(Thanh tra) - Quán triệt Nghị quyết 26 của Bộ Chính trị, Thanh tra Chính phủ xác định những yêu cầu đặt ra đối với công tác thanh tra trong quá trình phát triển du lịch. Đó là thanh tra có trọng tâm, trọng điểm, kiến nghị xử lý điểm nghẽn về thể chế, đẩy mạnh phân tích dữ liệu và từng bước phát triển phương thức thanh tra dựa trên rủi ro.
Phổ biến, quán triệt Nghị quyết số 26 ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị “về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới” (Nghị quyết 26) tại Hội nghị nghiên cứu, học tập, quán triệt, tuyên truyền và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị, kết luận, quy định của Trung ương do Đảng ủy Thanh tra Chính phủ tổ chức chiều 5/10, ông Nguyễn Mạnh Cường, Cục trưởng Cục XI nhấn mạnh một số vấn đề đặt ra đối với Thanh tra Chính phủ.
Vấn đề chuyển mạnh từ thanh tra dàn trải sang thanh tra có trọng tâm, trọng điểm trên cơ sở nắm tình hình và đánh giá rủi ro được ông Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh đầu tiên.
Theo ông Cường, phát triển du lịch trong thời gian tới sẽ kéo theo nhiều dự án hạ tầng lớn, khu du lịch, tổ hợp dịch vụ, dự án sử dụng đất có giá trị cao, các hình thức hợp tác công - tư, cơ chế ưu đãi và những mô hình kinh doanh mới. Đây là những lĩnh vực vừa cần tạo điều kiện phát triển, vừa tiềm ẩn rủi ro nếu cơ chế quản lý, kiểm soát không đầy đủ.
Ông Cường cho rằng cần nâng cao chất lượng nắm tình hình, tổng hợp thông tin, phân tích dữ liệu để nhận diện rủi ro, lựa chọn đúng nội dung, đối tượng thanh tra.
Đặc biệt, không mở rộng phạm vi thanh tra một cách cơ học, cần lựa chọn vấn đề có rủi ro cao để thanh tra đúng trọng tâm, trọng điểm, hạn chế chồng chéo, trùng lặp và không gây cản trở hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp. Chất lượng của công tác thanh tra cần được thể hiện ngay từ khâu lựa chọn đúng vấn đề cần thanh tra.
Bên cạnh đó, từ kết quả thanh tra phải chủ động phát hiện và kiến nghị xử lý những điểm nghẽn về thể chế, chính sách.
Một trong những yêu cầu nổi bật của Nghị quyết 26 là hoàn thiện thể chế, chính sách để khơi thông nguồn lực. Từ góc độ của ngành Thanh tra, đây là nhiệm vụ có ý nghĩa rất trực tiếp.
“Thực tiễn thanh tra không chỉ cho thấy cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân nào thực hiện đúng, thực hiện sai; quan trọng hơn còn giúp nhận diện vì sao sai phạm có thể xảy ra, quy định nào chưa rõ ràng, nội dung nào còn mâu thuẫn, chồng chéo, khoảng trống nào chưa được điều chỉnh, khâu nào trong tổ chức thực hiện đang tạo ra điểm nghẽn hoặc phát sinh cơ chế xin - cho”, ông Cường nhấn mạnh.
Vì vậy, với những cơ chế mới liên quan đến các trung tâm, khu du lịch lớn, cần đặc biệt quan tâm đến tính minh bạch của tiêu chí; thẩm quyền quyết định; trách nhiệm cá nhân; cơ chế kiểm soát quyền lực; tính công khai, minh bạch; xung đột lợi ích; trách nhiệm giải trình; kiểm tra, giám sát và hậu kiểm.
Đối với cơ chế thí điểm, ưu đãi hoặc chính sách mới, yêu cầu kiểm soát phải được tính đến ngay từ khi thiết kế, để vừa tạo không gian cho đổi mới, sáng tạo, vừa hạn chế nguy cơ lợi dụng chính sách, thất thoát nguồn lực hoặc phát sinh lợi ích nhóm.
Vấn đề thứ ba được ông Cường đưa ra là nhìn nhận công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo như một nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ quản trị và cảnh báo rủi ro.
Thực tế cho thấy, các dự án hạ tầng, khu du lịch, điểm du lịch, chỉnh trang đô thị, thu hồi đất, giải phóng mặt bằng, khai thác tài nguyên và bảo vệ môi trường đều có thể phát sinh khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh. Công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo vì vậy có mối liên hệ trực tiếp với việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức và công dân trong quá trình triển khai các dự án phát triển.
