Chi phí xử lý theo hình thức đốt mất khoảng 400.000 đồng/tấn. Ảnh: Trần Quý

Hiện nay, việc xử lý rác thải chủ yếu thực hiện bằng hình thức chôn lấp (mới xử lý được khoảng 400/5.000 tấn theo hình thức triệt để), trong khi các khu xử lý chất thải rắn tập trung bằng công nghệ tiên tiến được thi công chậm, vướng mắc nhiều về giải phóng mặt bằng, nguồn vốn, cơ chế đầu tư.

Hà Nội đã xây dựng đề án tổng thể bảo vệ môi trường lưu vực sông Nhuệ, sông Đáy đến năm 2020; đề án nhiệm vụ và các giải pháp xử lý ô nhiễm môi trường trên địa bàn TP Hà Nội đến năm 2020; đề án nhiệm vụ trọng tâm và giải pháp bảo vệ môi trường Hà Nội đến năm 2020. Tuy nhiên, do thiếu nguồn vốn nên các dự án (D.A) triển khai chậm hoặc chưa hiệu quả. Khu Liên hợp Xử lý rác thải Nam Sơn; Nhà máy Xử lý chất thải Sơn Tây; D.A Đầu tư xây dựng Khu Liên hợp xử lý chất thải Sóc Sơn giai đoạn II… là những ví dụ.Đáng nói là, trên địa bàn TP mới có vài đơn vị thực hiện công tác xã hội hóa vệ sinh môi trường, song do cơ chế, chính sách chưa phù hợp nên hiệu quả đầu tư chưa cao dẫn đến các doanh nghiệp không “mặn mà” với lĩnh vực này. Đơn cử, UBND TP Hà Nội chấp thuận cho Hợp tác xã Thành Công xây dựng D.A Nhà máy Xử lý chất thải và Sản xuất nguyên liệu tái tạo tại Khu Xử lý rác Xuân Sơn, thị xã Sơn Tây với tổng mức đầu tư gần 70 tỷ đồng, công suất xử lý 300 tấn rác/ngày. Mục tiêu của D.A là xử lý và tái chế chất thải rắn thành các sản phẩm có giá trị kinh tế, giảm chôn lấp và tái ô nhiễm thứ cấp. Mặc dù nhà máy đã hoàn thành khâu thử nghiệm đạt các tiêu chuẩn cho phép, nhưng khi đi vào vận hành thì không có rác để chạy do vướng mắc khâu thủ tục, trong khi rác thải bị tồn đọng gây ô nhiễm môi trường. Chi phí xử lý theo hình thức chôn lấp mất khoảng 650.000 đồng/tấn . Ảnh: Trần Quý

“Theo tính toán, chi phí để xử lý 1 tấn rác thải theo hình thức chôn lấp mất khoảng 650.000 đồng, trong khi chi phí theo hình thức đốt mất khoảng 400.000 đồng. Việc xử lý rác thải theo hình thức chôn lấp vừa tốn nhiều chi phí, vừa mất nhiều diện tích đất, gây ô nhiễm môi trường nước, không khí… TP cần có cơ chế khuyến khích để thu hút đầu tư, ưu tiên các D.A nhà máy xử lý rác triệt để. Theo đó, cần có đơn giá chung cho từng loại xử lý (phương pháp chôn và phương pháp đốt) để công khai minh bạch về tài chính nhằm tiết kiệm ngân sách cho Nhà nước, vừa khuyến khích thu hút đầu tư”, ông Phạm Thiện Tài, Chủ nhiệm Hợp tác xã Thành Công nói.

Ông Đỗ Đức Thắng, Tổng Giám đốc Cty Đầu tư và Phát triển công nghệ, Đại học Xây dựng, người có nhiều năm nghiên cứu về lĩnh vực vệ sinh môi trường cho biết: Để xây dựng được 1 nhà máy xử lý rác thải đạt tiêu chuẩn phải tốn hàng chục nghìn USD. Do nguồn kinh phí của Nhà nước còn hạn hẹp nên cần có các cơ chế thông thoáng, phù hợp trong lĩnh vực xã hội hóa công tác vệ sinh môi trường.

Cần nhắc lại, hoạt động xã hội hóa mới chỉ ở mức thí điểm, chưa có kế hoạch lâu dài, đồng bộ để phát triển nhân rộng. Do vậy, đầu tư cho công tác bảo vệ môi trường hầu hết vẫn sử dụng ngân sách Nhà nước, nhiều D.A không bảo đảm thời gian hoàn thành. 

Trần Quý