(Thanh tra) - Lãi suất qua đêm giảm sâu rồi bật tăng trong đầu tháng 10, trong khi nhu cầu tín dụng và chi phí huy động tiếp tục tác động đến mặt bằng lãi suất cho vay.
Thị trường tiền tệ ghi nhận những biến động đáng chú ý trong những ngày đầu tháng 10/2026. Lãi suất vay mượn giữa các ngân hàng giảm mạnh sau thời điểm cuối quý III, nhưng nhanh chóng đảo chiều, trong khi mặt bằng lãi suất huy động vẫn chịu áp lực từ nhu cầu vốn của nền kinh tế.
Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), ngày 30/9, lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn qua đêm ở mức 6,95%/năm. Đến ngày 7/10, mức lãi suất này giảm còn 0,72%/năm, tương đương giảm 6,23 điểm phần trăm chỉ sau một tuần.
Diễn biến tương tự xuất hiện tại các kỳ hạn khác. Lãi suất kỳ hạn một tuần giảm từ 6,88% xuống 2,23%/năm, kỳ hạn hai tuần từ 6,26% xuống 3,43%/năm, còn kỳ hạn một tháng giảm từ 6,37% xuống 4,8%/năm.
Tuy nhiên, đà giảm không kéo dài. Đến phiên 12/10, lãi suất qua đêm được ghi nhận tăng trở lại mức khoảng 4,8%/năm. Lãi suất kỳ hạn một tuần ở mức 4,8%, hai tuần đạt 5,5% và một tháng ở mức 5,7%/năm.
Cùng phiên giao dịch, NHNN bơm ròng khoảng 2.943 tỷ đồng qua nghiệp vụ thị trường mở. Hoạt động điều tiết thanh khoản diễn ra trong bối cảnh lãi suất liên ngân hàng thay đổi nhanh giữa các phiên, sau giai đoạn nhà điều hành thực hiện hút ròng lượng vốn đáng kể.
Trong khi đó, lãi suất huy động đối với khách hàng không có mức giảm tương ứng. Tại cuộc họp báo ngày 7/10, Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cho biết, đến ngày 20/9, lãi suất tiền gửi bình quân của các giao dịch phát sinh mới đạt 6,38%/năm, tăng 1,15 điểm phần trăm so với cuối năm 2025.
Theo Phó Thống đốc, với những giải pháp điều hành đã triển khai, tốc độ tăng lãi suất đang chậm lại và mặt bằng lãi suất về cơ bản đang xoay quanh mặt bằng mới. NHNN tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành, đồng thời yêu cầu các tổ chức tín dụng triển khai các giải pháp ổn định và giảm lãi suất tiền gửi, cho vay.
Khảo sát biểu lãi suất đầu tháng 10 cho thấy nhiều ngân hàng duy trì mức niêm yết tương đối ổn định so với tháng 9. Tuy nhiên, một số tổ chức tín dụng vẫn điều chỉnh tăng lãi suất huy động tại những kỳ hạn nhất định, cho thấy sự khác biệt trong chính sách nguồn vốn của từng ngân hàng.
Áp lực đối với mặt bằng lãi suất còn gắn với nhu cầu tín dụng tiếp tục gia tăng. Theo NHNN, đến ngày 30/9/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 20,75 triệu tỷ đồng, tăng 11,59% so với cuối năm 2025 và tăng 16,69% so với cùng kỳ năm trước.
Như vậy, trong chín tháng đầu năm, hệ thống ngân hàng đã cung ứng thêm khoảng 2,2 triệu tỷ đồng vốn tín dụng cho nền kinh tế. Quy mô tín dụng tăng đòi hỏi các tổ chức tín dụng tiếp tục cân đối nguồn vốn huy động để đáp ứng nhu cầu giải ngân và duy trì các tỷ lệ an toàn hoạt động.
Đáng chú ý, số liệu của Cục Thống kê cho thấy, tính đến ngày 28/9, huy động vốn của các tổ chức tín dụng tăng 9,78% so với cuối năm 2025, trong khi tín dụng tăng 10,89%. Chênh lệch tốc độ tăng giữa hai chỉ tiêu là yếu tố cần xem xét khi đánh giá nhu cầu huy động vốn trong hệ thống ngân hàng.
Lãi suất trên thị trường liên ngân hàng chủ yếu phản ánh chi phí vay mượn vốn ngắn hạn giữa các tổ chức tín dụng. Trong khi đó, lãi suất cho vay đối với doanh nghiệp và người dân còn phụ thuộc vào chi phí huy động, kỳ hạn tín dụng, rủi ro khách hàng và cơ cấu nguồn vốn của từng ngân hàng.
Đối với các khoản tiền gửi có kỳ hạn, ngân hàng tiếp tục thực hiện nghĩa vụ trả lãi theo mức đã thỏa thuận cho đến khi đáo hạn. Bởi vậy, việc lãi suất qua đêm giảm trong một vài phiên không làm thay đổi ngay chi phí huy động bình quân, đặc biệt đối với nguồn vốn trung và dài hạn.
Cùng với việc ổn định mặt bằng lãi suất, NHNN đang triển khai các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn. Trong đó, chương trình tín dụng dành cho các động lực tăng trưởng và doanh nghiệp nhỏ và vừa được yêu cầu áp dụng mức lãi suất ưu đãi thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của ngân hàng cho vay.
Trong bối cảnh nhu cầu tín dụng tiếp tục tăng trưởng, diễn biến lãi suất những tháng cuối năm sẽ gắn với khả năng cân đối vốn của hệ thống ngân hàng và hoạt động điều hành chính sách tiền tệ. Việc lãi suất qua đêm giảm sâu trong một số phiên chưa đồng nghĩa với sự thay đổi tương ứng của chi phí vay vốn đối với doanh nghiệp và người dân.
