(Thanh tra) - Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 là sự kiện chính trị trọng đại của đất nước. Trong bối cảnh đó, công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo được đặt ra với yêu cầu cao hơn về tính chủ động, phối hợp và kỷ cương.
Phóng viên Báo Thanh tra đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Hồng Điệp, Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương xung quanh Kế hoạch 0228/KH-TSTCDTW vừa được ban hành.
+Thưa ông, Kế hoạch 0228 được ban hành trong thời điểm rất đặc biệt. Ông có thể cho biết mục tiêu xuyên suốt của kế hoạch này?
-Ông Nguyễn Hồng Điệp, Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương: Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp không chỉ là hoạt động chính trị – pháp lý quan trọng, mà còn là dịp để củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Trong bối cảnh đó, công tác tiếp công dân phải thực sự trở thành “điểm tựa” để người dân thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo đúng pháp luật, đồng thời không để phát sinh những điểm nóng ảnh hưởng đến an ninh, trật tự trong thời gian diễn ra bầu cử.
Kế hoạch 0228 được xây dựng với ba mục tiêu rõ ràng. Thứ nhất, tổ chức tốt việc tiếp công dân, xử lý đơn thư, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân theo đúng quy định pháp luật. Thứ hai, tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan Trung ương và địa phương, giữa cơ quan tiếp công dân với các cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Thứ ba, chủ động xử lý kịp thời các tình huống phức tạp, đặc biệt là các vụ việc đông người, kéo dài, không để bị động, bất ngờ.
Điều chúng tôi đặc biệt nhấn mạnh là tính “chủ động từ sớm, từ xa”. Không đợi đến khi phát sinh tập trung đông người mới xử lý, mà phải rà soát, nắm chắc tình hình ngay từ cơ sở; tăng cường tuyên truyền, vận động, giải thích pháp luật để người dân hiểu và chấp hành đúng quy định. Bầu cử phải diễn ra trong không khí dân chủ, an toàn, ổn định – và công tác tiếp công dân là một phần quan trọng trong tổng thể đó.
+Kế hoạch lần này nhấn mạnh nhiều đến phối hợp liên ngành. Theo ông, đâu là điểm mới trong cơ chế phối hợp?
-Ông Nguyễn Hồng Điệp, Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương: Thực tế cho thấy, trong các thời điểm nhạy cảm về chính trị – xã hội, nếu thiếu cơ chế phối hợp chặt chẽ thì rất dễ dẫn đến chồng chéo, bỏ sót hoặc xử lý không kịp thời. Vì vậy, Kế hoạch 0228 đặt trọng tâm vào việc vận hành đồng bộ các quy chế phối hợp đã ban hành, từ Thanh tra Chính phủ, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Bộ Tư pháp, Liên đoàn Luật sư Việt Nam cho đến chính quyền địa phương và lực lượng công an.
Một điểm đáng chú ý là tăng cường kết nối giữa Trụ sở Tiếp công dân Trung ương với Trụ sở tiếp công dân cấp tỉnh, cấp xã theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, duy trì hiệu quả mô hình “tiếp công dân trực tuyến” giúp lãnh đạo Thanh tra Chính phủ và lãnh đạo địa phương có thể trực tiếp theo dõi, chỉ đạo, đối thoại, hạn chế tình trạng công dân di chuyển đông người lên Hà Nội hoặc TP Hồ Chí Minh.
Một điểm đáng chú ý là tăng cường kết nối giữa Trụ sở Tiếp công dân Trung ương với Trụ sở tiếp công dân cấp tỉnh, cấp xã theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, duy trì hiệu quả mô hình “tiếp công dân trực tuyến” giúp lãnh đạo Thanh tra Chính phủ và lãnh đạo địa phương có thể trực tiếp theo dõi, chỉ đạo, đối thoại, hạn chế tình trạng công dân di chuyển đông người lên Hà Nội hoặc TP Hồ Chí Minh.
