 0,07%. Nguồn cung lương thực dồi dào sau vụ lúa đông xuân giúp giá gạo giảm 1,06%. Giá các mặt hàng thực phẩm như thịt lợn (giảm 0,61%), thịt gia cầm (giảm 0,15%) và trứng các loại (giảm 0,83%) cũng chuyển dịch theo hướng có lợi cho người tiêu dùng nhờ nguồn cung ổn định.

Ngược lại, áp lực tăng giá chủ yếu tập trung vào nhóm văn hóa, giải trí và du lịch (tăng 0,66%) do nhu cầu dịch vụ du lịch hè, lưu trú tăng mạnh. Nhóm nhà ở, điện nước và vật liệu xây dựng tăng 0,46%, chịu tác động chính từ việc giá điện sinh hoạt tăng 2% và giá nước tăng 0,56% trong mùa nắng nóng.

Tính chung quý II/2026, CPI tăng 5,25% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế bình quân 6 tháng đầu năm 2026, CPI tăng 4,38% so với cùng kỳ năm trước.

Trong khi đó, lạm phát cơ bản 6 tháng tăng 4,12%, thấp hơn mức tăng chung của CPI, phản ánh các biến động giá phần lớn chịu tác động từ các mặt hàng như xăng dầu, gas và thực phẩm biến động mạnh làm CPI chung tăng, trong khi các yếu tố này được loại trừ trong danh mục tính lạm phát cơ bản. 

Tốc độ tăng, giảm CPI tháng 6 so với tháng trước (%). Ảnh nguồn: Cục Thống kê

Thách thức điều hành giá giai đoạn cuối năm

Nửa đầu năm 2026 chứng kiến những bước chạy giá rất mạnh của thị trường kim loại quý. Mặc dù trong tháng 6, giá vàng thế giới bình quân lùi về mức 4.284 USD/ounce (giảm 7,05% so với tháng 5) khiến chỉ số giá vàng trong nước tháng 6 giảm 8,46%; song tính chung bình quân 6 tháng đầu năm 2026, chỉ số giá vàng vẫn ghi nhận mức tăng trưởng lên tới 58,12% so với cùng kỳ năm trước.

Ở chiều ngược lại, chỉ số giá đô la Mỹ có phần ổn định hơn. Trong tháng 6, đồng USD quốc tế tăng giá nhẹ do kỳ vọng thắt chặt tiền tệ của FED, kéo theo chỉ số giá đô la Mỹ trong nước tăng 0,11% so với tháng trước. Bình quân 6 tháng đầu năm 2026, chỉ số giá USD chỉ tăng 1,75% so với cùng kỳ năm ngoái, thể hiện sự điều hành chủ động, linh hoạt và giữ vững giá trị đồng nội tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Dù lạm phát bình quân 6 tháng đầu năm (4,38%) hiện vẫn nằm trong giới hạn mục tiêu kiểm soát của năm 2026 (khoảng 4,5%), áp lực cho chặng đường còn lại là không hề nhỏ.

Giá nguyên nhiên vật liệu dùng cho sản xuất quý II/2026 tăng 6,04% và tính chung 6 tháng tăng 5,4% cho thấy chi phí đẩy vẫn là nguy cơ tiềm ẩn có thể chuyển hóa vào giá thành sản phẩm tiêu dùng bất cứ lúc nào.

Để bảo đảm kiểm soát lạm phát và hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng, công tác quản lý, điều hành giá trong các tháng cuối năm đòi hỏi các bộ, ngành và địa phương phải tiếp tục theo dõi sát sao diễn biến thị trường, chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó, bảo đảm cung cầu các mặt hàng thiết yếu, đồng thời thực hiện lộ trình giá dịch vụ công một cách thận trọng, phù hợp với nền kinh tế.