Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: T.A

Theo dự báo của Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Trung ương, từ nay đến cuối năm 2014 chỉ còn khoảng 5 - 6 cơn bão, áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông, trong đó 2 - 3 cơn đổ bộ trực tiếp vào đất liền nước ta. Điều đáng lo ngại là ảnh hưởng của hiện tượng El Nino nên mưa, bão sẽ bất thường hơn. Gia tăng về cường độ khốc liệt, như mưa dồn dập trong một thời gian ngắn hoặc không mưa trong một thời gian dài.

“Lũ quét, sạt lở đất gia tăng do cường độ mưa lớn dồn dập tại các tỉnh phía Bắc. Trong khi đó, các khu vực nằm trong nguy cơ vùng sạt lở đất lại mở rộng. Ngoài nguyên nhân tự nhiên, trong đó có vai trò của biến đổi khí hậu tác động thì việc phá rừng đầu nguồn, rừng đệm đã góp phần tạo nên những trận lũ khốc liệt”, ông Hoàng Đức Cường, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Trung ương cho biết.

Theo thống kê của Ban Chỉ đạo Phòng, chống lụt bão Trung ương, từ năm 2000 đến năm 2014, cả nước đã xảy ra 250 đợt lũ quét, sạt lở ảnh hưởng tới các vùng dân cư, làm chết và mất tích 646 người, bị thương gần 351 người; hơn 9.700 căn nhà bị đổ trôi; hơn 100.000 căn nhà bị ngập, hư hại nặng; nhiều công trình giao thông, thuỷ lợi, dân sinh kinh tế bị hư hỏng nặng nề, tổng thiệt hại ước tính trên 3.300 tỷ đồng.

Nguy cơ thiệt hại về người và tài sản ở những vùng sạt lở đất là rất cao. Ảnh minh họa: Internet.

Những con số thống kê về thiệt hại có thể sẽ còn nối dài nếu không triển khai ngay các giải pháp cấp bách. Bởi theo thống kê từ Đề án “Điều tra, đánh giá và phân vùng cảnh báo nguy cơ trượt lở đất, đá các vùng miền núi Việt Nam” do Bộ Tài nguyên và Môi trường thực hiện trên phạm vi 37 tỉnh, thành, dù mới có đánh giá tại 10 địa phương nhưng đã ghi nhận 10.000 điểm có nguy cơ sạt lở cao, trong đó 2.100 điểm nguy cơ rất cao.

Đại diện UBND tỉnh Lào Cai chia sẻ, là một trong những địa bàn thường xuyên xảy ra lũ quét, sạt lở đất gây thiệt hại nặng nề nhiều năm. Riêng năm 2013, thiệt hại do thiên tai gây ra trên địa bàn lên tới 635 tỷ đồng, bằng 1/4 tổng thiệt hại của 13 năm qua, trong đó, thiệt hại do lũ quét chiếm 200 tỷ đồng. Điều này chứng tỏ lũ quét ngày càng khốc liệt hơn. Mặc dù tỉnh Lào Cai đã di dời được 7.000 hộ dân ra khỏi vùng có nguy cơ sạt lở, lũ quét, nhưng năm 2013 - 2014, tiếp tục phát hiện 70 điểm có nguy cơ cao về sạt lở, như vậy, vẫn còn khoảng 500 hộ dân phải di chuyển đến nơi an toàn.

Trong khi đó, tỉnh Hà Giang đã ghi nhận và cảnh báo 967 điểm có nguy cơ sạt trượt cao. Đề án di chuyển 10.000 hộ dân đã được lập nhưng kinh phí còn khó khăn. Tuy vậy, đại diện tỉnh này cũng cho rằng, dự án phòng, chống thiên tai của chúng ta lập ra nhiều nhưng tiến độ triển khai rất chậm, thậm chí dự án này chưa xong đã bỏ dở để lập dự án khác.

Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải đánh giá, số người thương vong, mất nhà cửa, tài sản sau mỗi đợt lũ quét, sạt lở đất vẫn còn rất lớn mà chúng ta chưa kiểm soát được. Dù chúng ta đã nỗ lực, nhưng công tác phòng, chống lũ quét, sạt lở đất vẫn chưa đạt kết quả, chưa có giải pháp căn cơ.

Theo Phó Thủ tướng, biến đổi khí hậu đã hiện hữu, thời tiết ngày một cực đoan đòi hỏi chúng ta phải có giải pháp mạnh mẽ hơn, dự báo chính xác hơn, vì kết quả thời gian qua của chúng ta đạt được còn khiêm tốn. Không chỉ lũ quét, sạt lở đất mà động đất cũng xuất hiện nhiều hơn. Riêng Sơn La, từ đầu năm đến nay đã có 9 trận. "Bộ NN&PTNT phối hợp cùng các bộ, ngành, địa phương đưa ra kế hoạch đầu tư nâng cấp khẩn cấp đối với các khu dân cư bị đe dọa bởi sạt lở đất, nếu chưa bố trí được vốn thì dự báo sớm để sơ tán dân", Phó Thủ tướng giao nhiệm vụ.

Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Trung ương nhận định: “Biến đổi khí hậu có khả năng sẽ làm cho thiên tai trở nên ác liệt hơn và có thể trở thành thảm họa, gây rủi ro lớn cho phát triển kinh tế, xã hội hoặc xoá đi những thành quả nhiều năm của sự phát triển”. Những vùng được dự tính chịu tác động lớn nhất của các hiện tượng khí hậu cực đoan là dải ven biển Trung bộ, vùng núi phía Bắc và Bắc Trung bộ, vùng Đồng bằng Bắc bộ và Đồng bằng sông Cửu Long. 

Tràng An