Hệ quả là, khói bụi, nước thải chưa qua xử lý được xả trực tiếp ra bên ngoài, hủy hoại môi trường xung quanh, ảnh hưởng tới sức khỏe của hàng nghìn hộ dân.

Không xử lý vi phạm về môi trường vì… không có lợi cho tỉnh!

Như Báo Thanh tra phản ánh, UBND huyện Phú Xuyên  nhiều lần có Văn bản (Văn bản số 1190/UND-TNMT ngày 31/8/2016; Văn bản số 1646/UBND-TNMT ngày 14/11/2016) “cầu cứu” UBND tỉnh, Sở Tài nguyên và môi trường tỉnh Hà Nam, UBND huyện Duy Tiên đề nghị kiểm tra, lập hồ sơ xử lý vi phạm của Công ty CP Đầu tư và Phát triển Tâm Sinh Nghĩa về hành vi xả thải gây ô nhiễm môi trường, đồng thời đánh giá mức độ ô nhiễm nước và có biện pháp khắc phục. Tuy nhiên, doanh nghiệp này vẫn tái diễn vi phạm nhiều lần.

Trao đổi với phóng viên Báo Thanh tra, ông Trần Đăng Trình, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường Hà Nam xác nhận nhà máy xử lý rác thải của Công ty CP Đầu tư và Phát triển Tâm Sinh Nghĩa chưa được cấp phép hoạt động chính thức. Tình trạng ô nhiễm môi trường như “lời kêu cứu” của huyện Phú Xuyên là có nhưng nước rỉ rác chỉ chảy ra khi trời mưa xuống vì xử lý bằng phương pháp đốt thì bình thường lượng nước rỉ rác không nhiều, còn khói đen gây ô nhiễm cũng thỉnh thoảng mới diễn ra mà thôi.

Ông Trình cho hay, Công ty CP Đầu tư và Phát triển Tâm Sinh Nghĩa mới đang trong quá trình đầu tư hệ thống xử lý nước thải, bao gồm cả nước thải từ hoạt động chôn lấp và khu đốt rác, đồng thời hoàn thiện hệ thống xử lý khói bụi theo yêu cầu của cơ quan quản lý Nhà nước trong thời gian gần đây.

Đặt vấn đề vì sao không xử lý hành vi vi phạm quy định pháp luật về môi trường của Công ty CP Đầu tư và Phát triển Tâm Sinh Nghĩa, ông Trần Đăng Trình, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường Hà Nam cho biết: Thấy việc xử lý không có lợi cho tỉnh nên cũng không lập biên bản, xử lý gì. Chúng tôi chỉ yêu cầu doanh nghiệp thực hiện các biện pháp để khắc phục tránh gây ô nhiễm môi trường xung quanh.

Theo tìm hiểu của phóng viên Báo Thanh tra, ngày 10/2/2010, UBND tỉnh Hà Nam ban hành Quyết định số 228/QĐ-UBND phê duyệt Dự án đầu tư xây dựng hệ thống thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt số 3 tại xã Duy Minh. Chủ đầu tư Tiểu dự án 1 “làm đường vận chuyển rác vào nhà máy, bồi thường giải phóng mặt bằng” là Sở Tài nguyên và môi trường tỉnh Hà Nam. Chủ đầu tư tiểu dự án 2: “Xây dựng nhà máy xử lý rác thải” là Công ty CP Đầu tư và Phát triển Tâm Sinh Nghĩa.

Dự án đầu tư xây dựng hệ thống thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt số 3 có công suất được phê duyệt là 20 tấn/ ngày.

Ngày 6/7/2010, ông Nguyễn Xuân Đông, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Nam (hiện là Chủ tịch UBND tỉnh Hà Nam) tiếp tục ban hành Quyết định số 683/QĐ-UBND phê duyệt Báo cáo đánh giá tác động môi trường dự án Nhà máy xử lý rác thải số 3 của Công ty CP Đầu tư và Phát triển Tâm Sinh Nghĩa.

Quyết định số 683 nêu rõ: Công ty CP Đầu tư và Phát triển Tâm Sinh Nghĩa có trách nhiệm thực hiện đúng các nội dung được nêu trong báo cáo đánh giá tác động môi trường và những yêu cầu bắt buộc như: Đầu tư hệ thống xử lý khí thải đạt quy chuẩn QCVN 19:2009/BTNMT và QCVN 20:2009/BTNMT; đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải sản xuất đạt quy chuẩn QCVN 25:2009/BTNMT…

Đặc biệt, nhà máy chỉ được đi vào hoạt động khi đã thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường như cam kết, được Sở Tài nguyên và môi trường kiểm tra, xác nhận.

Bảo vệ môi trường trên… giấy!

Thực chất, phê duyệt của tỉnh Hà Nam chỉ nằm… trên giấy!

Mặc dù chưa hoàn thiện các hạng mục xử lý nước thải thế nhưng theo Báo cáo số 41/BC-CCBVMT của Chi Cục Bảo vệ môi trường thì nhà máy xử lý rác thải tại xã Duy Minh chính thức đi vào hoạt động từ tháng 12/2012. Tháng 1/2013, công ty đầu tư hệ thống lò đốt rác thải với công suất 70 tấn/ngày đêm, ống khói cao 30m, đường kính 1m, có hệ thống lọc bụi và bơm nước xử lý khi thải đến tháng 11/2015 hệ thống lò mới được hoàn thiện đi vào hoạt động.

