Thiếu quy hoạch dẫn đến nhiều làng nghề đang gây ô nhiễm môi trường. Ảnh: Thảo Nguyên

60% lượng nước thải xả thẳng không qua xử lý

Theo Đại tá Nguyễn Sỹ, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát Phòng, chống tội phạm về môi trường, trong lĩnh vực công nghiệp, xây dựng cơ bản và môi trường đô thị, có khoảng 60% lượng nước thải hàng ngày từ các khu, cụm công nghiệp được xả thẳng ra nguồn tiếp nhận không qua xử lý đã gây ô nhiễm nguồn nước, đặc biệt tại các lưu vực sông Đồng Nai, sông Cầu, sông Nhuệ và sông Đáy. 

Khoảng 70% các doanh nghiệp trong các khu công nghiệp không có hệ thống bảo vệ môi trường, xử lý nước thải hoàn hảo. 30% có hệ thống hoàn hảo nhưng có thực hiện hay không thì cũng chưa biết thế nào. 100% làng nghề vi phạm quy định về bảo vệ môi trường.

Hơn nữa, việc quản lý chất thải tại khu dân cư cũng là một trong những vấn đề bức xúc hiện nay. Việc đầu tư trang bị vệ sinh môi trường (thùng chứa rác) tại các điểm công cộng, khu dân cư còn hạn chế, đặc biệt là các vùng nông thôn nên hiện tượng xả rác bừa bãi, mất vệ sinh công cộng khá phổ biến, làm tăng chi phí thu gom, phân loại, xử lý rác thải.

Một vấn đề khác, thời gian qua không ít trường hợp chủ dự án đã giao khoán, phó mặc cho tư vấn môi trường thực hiện đánh giá tác động môi trường, trong khi trách nhiệm pháp lý đối với nội dung này thuộc về chủ dự án, dẫn đến kết quả thực hiện không sát với kịch bản đầu tư của dự án. 

Trong 5 năm qua, có khoảng 100 dự án không được Hội đồng Thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường của Bộ Tài nguyên và Môi trường thông qua trong lần đầu thẩm định, do địa điểm thực hiện không phù hợp về phương diện môi trường hoặc không có biện pháp thích đáng để phòng ngừa, giảm thiểu các tác động xấu của dự án đối với môi trường, như: Dự án mở rộng mỏ than Na Dương (Lạng Sơn); dự án lấn biển (Hải Phòng)…

9 giải pháp hoàn thiện pháp luật về bảo vệ môi trường

Theo đánh giá của nhiều đại biểu tại Hội thảo Khoa học "Chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường: Thực trạng và giải pháp hoàn thiện" do Ủy ban Khoa học - Công nghệ và Môi trường của Quốc hội tổ chức ngày 7/8, sau 8 năm triển khai trong thực tế, một số văn bản hướng dẫn thi hành Luật Bảo vệ môi trường 2005 đã bộc lộ một số bất cập, chưa phù hợp với yêu cầu thực tiễn, đòi hỏi phải sớm có những điều chỉnh, bổ sung kịp thời. 

Các quy định về đánh giá tác động môi trường, điều kiện tổ chức tư vấn đánh giá tác động môi trường, đối tượng phải đăng ký cam kết bảo vệ môi trường trong luật không rõ ràng, chung chung, thậm chí không phù hợp nên khó cho công tác thi hành. “Cơ quan lập pháp cần xem xét kỹ để cho ra những văn bản pháp luật dễ thực hiện, triển khai trên thực tế”, Đại tá Sỹ đề nghị.

Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Bùi Cách Tuyến nhấn mạnh, trước thực trạng đòi hỏi hiện nay, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã đề xuất 9 giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường, như cần thiết phải lập quy hoạch môi trường làm căn cứ để lồng ghép các nội dung bảo vệ môi trường trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội; tăng cường quản lý chất thải; tăng cường bảo vệ môi trường làng nghề; xác định quyền hạn và nghĩa vụ của các tổ chức xã hội, xã hội - nghề nghiệp… 

Riêng vấn đề đánh giá tác động môi trường, dự án Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi vẫn giữ quy định 2 bước lập đối với các dự án phức tạp, cần lập báo cáo đầu tư và xin chủ trương đầu tư. Tuy nhiên, Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng đề nghị bỏ quy định hậu thẩm định đánh giá tác động môi trường vì trong thời gian qua, chỉ có chưa đến 10% dự án có đánh giá tác động môi trường được hậu thẩm định, và dù không có công tác này các dự án vẫn hoạt động. 

Thảo Nguyên