(Thanh tra)- Nghe nói bản Tà Ghênh sau lũ quét xuất hiện tảng đá khổng lồ không biết từ đâu tới. Chính tảng đá này đã chặn dòng nước khiến nước ứ lại cuốn phăng 7 ngôi nhà, 1 nhà cộng đồng và một trường mẫu giáo hai bên suối Tà Ghênh. Tôi ngỏ ý với Bí thư huyện Mù Cang Chải muốn về Tà Ghênh xem thực hư thế nào. Đồng chí Giàng A Tông đồng ý ngay, nói sẽ bố trí người dẫn đường tin cậy cho tôi.
Tôi đến bản Tà Ghênh vào những ngày cuối năm 2017, khi cơn lũ dữ đã đi qua được 5 tháng. Người dẫn đường của tôi là anh Hảng A Ký - Trưởng ban Dân vận huyện Mù Cang Chải.
Xin nói qua về anh Ký, một người đàn ông H’Mông được bà con rất yêu quý tin tưởng. Trước hôm đi với tôi, anh phải đưa con về Hà Nội khám cấp cứu. Ơn trời, con anh đã khoẻ lại và trong đêm anh đã quay về Mù Cang Chải để đưa chúng tôi vào Tà Ghênh. Nếu không có những người H’Mông như anh, chắc hẳn tôi chỉ hiểu được một phần rất nhỏ cuộc sống của họ sau lũ dữ.
Vượt qua chục cây số để leo hết lên tầng mây thứ 3, cứ một vòng núi đi xuyên qua mây mù sẽ lại đến một vòng núi đi trong nắng rực. Mù Cang Chải cứ như thế thu dần vào trong mắt. Ai đi sẽ nhớ, một lần không thể nào quên!
Sau tầng mây thứ 3, để vào bản, bạn sẽ phải vứt bỏ xe và chỉ đi bộ vào bản. Cứ bám vào sườn núi mà đi, trượt thì bám vào cây rừng, một bên là vực thẳm. Đường đất trơn trượt, đất sét tuy dính đầy giầy và ủng nhưng lại không cho chân bạn bám trên đường.
Trên đường đi, bạn sẽ gặp những phiến đá cổ lớn, có những đường nét được người xưa chạm khắc. Bí thư Tông cho biết, những tảng đá này được chạm khoảng 400 năm về trước. Khu vực xã Lao Chải có khoảng 20 tảng đá mồ côi nằm rải rác trên các nương rẫy, ven đường và quanh các thôn bản. Các tảng đá có khối lượng từ 2m3 - 50m3. Những tảng đá được người xưa chọn khắc là những tảng đá nằm ở vị trí thoáng, tôi đứng trên các tảng đá có thể nhìn ra khắp bốn phương trời. Chủ nhân của đá cổ là người H’Mông, ở đâu có đá cổ thì ở đó là nơi người H’Mong đã định cư lâu dài.
Tác giả chụp ảnh cùng cụ Của bên tảng đá khổng lồ. Ảnh: Hương Lãnh
Chưa nhìn thấy suối, nhưng tiếng róc rách của nó thì âm vang cả núi rừng. Trường mầm non Tà Ghênh mới hiện ra, vẫn ngổn ngang trên nền đất mới. Lũ đã cuốn phăng ngôi trường trong sáng sớm 3/8/2017. Ơn Trời, là lúc đó học sinh chưa đến trường do mưa lớn!
Chợt một cụ bà đẹp như bà tiên xuất hiện… Anh Ký nói cụ là thầy cúng của bản. Cụ nói tiếng H’Mông rất hay, giai điệu lên trầm xuống bổng luyến láy như tiếng chim chào mào hót giữa núi rừng. Tôi như bị cụ thôi miên. Cụ nắm tay tôi, dắt tôi xuống con suối Tà Ghênh, nơi mà ngôi nhà của cụ đã không còn nữa. Tên của cụ là Sùng Thị Của.
Sinh ra bên dòng suối Tà Ghênh, lớn lên và già đi bên dòng suối nhỏ Tà Ghênh, cụ và 7 gia đình của bản đã sống bên dòng nước này bao nhiêu đời, cụ không nhớ nữa.
Suối Tà Ghênh nhìn từ xa đã thấy viên đá khổng lồ. Ảnh: Hương Lãnh
Và đây là tảng đá khổng lồ ấy! Đúng là nhìn lên hết tầm mắt về thượng nguồn, không ai hiểu nổi nước lũ phải mạnh thế nào mới cuốn được tảng đá khổng lồ này về đây. Những người ở bản Tà Ghênh chưa bao giờ nhìn thấy tảng đá này trước đó nơi thượng nguồn, nó từ đâu tới? biến động gì khủng khiếp khiến nó đi cả quãng đường dài rồi dừng chân tại đây ngay trước ngôi nhà của cụ Của.
Cụ cho biết, gần 5giờ sáng tảng đá đột ngột lăn xuống theo dòng nước lũ, cả mấy con trâu cũng bị lũ cuốn theo. Đến trước nhà của cụ thì nó dừng lại, cụ nghe tiếng rầm rầm thì hô con cháu chạy lên trên cao, nhìn dòng nước ứ lại do tảng đá chặn, dòng nước chạy vòng lên nhà cụ, cuốn toàn bộ nhà và trâu, lợn, gà… đi chỉ trong tích tắc. Mấy con trâu của nhà khác bị ứ lại chỗ tảng đá, rồi vướng vào bụi tre lại chạy được lên trên cao thoát chết. Còn trâu nhà cụ thì không thấy đâu nữa.
Đến giờ tôi vẫn chưa thể lý giải tại sao tảng đá khổng lồ có thể lăn về đây như một định mệnh! Nếu không có nó, có thể bản Tà Ghênh không bị mất nhiều nhà như thế. Cụ Của cho biết, bề ngang của tảng đá này bằng chính bề ngang của suối Tà Ghênh trước trận lũ. Có lẽ chính vì vậy mà dòng nước càng hung dữ hơn. Dòng suối nhỏ chỉ sau một đêm mưa lớn, rồi lũ quét đột ngột xuất hiện, đến nay chỉ còn ngổn ngang đá to, đá nhỏ cho tới tận bây giờ. Lũ quét cũng biến suối Tà Ghênh thành một dòng chảy lớn với nguyên vẹn sự dữ dằn của nó.
Lòng suối mở rộng sau lũ. Ảnh: Hương Lãnh
Nghe tin Tà Ghênh bị lũ quét, các trai tráng ở bản xa trong huyện kéo về. Họ giúp bà con nhặt nhạnh những gì còn sót lại, dựng nhà, kéo lại đường điện. Chỉ trong vòng 25 ngày, cụ Của và con cháu cũng như 7 gia đình còn lại đã có nhà mới để ở. Người dân mọi miền đất nước cũng gửi tiền, quần áo, đồ dùng về cho Mù Cang Chải, cho Tà Ghênh, cho Kim Nọi…
Ngôi nhà của cụ Của đã treo đầy ngô ở cửa, con trâu được mua lại, còn mấy con lợn và đàn gà. Rau cải Mèo đã được thu hoạch, con dâu cụ lại may vá và các cháu cụ lại được bế bồng trong yên ấm.
Tảng đá khổng lồ sẽ vẫn ở đó như một dấu tích nhắc nhở con người về sức mạnh của thiên nhiên. Nhưng Tà Ghênh đã bình yên trở lại, phụ nữ Tà Ghênh lại ngồi may áo dưới dàn mướp…Họ đang may lại những tấm lanh hoa cho mình, chờ Xuân về sẽ mặc!
Lãnh Hương