“Nếu chỉ xem từng vụ việc như một hồ sơ riêng biệt thì chúng ta có thể giải quyết được từng trường hợp, nhưng chưa chắc đã nhận diện được vấn đề có tính hệ thống. Do đó, cần chú trọng tổng hợp, phân tích các vụ việc theo địa bàn, lĩnh vực, nhóm nguyên nhân, nhất là những vụ việc phức tạp, kéo dài, đông người”, lãnh đạo Cục XI nói.
Đẩy mạnh chuyển đổi số, phân tích dữ liệu và từng bước phát triển phương thức thanh tra dựa trên rủi ro cũng là một vấn đề quan trọng.
Nghị quyết 26 nhấn mạnh quản trị dựa trên dữ liệu, phát triển du lịch thông minh, ứng dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo. Đối với ngành Thanh tra, đây cũng là xu hướng cần chủ động nghiên cứu, triển khai phù hợp với tiến trình chuyển đổi số của Thanh tra Chính phủ.
Do đó, ông Cường cho rằng thay vì phụ thuộc chủ yếu vào hồ sơ giấy và thông tin do đối tượng thanh tra cung cấp, cần từng bước tăng cường khả năng khai thác, đối chiếu và phân tích dữ liệu từ các nguồn hợp pháp để phục vụ nắm tình hình, lựa chọn nội dung thanh tra và phát hiện dấu hiệu bất thường.
“Dữ liệu về đất đai, đầu tư, ngân sách, tài sản công, đấu thầu, thuế, doanh nghiệp và khiếu nại, tố cáo nếu được kết nối, chia sẻ và phân tích phù hợp sẽ hỗ trợ rất lớn cho công tác đánh giá rủi ro”, Cục trưởng Cục XI nêu vấn đề.
Tuy nhiên, theo ông Cường, việc ứng dụng dữ liệu và công nghệ phải đi cùng với yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn thông tin, bảo vệ bí mật Nhà nước, bảo vệ dữ liệu cá nhân và tuân thủ đúng thẩm quyền khai thác, sử dụng thông tin. Đồng thời, cần nâng cao năng lực phân tích dữ liệu, phân tích dự án, chính sách và các vấn đề liên ngành cho đội ngũ cán bộ thanh tra.
Cuối cùng, ông Cường nhấn mạnh ba vấn đề để thống nhất về nhận thức trong quá trình tổ chức thực hiện Nghị quyết 26 của Thanh tra Chính phủ.
Một là, thanh tra không đứng ngoài quá trình phát triển. Theo đó, thanh tra không chỉ xử lý những vấn đề của quá khứ mà còn phải góp phần làm cho quản lý Nhà nước trong tương lai tốt hơn. Một kiến nghị thanh tra giúp sửa một quy định bất cập, một lỗ hổng quản lý, phòng ngừa được nhiều vụ việc phát sinh sau này có thể tạo ra giá trị quản trị lớn và bền vững.
Hai là, phát triển và kiểm soát không phải là hai mục tiêu đối lập. Kiểm soát tốt chính là điều kiện để phát triển bền vững. Một môi trường đầu tư công khai, minh bạch, chính sách ổn định, thẩm quyền và trách nhiệm rõ ràng, quyền lực được kiểm soát và vi phạm được xử lý nghiêm minh chính là môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp chân chính và cho phát triển lâu dài.
Ba là, yêu cầu đối với công tác thanh tra trong giai đoạn mới phải chuyển dần từ tư duy chủ yếu “phát hiện sai phạm” sang tư duy rộng hơn là “quản trị rủi ro - phòng ngừa - kiến nghị hoàn thiện thể chế”. Phát hiện và xử lý sai phạm vẫn là nhiệm vụ rất quan trọng, nhưng hiệu quả cao nhất của thanh tra là góp phần ngăn ngừa vi phạm, nâng cao năng lực quản trị và làm cho cơ chế, chính sách được thực hiện tốt hơn.
Trên cơ sở quán triệt Nghị quyết 26, theo Cục trưởng Cục XI, Thanh tra Chính phủ sẽ tiếp tục đưa các yêu cầu của Nghị quyết vào hoạt động chuyên môn một cách đồng bộ, thống nhất. Đặc biệt, gắn công tác thanh tra với thực tiễn phát triển, từ đó nâng cao chất lượng quản lý, phòng ngừa vi phạm và đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới.
