(Thanh tra) - Trước diễn biến phức tạp của thị trường xăng dầu trong nước và quốc tế, Cục Thuế đã nhanh chóng chỉ đạo các đơn vị tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm về thuế trong hoạt động kinh doanh xăng dầu.
Cục Thuế (Bộ Tài chính) đã có công văn hỏa tốc gửi Thuế các tỉnh, thành phố và Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn yêu cầu tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm về thuế trong hoạt động kinh doanh xăng dầu. Việc tăng cường kiểm tra lần này được kỳ vọng sẽ góp phần siết chặt kỷ cương, nâng cao hiệu quả quản lý thuế, đồng thời ngăn chặn kịp thời các hành vi gian lận, đảm bảo môi trường kinh doanh lành mạnh và ổn định thị trường xăng dầu trong nước.
Nguy cơ rủi ro cao trong quản lý thuế
Theo Cục Thuế, trong thời gian từ đầu năm 2026 đến nay, tình hình địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp, xung đột leo thang tại Trung Đông và nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu thô qua các tuyến vận chuyển trọng yếu đã khiến cho giá dầu thô thế giới tăng đột biến, kéo theo giá xăng dầu trong nước có nhiều biến động mạnh. Đặc biệt, trong tháng 3/2026 đã có 5 lần điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu.
Những biến động này "tiềm ẩn nguy cơ phát sinh các hành vi vi phạm pháp luật về thuế, hóa đơn trong kinh doanh xăng dầu, cần được theo dõi, phân tích để kịp thời phát hiện sai phạm và xử lý nghiêm theo đúng quy định của pháp luật về thuế và pháp luật liên quan", Cục Thuế nhận định.
Tại Công văn số 2389/VPCP-V.I ngày 19/3/2026 của Văn phòng Chính phủ về việc công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại trong kinh doanh xăng dầu, Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả đã yêu cầu các lực lượng chức năng (Hải quan, Thuế, Biên phòng, Cảnh sát biển, Quản lý thị trường, Công an) tăng cường tuần tra, kiểm soát, kịp thời phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại, đầu cơ, găm hàng, trục lợi chính sách, vận chuyển trái phép xăng dầu, vi phạm quy định về kinh doanh xăng dầu, về giá; kịp thời xử lý nghiêm các vi phạm theo đúng quy định của pháp luật; đẩy mạnh việc phối hợp, trao đổi thông tin, huy động sức mạnh tập thể trong thực hiện nhiệm vụ được giao.
Triển khai ý kiến chỉ đạo của lãnh đạo Chính phủ, Cục Thuế đã tiến hành rà soát cơ sở dữ liệu về hóa đơn điện tử đối với một số doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu. Qua đó cho thấy một số dấu hiệu bất thường như số lượng hàng bán trước và sau thời điểm điều chỉnh giá có sự biến động mạnh, cá biệt có những doanh nghiệp tổng sản lượng xuất bán trong 2 ngày trước lớn gấp hơn 3 lần sản lượng 2 ngày sau thời điểm tăng giá, tiềm ẩn nguy cơ rủi ro cao trong quản lý thuế.
Tập trung nguồn lực, kiểm tra đột xuất
Để tăng cường công tác quản lý thuế, chống thất thu ngân sách Nhà nước, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm về thuế trong kinh doanh xăng dầu, Cục Thuế yêu cầu Thuế tỉnh, thành phố, Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn tập trung nguồn lực thực hiện rà soát, phân tích dữ liệu về khai thuế, hóa đơn điện tử, sản lượng bán hàng, doanh thu, tồn kho… trước và sau thời điểm Nhà nước điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu, xác định doanh nghiệp có rủi ro cao thuộc phạm vi quản lý trực tiếp, kiểm tra đột xuất.
Nội dung kiểm tra bao gồm: Việc khai, nộp thuế giá trị gia tăng, thuế bảo vệ môi trường; việc lập hóa đơn điện tử từng lần bán hàng đối với mặt hàng xăng, dầu. Thời kỳ kiểm tra từ tháng 1/2026 đến hết tháng 3/2026.
Các đơn vị tập trung kiểm tra lượng xăng dầu hàng bán ra của doanh nghiệp tại các ngày trước, trong và sau ngày Nhà nước điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu. Đây là những ngày sản lượng xăng, dầu xuất bán biến động lớn hơn nhiều so với các ngày khác.
Cục Thuế cũng lưu ý, kiểm tra việc số lượng hóa đơn điện tử xuất trong ngày, lưu ý các hóa đơn điện tử có sản lượng lớn; đối chiếu sổ sách kế toán bán hàng để đối chiếu lượng hàng hóa đã bán với hóa đơn đã phát hành và hàng hóa đã thực tế xuất kho.
Bên cạnh đó, kiểm tra sổ sách xuất, nhập, tồn kho theo ngày/ca bán hàng để xác định khối lượng tồn kho chính xác tại thời điểm điều chỉnh giá xăng dầu; kiểm tra chứng từ, thủ tục xuất hàng, nhập hàng của doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu.
Đối với các khách hàng mua số lượng xăng dầu lớn bất thường, chú ý cần kiểm tra phương tiện vận chuyển xăng dầu, kho chứa xăng dầu của các khách hàng mua số lượng lớn; hợp đồng mua bán hàng, điều kiện, thời gian giao hàng, nhận hàng.
Xử lý nghiêm hành vi găm hàng, đầu cơ, trục lợi khi giá biến động
Cục Thuế nhấn mạnh, trường hợp phát hiện các dấu hiệu về hành vi găm hàng, đầu cơ, hạn chế bán ra nhằm trục lợi khi giá biến động; hành vi lập và sử dụng hóa đơn không đúng thời điểm hoặc không phản ánh đúng bản chất giao dịch; các hành vi gian lận về giá, chuyển lợi nhuận giữa các đơn vị có quan hệ liên kết; hành vi không xuất hóa đơn, xuất hóa đơn không đầy đủ, rủi ro trong việc chấp hành pháp luật thì xử lý nghiêm theo quy định hoặc củng cố hồ sơ chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định.
Cục Thuế cũng đã cung cấp dữ liệu phân tích sơ bộ cho các địa phương để phục vụ công tác rà soát, kiểm tra, đồng thời yêu cầu các đơn vị triển khai đồng bộ trong tháng 4/2026 và báo cáo kết quả về Cục Thuế. Nội dung báo cáo bao gồm kết quả kiểm tra, số thuế truy thu, tiền phạt, đánh giá các hành vi vi phạm phổ biến, cũng như các khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thuế trong lĩnh vực xăng dầu.
