(Thanh tra) - Phó Cục trưởng Đặng Ngọc Minh nhấn mạnh, phòng, chống gian lận hóa đơn không chỉ nhằm bảo vệ nguồn thu ngân sách nhà nước mà còn góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế, bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh.
Trong 2 ngày (1-2/10/2026), Cục Thuế tổ chức Hội nghị chuyên đề về phòng, chống gian lận và mua bán hóa đơn trái phép nhằm đánh giá thực tiễn công tác quản lý, chia sẻ kinh nghiệm, nhận diện những khó khăn, vướng mắc và thống nhất các giải pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm trong thời gian tới.
Phòng, chống gian lận hóa đơn: Bảo vệ nguồn thu ngân sách, bảo vệ người nộp thuế
Tại hội nghị, Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh nhấn mạnh, phòng, chống gian lận hóa đơn không chỉ nhằm bảo vệ nguồn thu ngân sách nhà nước mà còn góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế, bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh. Do đó, công tác quản lý thuế cần kết hợp chặt chẽ giữa phòng ngừa, hỗ trợ tuân thủ với phát hiện, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật.
Theo lãnh đạo Cục Thuế, việc triển khai hóa đơn điện tử trên phạm vi toàn quốc đã tạo nền tảng quan trọng để đổi mới phương thức quản lý thuế. Cùng với dữ liệu đăng ký thuế, kê khai, nộp thuế, hoàn thuế và tình trạng hoạt động của người nộp thuế, dữ liệu hóa đơn điện tử là nguồn thông tin quan trọng giúp cơ quan thuế phân tích giao dịch, đối chiếu thông tin và nhận diện rủi ro.
Trên cơ sở đó, yêu cầu đặt ra là không chỉ xem xét từng hóa đơn, từng người nộp thuế một cách riêng lẻ mà cần kết nối, phân tích dữ liệu trong mối quan hệ giao dịch, chuỗi giao dịch và mạng lưới các chủ thể có liên quan để nhận diện đầy đủ hơn bản chất hoạt động kinh tế và các dấu hiệu cần xác minh.
“Có nền tảng dữ liệu lớn là một lợi thế, nhưng yêu cầu quan trọng hơn là sử dụng hiệu quả lợi thế đó. Dữ liệu cần được kết nối, phân tích và chuyển thành những hành động nghiệp vụ cụ thể. Bên cạnh xem xét từng hóa đơn, từng người nộp thuế, cần đặt các thông tin trong mối quan hệ giao dịch để nhận diện đầy đủ hơn bản chất hoạt động kinh tế và những dấu hiệu cần xác minh”, Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh nhấn mạnh.
5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm phòng, chống gian lận hóa đơn
Với tinh thần xuyên suốt là tăng cường phòng ngừa ngay trong quá trình quản lý; kết hợp quản lý từng người nộp thuế với phân tích các quan hệ, chuỗi giao dịch; đồng thời sử dụng kết quả xử lý từng vụ việc để nâng cao năng lực quản lý chung của toàn ngành, Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh đề nghị tập trung trao đổi, thống nhất giải pháp đối với 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.
Một là, nâng cao tính chủ động trong phòng ngừa, phát hiện sớm và xử lý rủi ro về hóa đơn.
Hai là, khai thác hiệu quả dữ liệu, đổi mới phương pháp phân tích và kiểm tra thuế. Cơ quan thuế cần kết hợp dữ liệu hóa đơn với thông tin kê khai, nộp thuế, hoàn thuế và các nguồn thông tin được thu thập, chia sẻ hợp pháp để đối chiếu, đánh giá rủi ro. Đối với các giao dịch có dấu hiệu liên kết, cần mở rộng phân tích theo chuỗi, mạng lưới, xác định đúng các chủ thể và quan hệ giao dịch cần tập trung xác minh.
Ba là, tăng cường phối hợp giữa các đơn vị, địa phương và các cơ quan chức năng. Trong đó, cơ quan thuế cần chủ động phối hợp với cơ quan công an, cơ quan đăng ký kinh doanh, hải quan, các tổ chức tín dụng và các cơ quan, tổ chức có liên quan trong phạm vi chức năng, thẩm quyền và quy định pháp luật. Sự phối hợp cần được thực hiện từ trao đổi thông tin, nhận diện dấu hiệu đến xác minh, xử lý vụ việc, phát huy thế mạnh chuyên môn của từng cơ quan.
Bốn là, xử lý nghiêm vi phạm, đúng pháp luật, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế. Đối với hành vi gian lận, mua bán hóa đơn trái phép, nhất là hành vi cố ý, có tổ chức, các đơn vị phải kiên quyết xử lý theo quy định; trường hợp có dấu hiệu tội phạm phải kịp thời chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền.
Năm là, chủ động kiến nghị hoàn thiện chính sách, quy trình quản lý và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện. Từ thực tiễn quản lý, các đơn vị cần phân định rõ những bất cập thuộc quy định pháp luật, quy trình nghiệp vụ hay khâu tổ chức thực hiện; đồng thời, mỗi kiến nghị cần xác định cụ thể vướng mắc, căn cứ, giải pháp và thẩm quyền giải quyết.
Việc hoàn thiện chính sách, quy trình phải đồng thời đáp ứng yêu cầu phòng, chống gian lận và đơn giản hóa thủ tục, không làm phát sinh gánh nặng không cần thiết cho người nộp thuế.
“Hiệu quả công tác phòng, chống gian lận hóa đơn cần được nhìn nhận không chỉ qua số vụ việc đã xử lý mà còn qua khả năng phát hiện sớm, chất lượng xử lý cảnh báo, mức độ hạn chế tái diễn vi phạm và sự cải thiện trong tuân thủ pháp luật”. Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh nhấn mạnh.
