Hồ nước phong thủy trước cửa đền Eo Bạch bị ô nhiễm nặng. Ảnh: Lộc Nga

Theo sử sách, Thánh mẫu Nguyễn Thị Bích Châu, quê xã Bảo Lộc, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, sinh ra trong một gia đình dòng dõi, được dạy dỗ chu đáo và đã trở thành người văn võ song toàn. Bà được vua Trần Duệ Tông chọn làm Quý Phi năm 1373. Nhờ thông tuệ, bà là người phụ nữ đầu tiên thảo ra "Kê minh thập sách" dâng vua Trần Duệ Tông kế giữ nước trong lúc chính sự suy yếu.

Năm 1377, vua Trần Duệ Tông cất binh chinh phạt Chiêm Thành, nhưng do cả tin trước những lời vàng ngọc và của quý hiếm mua chuộc của vua Chiêm để “ngọn cờ ngơ ngác, trống canh trễ tràng” nên bị vua Chiêm đánh úp.

Bà Bích Châu đã cầm quân kháng cự, hy sinh giữa trận tiền. Quý phi mất, nhà vua phiền não nên cũng băng hà sau đó. 

Quân nhà Trần đưa thi thể đức vua và quý phi rút về kinh, về tới vùng biển Kỳ Anh gặp sóng to gió lớn phải ghé vào vũng Ô Tôn. Và đưa linh cữu quý phi lập miếu thờ tại bản núi Ô Tôn (cảng Vũng Áng ngày nay).

Năm 1470, trong một lần đem quân đi “rửa hận” đánh Chiêm Thành, vua Lê Thánh Tông dừng chân tại núi Ô Tôn, truyền cho quân lính và nhân dân trong vùng xây dựng lên 3 tòa điện thờ và sắc phong cho bà là: "Chế Thắng phu nhân" (nghĩa là: Người phụ nữ đã sắp đặt mưu lược để thắng địch).

Đền Eo Bạch tiền thân chỉ là một miếu nhỏ. Qua nhiều lần tôn tạo, trùng tu, nâng cấp, hiện nay, đền có quy mô khang trang hơn. Mặt đền hướng ra biển, lưng tựa vào núi. Cảng Vũng Áng là cảng biển sầm uất bên cụm công nghiệp hiện đại có mức đầu tư vào danh sách nhất của cả nước. Từ khi lập miếu thờ cho đến nay, nhân dân địa phương cũng như đạo hữu gần xa về đền Eo Bạch hành hương tưởng nhớ công ơn Thánh mẫu Nguyễn Thị Bích Châu. Đền là một địa chỉ "du lịch tâm linh" nổi tiếng hàng trăm năm nay.

Năm 2005, đền thờ Eo Bạch được UBND tỉnh Hà Tĩnh cấp bằng xếp hạng Di tích cấp tỉnh. Hàng ngày có rất nhiều người dân trong vùng và cả nước về chiêm bái, đặc biệt là các thủy thủ tàu biển ra vào cảng Vũng Áng cũng như các ngư dân đánh cá thường đến đền lễ lạt trước khi nhổ neo ra khơi.

Đền Eo Bạch là một điểm nhấn trong chuỗi di tích danh thắng, tâm linh của vùng đất địa linh nhân kiệt Hà Tĩnh. 

Thật đáng tiếc, khu di tích này đang bị phủ một lớp bụi than do cảng than liền kề của Tập đoàn Hoành Sơn gây nên. Người dân địa phương, các tổ chức chính quyền rất bất bình đã phản ánh đến cơ quan ngôn luận mong được trả lại cảnh quan thanh tịch vốn có của đền.

Ông Võ Thanh Hữu - Phó Chủ tịch Mặt trận, Chủ tịch Hội Người Cao tuổi xã Kỳ Lợi, Trưởng ban Quản lý bảo tồn di tích đền Eo Bạch phàn nàn: Đường đi lối lại vào đền và quanh vùng rất bẩn do bụi than ngoài cảng của Tập đoàn Hoành Sơn gây ra. Trong đền ngày nào cũng lau chùi nhưng từ các ban thờ đến các tượng đều phủ bụi. Hồ nước lớn trước đền tạo cảnh quan phong thủy trước đây rất nhiều tôm cá, nhưng nay do than trôi xuống nên tôm, cá chẳng còn. Hễ cứ mưa lớn là cửa biển đen ngòm do nước than chảy ra, ảnh hưởng đến thủy sinh.

Nhiều vị khách ngoại tỉnh đến đền dâng lễ, thăm cảnh quan cảm thấy bức xúc, khó chịu khi một núi than cám khổng lồ phơi dưới mưa nắng, không che chắn, gió từ biển thổi vào, bụi than bay mù trời.

Một số công ty cũng được cấp đất nhiều năm trong khu vực, nhưng họ phải tạm dừng việc xây dựng, sử dụng đất bởi môi trường bị ô nhiễm nặng do bụi than.

Theo một số người dân, trước đây diện tích bãi đất kề biển này rộng nhiều ha được thông báo là làm bãi tập kết công ten nơ cho tàu biển. Được thông báo là vậy nhưng rồi bãi đất đó lại biến thành bãi tập kết than. Vậy, Tập đoàn Hoành Sơn tự chuyển đổi mục đích sử dụng đất hay được cơ quan nào cấp phép mà để gây ra ô nhiễm môi trường từ bãi than?

Nguyện vọng của Ban Quản lý bảo tồn di tích ền thờ Eo Bạch, của đông đảo người dân địa phương và một số doanh nghiệp được cấp đất quanh khu vực, là Tập đoàn Hoành Sơn cần phải tập kết than sang vị trí khác hoặc có biện pháp che chắn hữu hiệu để khi mưa, than không chảy ra ngoài, nắng gió biển không cuốn bụi than làm bẩn khu vực lân cận.

Thiết nghĩ, đây là đề xuất rất chính đáng, chính quyền UBND tỉnh Hà Tĩnh, UBND Thị xã Kỳ Anh kịp thời có ý kiến chỉ đạo để Tập đoàn Hồng Sơn sớm khắc phục ô nhiễm, trả lại cảnh quan cho Đền Eo Bạch và môi trường trong lành của địa phương và khu vực.

Cảng than gây mất mỹ quan và gây ô nhiễm cho đền Eo Bạch. Ảnh: Lộc Nga

Phóng viên Báo Thanh tra (trái ảnh) trao đổi với ông Võ Thanh Hữu - Phó Chủ tịch Mặt trận, Chủ tịch Hội Người Cao tuổi xã Kỳ Lợi, Trưởng ban Quản lý bảo tồn di tích đền Eo Bạch về môi trường Đền bị ô nhiễm. Ảnh: PV

                                                                                                                                        Lộc Nga