Hội Phụ nữ phường Cát Lái, TP Hồ Chí Minh cải tạo điểm đen ô nhiễm thành mảng xanh. Ảnh: PCL

Quyết tâm từ hệ thống chính trị, giải pháp đồng bộ, hướng tới bền vững

Kế hoạch nhấn mạnh: Bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là mệnh lệnh từ lương tri. Từng sở, ngành, UBND xã, phường phải nâng cao trách nhiệm, hành động quyết liệt để khắc phục ô nhiễm, thiết lập kỷ cương trong chấp hành pháp luật, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững. Người đứng đầu sẽ chịu trách nhiệm trực tiếp nếu để xảy ra điểm nóng ô nhiễm, gây bức xúc xã hội.

Thành phố yêu cầu thực hiện theo nguyên tắc “6 rõ”, từ trách nhiệm đến kết quả. Trọng tâm là ưu tiên đầu tư, huy động nguồn lực xã hội, ứng dụng công nghệ và số hóa dữ liệu môi trường. Các sở, ngành phải rà soát, tham mưu sửa đổi chính sách, tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý, kịp thời xử lý vấn đề ô nhiễm tại đô thị, làng nghề, lưu vực sông, hệ thống thủy lợi.

Đặc biệt, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ chủ trì kiểm soát dữ liệu quan trắc tự động tại các cơ sở hạ tầng, khu chế xuất, khu công nghệ cao. Khi phát hiện thông số vượt chuẩn, cơ quan chức năng phải xử lý ngay. Công an TP được giao triển khai hệ thống camera giám sát, xử lý vi phạm như xả rác, đốt chất thải trái quy định, kết nối đồng bộ với hạ tầng an ninh quốc gia.

Gắn kết cộng đồng - biến ý thức thành hành động

Không chỉ dừng ở chính sách, kế hoạch còn hướng đến thay đổi thói quen trong từng hộ gia đình, khu phố. UBND xã, phường phải bổ sung phương tiện, dụng cụ thiết yếu để người dân thực hiện phân loại rác tại nguồn, giữ gìn vệ sinh công cộng. Song song đó, các đơn vị dịch vụ vệ sinh đô thị phải thu gom triệt để, khắc phục tình trạng xả thải bừa bãi, phóng uế nơi công cộng, trả lại mỹ quan đô thị.

TP cũng chỉ đạo xây dựng các chương trình tăng cường năng lực thu gom, tái chế, xử lý chất thải rắn, phục hồi môi trường ở những khu vực ô nhiễm nặng. Đặc biệt, làng nghề truyền thống – vốn là niềm tự hào văn hóa – sẽ được đưa vào diện quản lý chặt chẽ, có phương án xử lý ô nhiễm riêng.

UBND TP Hồ Chí Minh yêu cầu việc kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện phải được đưa vào tiêu chí phân loại, kiểm điểm cán bộ hằng năm. Tổ chức, cá nhân buông lỏng trách nhiệm để xảy ra ô nhiễm nghiêm trọng sẽ bị xử lý nghiêm minh.

Với kế hoạch này, TP Hồ Chí Minh không chỉ hướng đến việc xử lý ô nhiễm trước mắt mà còn đặt mục tiêu lâu dài: Biến bảo vệ môi trường thành nếp sống, thành văn hóa ứng xử của chính quyền, doanh nghiệp và người dân. Một TP trong lành, xanh mát, văn minh sẽ là “lá phổi” của cả vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, là điểm tựa vững chắc cho sự phát triển bền vững của đất nước.