Bên cạnh đó, kế hoạch cũng quy định rõ trách nhiệm phối hợp với lực lượng công an trong việc bảo đảm an ninh, trật tự; phối hợp với ngành Y tế xử lý kịp thời các tình huống phát sinh; phối hợp với cơ quan tuyên giáo, dân vận và các tổ chức thành viên của Mặt trận để đẩy mạnh tuyên truyền, định hướng thông tin. Đây không phải là sự phối hợp hình thức, mà là cơ chế hành động cụ thể, có phân công, có trực lãnh đạo, có chế độ báo cáo hằng ngày trong suốt thời gian diễn ra bầu cử.
+Đối với các vụ việc khiếu nại, tố cáo đông người, kéo dài vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro trong dịp bầu cử, Ban Tiếp công dân Trung ương sẽ xử lý như thế nào?
-Ông Nguyễn Hồng Điệp, Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương: Chúng tôi xác định đây là nhóm vụ việc cần được theo dõi đặc biệt. Kế hoạch nêu rõ: Đối với các vụ việc đã có kết quả rà soát, phải tiếp tục thông báo, tuyên truyền, vận động công dân chấp hành; đối với các vụ việc đông người, phức tạp, nhất là những vụ khiếu kiện quyết định giải quyết lần hai, phải kịp thời báo cáo lãnh đạo phụ trách Trụ sở để có phương án chỉ đạo cụ thể.
Điểm quan trọng là không “hành chính hóa” việc tiếp công dân, mà phải kết hợp chặt chẽ giữa giải thích pháp luật, vận động thuyết phục, khi cần thiết, áp dụng biện pháp xử lý theo quy định pháp luật đối với những hành vi lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để gây rối trật tự công cộng. Mọi biện pháp đều phải đặt trong khuôn khổ pháp luật, bảo đảm quyền con người, quyền công dân, nhưng đồng thời cũng phải bảo vệ lợi ích chung của Nhà nước và xã hội.
Chúng tôi cũng yêu cầu các địa phương chủ động đón, làm việc, đối thoại với công dân ngay tại địa bàn, hạn chế phát sinh các đoàn đông người tập trung tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Khi cần thiết, lãnh đạo các cơ quan Trung ương có thể trực tiếp tham gia tiếp công dân. Tinh thần chung là xử lý kiên quyết, đúng pháp luật, nhưng thấu tình, đạt lý; không để vụ việc kéo dài qua nhiều kỳ bầu cử, không để tạo thành “điểm nóng”.
+Ông kỳ vọng điều gì từ việc triển khai Kế hoạch 0228 trong thời gian tới?
-Ông Nguyễn Hồng Điệp, Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương: Tôi cho rằng, nếu triển khai nghiêm túc, đồng bộ, Kế hoạch 0228 không chỉ góp phần bảo đảm thành công của cuộc bầu cử, mà còn nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tiếp công dân nói chung. Đây là dịp để chúng ta rà soát lại quy trình, siết chặt kỷ cương, nâng cao trách nhiệm của từng cán bộ, công chức làm nhiệm vụ tiếp công dân.
Ban Tiếp công dân Trung ương sẽ bố trí cán bộ trực đầy đủ các ngày trong tuần, kể cả ngày nghỉ, ngày lễ; tăng cường cán bộ trực ngoài giờ hành chính; thực hiện chế độ báo cáo hằng ngày về tình hình tiếp công dân trong suốt thời gian diễn ra bầu cử. Đồng thời, tổ chức giao ban, rút kinh nghiệm kịp thời để khắc phục những hạn chế phát sinh.
Điều tôi kỳ vọng lớn nhất là thông qua công tác tiếp công dân trong dịp này, chúng ta tiếp tục củng cố niềm tin của Nhân dân vào cơ chế giải quyết khiếu nại, tố cáo; khẳng định rằng mọi ý kiến, kiến nghị của người dân đều được lắng nghe, xử lý trong khuôn khổ pháp luật. Khi người dân tin tưởng vào kênh tiếp nhận và giải quyết chính thức, thì ổn định chính trị – xã hội sẽ được giữ vững từ gốc. Đó chính là nền tảng quan trọng để cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, an toàn, đúng pháp luật và thực sự là ngày hội của toàn dân.
