Cánh rừng ngập mặn do Quỹ hỗ trợ Phòng tránh thiên tai miền Trung trồng tại các tỉnh miền Trung. Ảnh: Tràng An.

Nỗ lực giảm phát thải nhà kính

Trong những năm qua, ngành Lâm nghiệp đã tham mưu cho Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn và Chính phủ ban hành nhiều chính sách quan trọng và triển khai nhiều chương trình, chính sách về bảo vệ rừng nhằm góp phần giảm phát thải nhà kính và ứng phó với biến đổi khí hậu (BĐKH). Cụ thể như: Nghị định 99/2010/NĐ-CP, Nghị định 117/2010/NĐ-CP; Quyết định 147/QĐ-TTg, Quyết định 57/QĐ-TTg, đặc biệt là Quyết định 799/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình hành động quốc gia về "Giám sát phát thải khí nhà kính thông qua nỗ lực hạn chế mất rừng và suy thoái rừng, quản lý bền vững tài nguyên rừng, bảo tồn và nâng cao trữ lượng các bon rừng" giai đoạn 2011 - 2020.

Theo Phó Tổng cục Trưởng Tổng cục Lâm nghiệp Nguyễn Bá Ngãi, 2 công tác quan trọng được ngành Lâm nghiệp thực hiện, đó là nghiên cứu khoa học phát triển công nghệ trong lâm nghiệp liên quan tới giảm phát thải nhà kính và thực hiện các cam kết quốc tế về giảm phát thải nhà kính. Theo đó, với các nguồn hỗ trợ từ Chương trình Mục tiêu Quốc gia về BĐKH và các tổ chức trong ngoài nước, ngành Lâm nghiệp đã nghiên cứu, lựa chọn nhiều loài cây phù hợp với điều kiện BĐKH đối với việc trồng rừng mới, đặc biệt là các loài cây trồng rừng ngập mặn. 13 bộ giống cây trồng lâm nghiệp mới của loài tràm lấy tinh dầu, 6 giống quốc gia và 7 giống tiến bộ kĩ thuật được áp dụng. Ứng dụng công nghệ tiên tiến, khai thác và chế biến gỗ, lâm sản tạo ra các sản phẩm có giá trị kinh tế cao. Đồng thời, giảm phát thải khí nhà kính. Đặc biệt là phối hợp với FAO (Tổ chức Lương thực thế giới) xây dựng đề xuất nâng cao năng lực chương trình điều tra, theo dõi diễn biến rừng toàn quốc.

"Việc tích cực tham gia các sáng kiến quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính trong lâm nghiệp sẽ đem lại nguồn lực to lớn để đầu tư cho các hoạt động bảo vệ và phát triển rừng. Đồng thời, cải thiện sinh kế cho cộng đồng người dân sống trên địa bàn lâm nghiệp và góp phần đắc lực thực hiện mục tiêu giảm 20% lượng phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn vào năm 2020", ông Ngãi nói.

Cơ hội và thách thức

Theo đánh giá của các chuyên gia, mặc dù có nhiều nỗ lực nhưng ngành Lâm nghiệp vẫn đứng trước không ít thách thức trong công tác giảm phát thải khí nhà kính. Thách thức hàng đầu là nhận thức và tư duy chiến lược về các vấn đề của BĐKH, bảo vệ rừng còn hạn chế, công tác quản lý Nhà nước một số lĩnh vực chưa được triển khai hiệu quả trong thực tiễn. Sự quan tâm của các cấp chính quyền, đặc biệt là vùng trung du miền núi về những tác động của BĐKH chưa sâu sắc.

Thêm nữa, hệ thống điều tra, đo đếm, theo dõi và đánh giá trữ lượng các bon rừng phức tạp, chưa thống nhất, thiếu độ tin cậy và chưa bảo đảm tính thuyết phục với các nhà tài trợ. Cùng với đó, chính sách pháp luật chưa có các quy định cụ thể về quyền, kinh doanh tín chỉ các bon và chính sách hưởng lợi. Trong khi đó, REDD cộng là sáng kiến mới, có tiềm năng giảm phát thải khí nhà kính, quá trình đàm phán quốc tế cần đòi hỏi nhiều thời gian và nguồn lực để xây dựng được thể chế, nâng cao năng lực sẵn sàng thực hiện.

Tuy nhiên, nếu khắc phục được những mặt hạn chế và triển khai đồng bộ các giải pháp, REDD cộng còn rất nhiều cơ hội và tiềm năng. Bởi theo nghiên cứu năm 2012 của Cơ quan Phát triển Quốc tế Nhật Bản (JICA) về "các diện tích đất và rừng có tiềm năng thực hiện sáng kiến biến đổi khí hậu" thì việc thực hiện REDD cộng ở Việt Nam mỗi năm sẽ thu về khoảng 1,8 tỷ USD.

Tràng An