Báo Thanh tra là cầu nối chuyển tải tiếng nói của người dân, góp phần lan tỏa tinh thần thượng tôn pháp luật và bảo vệ công lý. Ảnh: BTT

Ở những không gian nghề nghiệp khác nhau ấy, báo chí và ngành Thanh tra cùng gặp nhau ở một điểm chung: Đi tìm sự thật.

Sự thật là nền tảng của công lý. Không có sự thật, công lý chỉ là một khái niệm trừu tượng. Không có sự thật, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân khó được bảo vệ một cách đầy đủ. Vì vậy, dù sử dụng những phương thức khác nhau, báo chí và ngành Thanh tra đều đang thực hiện một sứ mệnh chung là góp phần bảo vệ công lý, bảo vệ quyền lợi chính đáng của Nhân dân và củng cố niềm tin xã hội.

Trong hành trình ấy, có những lúc báo chí là lực lượng phát hiện vấn đề đầu tiên. Có những lúc cơ quan Thanh tra là nơi đưa ra những kết luận khách quan, có căn cứ pháp luật. Có những vụ việc, tiếng nói của báo chí giúp những bức xúc của người dân được lắng nghe. Cũng có những vụ việc, kết quả giải quyết của ngành Thanh tra trở thành cơ sở để dư luận hiểu đúng bản chất sự việc. Đó là mối quan hệ đồng hành được hình thành từ mục tiêu chung: Phụng sự Nhân dân và bảo vệ lẽ phải.

Giữ gìn sự thật trước khi thông tin đến công chúng

Trong hoạt động báo chí, công chúng thường nhìn thấy tên tác giả dưới mỗi bài báo, nhưng ít khi biết rằng trước khi được xuất bản, mỗi tác phẩm đều trải qua một quá trình thẩm định nghiêm ngặt.

Theo biên tập viên Nguyễn Ngọc Bích, Phòng Thư ký biên tập, Báo Thanh tra, đối với những bài viết liên quan đến khiếu nại, tố cáo, thanh tra, phòng chống tham nhũng, tiêu cực hay các vấn đề pháp luật, trách nhiệm của người biên tập không chỉ dừng lại ở việc chỉnh sửa câu chữ, mà còn phải kiểm tra tính chính xác, tính cân bằng và sự phù hợp của từng thông tin.

Biên tập viên Nguyễn Ngọc Bích, Báo Thanh tra tại Pphòng Truyền thống của Thanh tra Chính phủ. Ảnh: NVCC

Biên tập viên Nguyễn Ngọc Bích cho rằng báo chí có sức lan tỏa rất lớn. Một thông tin đúng có thể góp phần bảo vệ quyền lợi của người dân, thúc đẩy cơ quan chức năng vào cuộc xử lý vi phạm. Nhưng ngược lại, nếu thông tin thiếu kiểm chứng, thiếu khách quan, hậu quả có thể ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của nhiều cá nhân, tổ chức.

“Người biên tập luôn phải tự đặt ra câu hỏi: Thông tin này đã được kiểm chứng đầy đủ chưa? Các bên liên quan đã được phản ánh khách quan chưa? Bài viết có giúp bạn đọc hiểu đúng bản chất vấn đề hay không? Đó là những nguyên tắc nghề nghiệp không thể bỏ qua”, bà Nguyễn Ngọc Bích chia sẻ.

Theo biên tập viên Nguyễn Ngọc Bích, trong thời đại mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, áp lực về tốc độ thông tin ngày càng lớn. Tuy nhiên, báo chí chính thống không thể chạy theo tốc độ bằng mọi giá. Điều làm nên giá trị của báo chí cách mạng chính là tính xác thực, tính định hướng và trách nhiệm xã hội.

Đối với Báo Thanh tra, các tin bài liên quan đến pháp luật, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng chống tham nhũng, tiêu cực, một bài báo không chỉ dừng lại ở việc phản ánh sự việc. Xa hơn, đó còn là sự góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, bảo vệ uy tín của các cơ quan, tổ chức khi thông tin được phản ánh đúng bản chất, đồng thời củng cố niềm tin xã hội vào pháp luật và công lý.

“Người làm báo không phải là người đưa ra phán quyết cuối cùng. Nhưng báo chí có trách nhiệm bảo đảm rằng, sự thật được tiếp cận một cách khách quan nhất trước khi đến với công chúng. Giữ gìn sự thật trước khi thông tin được công bố cũng chính là một cách bảo vệ công lý”, bà Nguyễn Ngọc Bích nhấn mạnh.

Từ đơn thư bạn đọc nhìn ra hơi thở cuộc sống

Nếu người biên tập là người giữ chuẩn mực thông tin thì phóng viên chính là người trực tiếp chứng kiến thực tiễn cuộc sống.