Như vậy, Công ty CP Đầu tư và Phát triển Tâm Sinh Nghĩa xây dựng hê thống lò đốt rác thải vượt gấp 3,5 lần công suất được phê duyệt tại Quyết định số 228/QĐ-UBND của tỉnh Hà Nam. Về nội dung này, ông Trần Đăng Trình, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường Hà Nam thừa nhận doanh nghiệp xây dựng sai so với phê duyệt. Tuy nhiên, hiện nay, tỉnh vẫn chưa xử lý vi phạm này theo quy định.

UBND huyện Phú Xuyên nhiều lần "kêu cứu" tỉnh Hà Nam về tình trạng xả thải trái phép hủy hoại môi trường, "đầu độc" sức khỏe người dân của Công ty CP Đầu tư và Phát triển Tâm Sinh Nghĩa. Ảnh: Hoàng Long

Cũng theo Báo cáo số 41, trung bình mỗi ngày tiếp nhận khoảng 50 tấn rác thải do Công ty cổ phần môi trường Ba An thu gom vận chuyển đến giao cho nhà máy. Năm 2015, nhà máy đã tiếp nhận và xử lý 9.800 tấn rác thải. Quý I, năm 2016 nhà máy xử lý 3.361 tấn. Số liệu năm 2013, 2014 chưa được nêu tại báo cáo này.

Tại thời điểm khảo sát (tháng 5/2016), tại nhà máy còn tồn tại ngoài trời một khối lượng rác thải sau khi phân loại và tro thải sau đốt, có nguy cơ gây ùn ứ, tồn đọng nước mưa chảy tràn ảnh hưởng đến cảnh quan sinh thái và chất lượng nước mặt tiếp nhận. Theo báo cáo của công ty, nguyên nhân trên là do công ty khó khăn, vướng mắc trong việc bố trí diện tích đất để chôn lấp tro thải và một phần rác thải sau phân loại.

Mặc dù nhà máy xử lý rác thải tại xã Duy Minh chưa đủ điều kiện hoạt động, gây nguy hại cho môi trường, thay đổi công suất thiết kế so với phê duyệt ban đầu, tuy nhiên thay vì xử lý, yêu cầu hoàn thiện các biện pháp bảo vệ môi trường theo đúng quy định, ngày 24/6/2016, với lý do khó khăn về nơi tập kết, xử lý rác thải, UBND tỉnh Hà Nam chỉ đạo cho nhà máy tạm thời tiếp nhận lượng rác thải sinh hoạt từ thành phố Phủ Lý và thị trấn Bình Mỹ chuyển về xử lý tạm thời.

Theo số liệu của Sở Tài nguyên và môi trường tỉnh Hà Nam, khối lượng rác tiếp nhận trung bình khoảng 120 tấn/ngày đêm. Do khối lượng tiếp nhận trung bình tiếp nhận vượt quá công suất xử lý của nhà máy nên lượng rác tồn đọng tại nhà máy ngày càng nhiều. Nhà máy liên tục hoạt động hết công suất, với 3 ca làm liên tục nhưng khối lượng rác tồn đọng quá lớn nên được tập kết ngoài trời chưa được xử lý. “Núi rác” tồn đọng này cũng không được che phủ toàn bộ và phun chế phẩm sinh học khử mùi.

Đây cũng là thời điểm người dân trên địa bàn huyện Phú Xuyên, huyện Duy Tiên, bắt đầu chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của tình trạng ô nhiễm không khí, nước thải phát sinh từ nhà máy xử lý rác thải.

Mặt khác, chúng tôi nhiều lần tới trực tiếp nhà máy xử lý rác thải huyện Duy Tiên để ghi nhận sự việc. Tuy nhiên, nhà máy luôn trong tình trạng "cửa đóng, then cài" và câu trả lời lãnh đạo đơn vị đều đi vắng.

Dẫu biết xử lý rác thải sinh hoạt là nhu cầu cấp thiết của mỗi địa phương, thế nhưng tỉnh Hà Nam có đang đánh đổi sức khỏe của hàng nghìn người dân, môi trường khu vực để phục vụ cho lợi ích cục bộ địa phương? Vì sao doanh nghiệp tự do vi phạm hàng loạt quy định về đầu tư xây dựng, quy định môi trường nhưng vẫn được "dung dưỡng" suốt nhiều năm trước sự giám sát của cơ quan quản lý Nhà nước của tỉnh Hà Nam?

Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin tới bạn đọc.

Trước đó, Báo Thanh tra cũng có bài “Hà Nam: Thu lợi từ khoáng sản, đánh đổi về môi trường” phản ánh, tình trạng nhiều doanh nghiệp khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Hà Nam chỉ quan tâm lợi nhuận mà không thực hiện các giải pháp bảo vệ môi trường theo đúng quy định gây ô nhiễm bụi, tiếng ồn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của người dân, ô nhiễm môi trường khu vực.

Tuy nhiên, tỉnh Hà Nam có biểu hiện buông lỏng quản lý để tình trạng trên diễn ra suốt nhiều năm. Thậm chí, nhiều doanh nghiệp vi phạm quy định pháp luật về môi trường bị Bộ Tài nguyên và Môi trường kiến nghị tỉnh xử lý nhưng sau nhiều năm vẫn tồn tại vi phạm.

Hoàng Long