Siết hoạt động bán lại nhà ở xã hội để đưa nhà đến tay người cần mua

Theo khảo sát, hầu hết các dự án nhà ở xã hội tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP Hồ Chí Minh đều tăng giá sau 5 năm sử dụng. Với diện tích căn hộ nhỏ, từ 30-70m2, giá thành của một căn hộ được đánh giá khá phù hợp với túi tiền, dễ mua bán trên thị trường. Bởi vậy, tại các thành phố lớn, mỗi khi một dự án nhà ở xã hội được mở bán, không chỉ người mua nhà ở thật, mà cả giới đầu cơ cũng tìm cơ hội để mua được căn hộ, dù không có nhu cầu ở.

Năm nay, các địa phương được giao chỉ tiêu hoàn thành khoảng 158.700 căn nhà ở xã hội. Để thực hiện mục tiêu này, nhiều giải pháp đang được các cơ quan chức năng và địa phương đẩy mạnh. Đáng chú ý, Bộ Xây dựng đã có đề xuất sửa đổi Luật Nhà ở theo hướng luật hóa hàng loạt ưu đãi với chủ đầu tư, nới điều kiện đăng ký mua nhà, đồng thời siết hoạt động bán lại nhà ở xã hội để đưa nhà đến tay người cần mua.

Trong đó, đề xuất đáng chú ý nhất trong dự thảo là sau 5 năm sử dụng, người sở hữu nhà ở xã hội khi muốn chuyển nhượng sẽ không còn được bán tự do theo cơ chế thị trường như hiện nay, mà chỉ được giao dịch với người đủ điều kiện hưởng chính sách.

Một số dự án nhà ở xã hội mở bán gần đây tại TP Hà Nội có giá dao động từ 18,5 triệu đồng tới mức cao nhất là hơn 32 triệu đồng/m2. Trong khi, hầu hết các dự án chung cư thương mại mở bán lại có giá rất cao, giao động từ 70 đến 100 triệu đồng/m2 trở lên. Sự chênh lệch lớn này đã khiến nhiều người tìm cách trục lợi từ nhà ở xã hội, như rao bán suất mua, làm giả hồ sơ, xác nhận nơi làm việc giả. Vì vậy, đề xuất siết điều kiện chuyển nhượng nhà ở xã hội sau 5 năm nhằm mục tiêu là hạn chế lợi dụng chính sách, không thương mại hóa nhà ở xã hội và tạo thêm cơ hội cho người thu nhập thấp tiếp cận nhà ở.

Theo Luật Nhà ở hiện hành, những người mua nhà ở xã hội sẽ được phép bán lại căn hộ sau 5 năm, thực hiện theo cơ chế thị trường, tức có thể bán cho bất kỳ ai, với mức giá mong muốn. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo Luật cho rằng, quy định này đang làm hao hụt quỹ nhà ở xã hội, khi nhiều căn hộ sau thời hạn này được bán như nhà thương mại, không còn phục vụ đúng nhóm được hỗ trợ.

Trước đó, một số ý kiến cũng kiến nghị nhà ở xã hội chỉ nên chuyển nhượng cho người đủ điều kiện là người thu nhập thấp.

Theo ông Nguyễn Văn Đính - Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, trong trường hợp chính sách chúng ta cho phép chuyển đổi sang nhà ở thương mại như các sản phẩm khác trên thị trường thì những gì nhà nước hỗ trợ khi giao dịch thương mại phải nộp lại hết.

Theo khảo sát, hầu hết các dự án nhà ở xã hội tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP Hồ Chí Minh đều tăng giá sau 5 năm sử dụng. Với diện tích căn hộ nhỏ, từ 30-70m2, giá thành của một căn hộ được đánh giá khá phù hợp với túi tiền, dễ mua bán trên thị trường. Bởi vậy, tại các thành phố lớn, mỗi khi một dự án nhà ở xã hội được mở bán, không chỉ người mua nhà ở thật, mà cả giới đầu cơ cũng tìm cơ hội để mua được căn hộ, dù không có nhu cầu ở.

Theo các doanh nghiệp, nguyên nhân cốt lõi của tình trạng đầu cơ, mua bán trái phép nhà ở xã hội thời gian qua nằm ở sự thiếu hụt nguồn cung so với nhu cầu. Do đó, bên cạnh xem xét việc siết chặt quyền chuyển nhượng, cần đẩy mạnh phát triển nguồn cung, bằng cách bố trí thêm quỹ đất, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia với chi phí hợp lý. Việc xét duyệt các đối tượng được mua nhà ở xã hội cũng cần được kiểm soát chặt chẽ, đảm bảo đúng người, đúng người, đúng chính sách.