Là phóng viên Phòng Phóng viên Pháp luật - Bạn đọc, Báo Thanh tra, bà Dương Thu Trang cho biết, một trong những nét đặc thù của đơn vị là vừa thực hiện các tác phẩm báo chí, vừa là đầu mối tiếp nhận đơn thư, phản ánh, kiến nghị của công dân gửi đến tòa soạn.

Phóng viên Dương Thu Trang, Phòng Phóng viên Pháp luật - Bạn đọc, Báo Thanh tra. Ảnh: NVCC

Theo bà Dương Thu Trang, hằng ngày, phòng tiếp nhận nhiều đơn thư liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng, khiếu nại hành chính, tố cáo, tranh chấp dân sự hoặc phản ánh những bất cập trong quá trình thực thi pháp luật ở cơ sở. Không ít công dân trực tiếp đến Báo Thanh tra để trình bày vụ việc, với mong muốn tiếng nói của mình được các cơ quan có thẩm quyền quan tâm xem xét.

“Qua những hồ sơ, tài liệu và các cuộc trao đổi với công dân, chúng tôi hiểu rằng phía sau mỗi vụ việc không chỉ là câu chuyện pháp lý mà còn là niềm tin của người dân vào sự công bằng và lẽ phải”, bà Dương Thu Trang chia sẻ.

Theo bà Dương Thu Trang, trách nhiệm của người làm báo không phải là đưa ra phán quyết, càng không phải đứng về phía bất kỳ ai, mà là làm sáng tỏ sự thật. Vì vậy, mỗi thông tin đều phải được kiểm chứng từ nhiều nguồn, đối chiếu với hồ sơ, tài liệu và các quy định của pháp luật trước khi phản ánh tới bạn đọc.

Từ thực tiễn tác nghiệp, bà nhận thấy báo chí và ngành Thanh tra có sự gặp gỡ ở mục tiêu chung là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Nếu cơ quan thanh tra xem xét, giải quyết vụ việc bằng các trình tự pháp luật, thì báo chí góp phần phản ánh những vấn đề đặt ra từ thực tiễn, tạo thêm một kênh giám sát xã hội đối với hoạt động công vụ.

“Nhiều vụ việc sau khi được báo chí phản ánh đã được các cơ quan chức năng quan tâm, rà soát, xem xét giải quyết. Nhưng giá trị lớn nhất của báo chí không nằm ở việc tạo sức ép dư luận, mà ở việc góp phần làm cho sự thật được nhìn nhận đầy đủ hơn, để mỗi quyết định liên quan đến quyền lợi của người dân đều được đặt trên nền tảng khách quan và thượng tôn pháp luật”, bà Dương Thu Trang nhấn mạnh.

Một mục tiêu chung là xây dựng nền hành chính minh bạch

Từ góc độ quản lý Nhà nước, bà Nguyễn Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo lĩnh vực nội chính, nội vụ, dân tộc, tôn giáo (Cục V) cho rằng báo chí và ngành Thanh tra là hai lực lượng có vai trò khác nhau nhưng cùng hướng tới mục tiêu xây dựng một nền hành chính công khai, minh bạch và phục vụ Nhân dân.

Theo bà Nguyễn Thu Thủy, trong quá trình thực hiện chức năng thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, cơ quan thanh tra thường xuyên tiếp cận những vấn đề phát sinh từ thực tiễn quản lý Nhà nước. Đây cũng là những lĩnh vực nhận được sự quan tâm lớn từ báo chí và dư luận xã hội.

Bà Nguyễn Thu Thủy cho rằng, báo chí không chỉ là kênh thông tin quan trọng, mà còn là cầu nối giữa cơ quan Nhà nước với người dân. Nhiều phản ánh từ báo chí đã giúp các cơ quan quản lý nhận diện sớm những bất cập trong cơ chế, chính sách hoặc những vấn đề phát sinh tại cơ sở để kịp thời xem xét, chấn chỉnh.

Bà Nguyễn Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo lĩnh vực nội chính, nội vụ, dân tộc, tôn giáo (Cục V), Thanh tra Chính phủ. Ảnh: NVCC

“Trong quá trình xây dựng nền hành chính hiện đại, yêu cầu về minh bạch ngày càng cao. Điều đó đòi hỏi các cơ quan Nhà nước phải chủ động cung cấp thông tin, lắng nghe phản ánh từ xã hội và không ngừng hoàn thiện chất lượng phục vụ người dân”, bà Nguyễn Thu Thủy chia sẻ.

