Đồ họa: Hà Anh

Trong bối cảnh chuyển đổi số và các mô hình kinh doanh toàn cầu đang làm thay đổi sâu sắc phương thức quản lý thuế truyền thống, ngành Thuế Việt Nam đứng trước yêu cầu phải chuyển mình mạnh mẽ để thích ứng với xu hướng quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu, công nghệ và kết nối thời gian thực.

Tại hội thảo chuyên đề “Cải cách thuế trong kỷ nguyên số: Từ xu hướng toàn cầu đến chiến lược hành động tại Việt Nam” vừa diễn ra ngày 21/5, Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành nhấn mạnh, việc triển khai thành công hệ thống hóa đơn điện tử và vận hành eTax Mobile cho thấy ngành Thuế đã đạt được những bước tiến quan trọng trong quá trình số hóa quản lý thuế.

Tuy nhiên, lãnh đạo ngành Thuế thẳng thắn nhìn nhận, nếu chỉ dừng lại ở những kết quả hiện có, ngành Thuế sẽ đối mặt với nguy cơ tụt hậu trước tốc độ thay đổi nhanh chóng của mô hình quản trị thuế toàn cầu.

Dẫn các báo cáo nghiên cứu của OECD, Deloitte và EY, ông Mai Xuân Thành cho biết, năm 2025, khoảng 86% quốc gia trên thế giới đang chuyển mạnh sang mô hình “Quản lý thuế 3.0”, nơi việc tính toán và quản lý thuế được thực hiện gần như theo thời gian thực dựa trên dữ liệu số.

Trong khi đó, hơn 82% các tập đoàn lớn trên toàn cầu đang tái cấu trúc để đáp ứng yêu cầu minh bạch dữ liệu và phát triển bền vững theo chuẩn ESG; đồng thời nhiều quốc gia đang đẩy mạnh triển khai Thuế tối thiểu toàn cầu, Thuế Carbon và các mô hình thuế tích hợp trong nền kinh tế số.

“Mặc dù cơ quan thuế hiện đang quản lý khối lượng dữ liệu hóa đơn điện tử rất lớn, song vẫn tồn tại tình trạng “quá tải dữ liệu thô nhưng thiếu hụt tri thức phân tích”, ông nói và cho rằng, tư duy quản lý dựa nhiều vào hậu kiểm thủ công sẽ không còn phù hợp trong bối cảnh doanh nghiệp và nền kinh tế đang vận hành trên nền tảng số và dữ liệu thời gian thực.

Ứng dụng AI hỗ trợ khai thuế bằng ngôn ngữ tự nhiên trên eTax Mobile giúp người nộp thuế có thể thực hiện nghĩa vụ thuế một cách dễ dàng, nhanh chóng. Ảnh: Văn Tuấn

Người đứng đầu ngành Thuế yêu cầu các Ban, đơn vị phải nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng khoảng cách; đối chiếu trực tiếp mô hình của ngành thuế Việt Nam với kinh nghiệm quốc tế và các xu hướng phát triển của thuế quốc tế.

Bên cạnh đó, phải dám chỉ ra những lỗ hổng, điểm yếu của quy trình hiện tại để cùng tìm giải pháp. Đặc biệt, hướng tới hành động.

"Mọi xu hướng toàn cầu, dù là Thuế tối thiểu toàn cầu, Thuế Carbon (CBAM) hay Thuế tích hợp (Embedded Tax), cuối cùng phải trả lời được câu hỏi: Cục Thuế Việt Nam phải làm gì? Lộ trình ra sao? Ai chịu trách nhiệm?", theo ông Mai Xuân Thành.

Cùng với việc đề nghị các Ban, đơn vị tiếp tục nghiên cứu sâu các xu hướng quản trị thuế quốc tế, chủ động đề xuất các giải pháp đổi mới, tăng cường ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và công nghệ số trong toàn bộ quy trình quản lý thuế,qua đó từng bước xây dựng nền quản trị thuế hiện đại, thông minh và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế, Cục trưởng Mai Xuân Thành nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy quản lý.

Ông lưu ý, cần coi chuyển đổi số không chỉ là nhiệm vụ công nghệ mà là quá trình tái thiết toàn diện phương thức quản trị thuế. Mọi xu hướng quản trị thuế hiện đại trên thế giới cuối cùng đều phải được cụ thể hóa thành các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam, bảo đảm vừa nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, vừa tạo thuận lợi cho người nộp thuế và thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch, hiện đại.