Môi trường của các làng nghề đang bị ô nhiễm nghiêm trọng. Ảnh minh họa: Internet

Những năm gần đây, khu vực làng nghề của TP Hà Nội gia tăng nhanh chóng về số lượng. Riêng giai đoạn 2010 - 2015, Hà Nội đã có thêm 70 làng nghề. Sự phát triển nhanh của các làng nghề đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội chung của Thủ đô. Tuy nhiên, ngược với sự tăng trưởng về số lượng, tình trạng ô nhiễm môi trường tại các làng nghề vẫn chưa cải thiện.

Hầu hết các làng nghề hiện nay mới chỉ tổ chức thu gom rác thải sinh hoạt, chưa có hệ thống xử lý nước thải, khí thải, thu gom và xử lý chất thải rắn.

Theo quan sát thực tế, hàng loạt con sông chảy qua làng lụa Vạn Phúc, xã nghề dệt Dương Nội (Hà Đông) như sông Nhuệ, sông Đáy đã trở thành sông chết. Nước thải có chứa hóa chất như sút, javen… trong các công đoạn dệt, nhuộm, in hoa không được xử lý, xả thải trực tiếp ra hệ thống cống, sông, ngòi, sau nhiều năm tích tụ và không được xử lý triệt để khiến nước đổi màu, bốc mùi.

Tại làng nghề Thụy Ứng, xã Hòa Bình, huyện Thường Tín không chỉ nguồn nước bị ô nhiễm mà không khí của làng nghề cũng bị ô nhiễm. 

Làng nghề này chuyên chế tác sừng, xương mỹ nghệ. Người dân thu mua da, sừng, xương, móng trâu, bò khắp mọi nơi, thậm chí nhập khẩu từ châu Phi về chế biến. Da trâu, da bò sau khi thu gom về được ướp, ủ sơ chế, sau đó lại được xuất đi. Quá trình ủ da trâu, bò diễn ra trong nhiều ngày khiến không khí xung quanh đặc mùi nồng nặc. 

Hay như làng nghề sản xuất chăn, ga gối Trát Cầu, xã Tiền Phong, huyện Thường Tín, vải vụn, vải thải chất thành núi, luôn tiềm ẩn nguy cơ cháy cao, làng nghề cũng không coi trọng vấn đề phòng cháy, chữa cháy….

Nguyên nhân là do hoạt động sản xuất trong khu vực làng nghề có quy mô nhỏ, chủ yếu là hộ gia đình và nằm phân tán trong khu dân cư, hầu hết không có hệ thống thu gom, xử lý rác thải, nước thải, khí thải; kinh phí đầu tư cho công nghệ, xây dựng công trình xử lý ô nhiễm môi trường rất lớn nên việc kêu gọi, huy động các hộ gia đình, cơ sở sản xuất trong làng nghề đầu tư cho công tác xử lý, bảo vệ môi trường cũng rất khó khăn. 

Bên cạnh đó, nhu cầu giải quyết việc làm, thu nhập, đời sống của nhân dân tại khu vực làng nghề luôn là vấn đề cấp thiết.

Trước tình hình đó, TP Hà Nội đã bố trí, huy động vốn để đẩy nhanh tiến độ các công trình, dự án xử lý nước thải làng nghề; xây dựng các chính sách, giải pháp hỗ trợ để tiếp tục từng bước cải thiện chất lượng môi trường tại các làng nghề. 

Đồng thời, đẩy mạnh xã hội hóa công tác đầu tư và cung cấp các dịch vụ môi trường, khuyến khích nghiên cứu và ứng dụng khoa học kỹ thuật vào xử lý các vấn đề môi trường.

Một số dự án quy mô lớn đã và đang được triển khai thực hiện gồm: Dự án xây dựng nhà máy xử lý nước thải tại xã Dương Liễu, huyện Hoài Đức với công suất 13.000m2/ngày đêm xử lý nước thải cho làng nghề ba xã Cát Quế, Dương Liễu, Minh Khai đi vào hoạt động năm 2016; dự án xây dựng nhà máy xử lý nước thải tại xã Sơn Đồng, huyện Hoài Đức; dự án đầu tư hệ thống xử lý nước thải tại làng nghề cơ kim khí Thanh Thùy, huyện Thanh Oai...

Trong thời gian tới, Hà Nội cũng sẽ sớm hoàn thành xây dựng và phê duyệt “Đề án bảo vệ môi trường làng nghề trên địa bàn đến năm 2020, định hướng đến năm 2030” quy hoạch các cụm công nghiệp làng nghề để di dời các cơ sở gây ô nhiễm ra khỏi khu vực dân cư. Mục tiêu đến năm 2020, Hà Nội sẽ hoàn thành việc xử lý ô nhiễm môi trường tại 50 làng nghề có mức độ ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

Bình Yên