Theo bà, thanh tra không chỉ là phát hiện vi phạm và kiến nghị xử lý vi phạm. Quan trọng hơn, hoạt động thanh tra còn góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý, phòng ngừa sai phạm và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.

Trong khi đó, báo chí góp phần tạo nên môi trường giám sát xã hội rộng mở, giúp các chính sách đi vào cuộc sống hiệu quả hơn. Hai lực lượng cùng tham gia vào quá trình xây dựng một nền quản trị minh bạch, lấy người dân làm trung tâm.

“Dù tiếp cận từ góc độ quản lý Nhà nước hay từ góc độ truyền thông, mục tiêu cuối cùng vẫn là bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân và tăng cường niềm tin xã hội đối với hệ thống công quyền”, bà Nguyễn Thu Thủy nhấn mạnh.

Công lý bắt đầu từ việc người dân được lắng nghe

Khép lại câu chuyện về mối quan hệ giữa báo chí và ngành Thanh tra, ông Nguyễn Hồng Điệp, Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương cho rằng, công lý không phải là điều gì quá xa vời, mà bắt đầu từ những việc rất cụ thể trong đời sống hằng ngày.

Đó là khi người dân có nơi để gửi gắm tâm tư, nguyện vọng. Là khi những phản ánh, kiến nghị được tiếp nhận đầy đủ. Là khi mỗi vụ việc được xem xét khách quan, đúng pháp luật và không ai bị bỏ lại phía sau chỉ vì tiếng nói của họ chưa đủ mạnh.

Theo ông, trong suốt quá trình công tác, ông chứng kiến rất nhiều trường hợp người dân tìm đến cơ quan Nhà nước hoặc cơ quan báo chí với mong muốn duy nhất là được lắng nghe.

Ông Nguyễn Hồng Điệp, Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương xem ấn phẩm do Báo Thanh tra chủ trì. Ảnh: Lan Anh

“Nhiều người không yêu cầu điều gì quá lớn. Họ chỉ mong có cơ hội trình bày hết câu chuyện của mình, mong được đối thoại công bằng và mong nhận được câu trả lời rõ ràng từ các cơ quan có trách nhiệm”, ông Nguyễn Hồng Điệp chia sẻ.

Theo ông Nguyễn Hồng Điệp, báo chí và ngành Thanh tra đều đang góp phần đáp ứng nhu cầu chính đáng ấy của người dân. Nếu báo chí giúp chuyển tải tiếng nói của người dân đến với xã hội và các cơ quan chức năng, thì ngành Thanh tra giúp giải quyết những vấn đề đó bằng các quy trình pháp luật và trách nhiệm công vụ.

Ông Nguyễn Hồng Điệp cho rằng, giữa hai lĩnh vực có sự tương đồng rất sâu sắc. Cả người làm báo và cán bộ thanh tra hay cán bộ tiếp dân đều phải đối mặt với những thông tin đa chiều, những áp lực từ thực tiễn và những yêu cầu rất cao về bản lĩnh nghề nghiệp.

Để đi đến kết luận đúng, người làm báo phải xác minh, kiểm chứng. Để đi đến kết luận thanh tra đúng, cán bộ thanh tra cũng phải điều tra, thu thập chứng cứ, đối chiếu quy định pháp luật và đánh giá khách quan toàn bộ sự việc. Điểm chung lớn nhất là không được phép để định kiến hoặc cảm xúc cá nhân chi phối sự thật.

Theo ông Nguyễn Hồng Điệp, trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, yêu cầu đặt ra không chỉ là giải quyết từng vụ việc cụ thể, mà còn phải củng cố niềm tin của người dân đối với bộ máy Nhà nước.

Muốn làm được điều đó, mọi hoạt động công vụ phải đặt người dân ở vị trí trung tâm. Người dân phải được tiếp cận thông tin đầy đủ. Người dân phải được lắng nghe. Người dân phải được bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

“Khi người dân còn tin rằng họ có thể tìm đến cơ quan Nhà nước để được giải quyết; khi họ còn tin rằng báo chí sẽ phản ánh trung thực tiếng nói của mình; khi họ còn tin rằng sự thật cuối cùng sẽ được làm sáng tỏ, thì đó chính là nền tảng quan trọng nhất của công lý”, ông Nguyễn Hồng Điệp nhấn mạnh.

Trên hành trình xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, báo chí và ngành Thanh tra vẫn đang đi trên hai con đường khác nhau, nhưng cùng hướng tới một đích đến: Bảo vệ sự thật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân, củng cố niềm tin xã hội vào pháp luật và công lý. Đó cũng chính là giá trị bền vững làm nên sức mạnh của nền báo chí cách mạng Việt Nam và của ngành Thanh tra trong suốt chặng đường đồng hành cùng đất nước.