1 triệu tấn chất thải điện tử xuất khẩu bất hợp pháp. Ảnh minh họa: Internet

Hiện tượng vận chuyển bất hợp pháp chất thải và hóa chất xuyên biên giới đã trở thành vấn đề mang tính toàn cầu, gây ra mối đe dọa nghiêm trọng cho môi trường và sức khỏe con người.

Tại Việt Nam, mặc dù các cơ quan chức năng đã tăng cường theo dõi, kiểm tra, giám sát và đưa ra những quyết định xử lý kịp thời nhưng nhiều doanh nghiệp do chạy theo lợi nhuận vẫn cố tình nhập khẩu bất hợp pháp những lô máy móc không đạt yêu cầu, chất thải nguy hại vào Việt Nam và trốn tránh trách nhiệm khi bị phát hiện. Thành phố Hải Phòng, TP Hồ Chí Minh và tỉnh Quảng Ninh là các địa phương đã phát hiện và xử lý nhiều nhất loại vi phạm này.

Số liệu thống kê của cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường cho thấy, riêng Cảng Hải Phòng từ năm 2003 - 2006 nhập khẩu gần 2.300 container chứa khoảng 37.000 tấn ắc quy chì phế thải. Năm 2008 - 2009, có 340 container rác phế liệu và hàng chục container ắc quy chì phế thải, vi mạch điện tử được nhập khẩu. Từ tháng 5/2009 - 5/2011, phát hiện 37 vụ việc vi phạm, trong đó có 3.278 container chứa 56.618 tấn ắc quy chì phế thải và hàng hoá khác thuộc diện chất thải nguy hại nhập khẩu qua cảng biển, cửa khẩu Việt Nam.

Để kiểm soát chặt chẽ việc vận chuyển bất hợp pháp chất thải và hóa chất vào Việt Nam, cần nắm rõ và thực thi hiệu quả các Công ước quốc tế cũng như các quy định quốc gia về môi trường. Cùng với đó, sự phối hợp vào cuộc của lực lượng hải quan, cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường và sở tài nguyên và môi trường tại các địa phương có cảng biển, cửa khẩu được xem là yếu tố quan trọng ngăn chặn, kiểm soát hiệu quả vấn đề này.

Luật Bảo vệ môi trường 2014 đã được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ 1/1/2015 quy định danh mục phế liệu được phép nhập khẩu từ nước ngoài do Thủ tướng quy định, trong đó chỉ cho phép nhập để làm nguyên liệu sản xuất; không nhập để buôn bán trong nước.

Bảo Anh