Người dân thôn Xuân Phụ tố Trung tâm Nghiên cứu và Sản xuất giống thủy sản gây nhiễm mặn. Ảnh: Văn Thanh

Theo đơn kêu cứu của người dân, chúng tôi tìm về Xuân Phụ trong ngày nắng nóng cuối tháng 7. Không khó để nhận ra hàng chục ha đất nông nghiệp ngay bờ đê phải để bỏ hoang. Đám ruộng gần chân tường của Trung tâm không có bất kỳ cây cỏ nào có thể mọc lên được.

Ông Lê Cao Lượng bức xúc: “Gia đình chúng tôi chỉ trông chờ vào 4 sào ruộng để bươi đất, nhặt cỏ mưu sinh qua ngày nhưng nước mặn ngấm từ Trung tâm đã làm cho lúa chết hết, không thể gieo cấy được nữa. Nhà 5 - 6 miệng ăn phải treo niêu, chẳng biết làm gì, già cả rồi chẳng ai thuê mướn. Người dân đã kiến nghị nhiều lần lên chính quyền địa phương nhưng đều bặt vô âm tín. Thậm chí, dân còn bắt được Trại Giống xả thải nước mặn ra đồng, báo cáo xã ra lập biên bản nhưng chẳng thấy có động thái gì".

Nghe tin có PV về, chỉ trong khoảng thời gian ngắn, nhiều bà con nông dân đổ ra kêu khổ, tố Trung tâm Nghiên cứu và Sản xuất giống thủy sản khiến họ phải cay đắng nhìn cánh đồng bỏ hoang.

Thương binh Nguyễn Văn Đức lọc cọc dắt chiếc xe đạp cà tàng dẫn chúng tôi ra tận nơi mục sở thị. Nhìn cánh đồng ngập nước và lác đác vài cây cỏ, ông Đức chua xót: “Tôi thương binh, vợ thường xuyên đau ốm, tuổi già cậy nhờ vào 2 sào 10 đất lúa này để sống qua ngày. Nay nó nhiễm mặn không thể gieo cấy được, mấy vụ mất trắng cả anh ạ, mong sao báo chí, truyền hình đưa lên để cơ quan chuyên môn xác định nguyên nhân, tìm ra giải pháp cho bà con chúng tôi có kế mưu sinh. Chứ tình trạng này thì đi ăn mày cả xóm thôi".

Trưởng thôn Xuân Phụ Nguyễn Văn Thọ cho hay: “Mấy vụ nay dân chúng tôi không gieo cấy được, nếu cố tình cấy thì cũng không thu được gì. Dân vẫn cho là do thẩm thấu nước mặn của Trung tâm Nghiên cứu và Sản xuất giống thủy sản. Toàn thôn trên 1.000 khẩu kiến nghị với cấp trên, huyện có về đo đạc, lấy mẫu nhưng chưa kết luận nguyên nhân. Đây là trung tâm nghiên cứu sản xuất giống, chứ không phải khu nuôi công nghiệp. Nếu là trại giống thì các bể nước phải đổ, láng bê tông, chứ làm bằng ni lông thì kiểu gì cũng thẩm thấu. Các anh thấy đấy, nước vẫn ngấm ra đây này".

Ông Lê Cao Lượng (thôn Xuân Phụ) giữa cánh đồng hoang hóa. Ảnh: Văn Thanh

Trao đổi với PV, Chủ tịch UBND xã Hoằng Phụ Nguyễn Thanh Bình thừa nhận: “Cánh đồng thôn Xuân Phụ bị nhiễm mặn là đúng sự thật, vài vụ trở lại đây người dân gieo cấy lúa hiệu quả thấp, đến nay thì không cấy nữa. Nguyên nhân của việc nhiễm mặn có nhiều, chủ yếu do nước biển tràn vào qua đường cống thôn. Năm trước huyện về đo độ mặn ở cống này lên tới 13 phần nghìn, còn ở đầu Trung tâm Nghiên cứu và Sản xuất giống thủy sản có 2 phần nghìn. Hoằng Phụ là vùng rốn lũ, chưa nắng đã hạn, mưa nhẹ đã lụt, đây lại là chổ đổ thải của mương tiêu nước của các xã vùng ven biển Hoằng Thanh, Hoằng Trường, Hải Tiến trực tiếp là thôn Xuân Vi, xã Hoằng Thanh. Trên mương này có nhiều hộ chế biến cá, thủy sản, địa phận xã khác nên địa phương không thể xử lý được. Việc Trung tâm Nghiên cứu và Sản xuất giống thủy sản có nước mặn bị thẩm thấu là khó tránh khỏi. Còn người dân phản ánh Trung tâm Nghiên cứu và Sản xuất giống thủy sản nhưng lại nuôi công nghiệp khiến nước mặn tràn ra nhiều hơn thì xã không biết quy hoạch và chức năng của đơn vị này thế nào. Từ thông tin của người dân, chính quyền đã lập biên bản về việc Trung tâm để nước mặn tràn ra ruộng. Chúng tôi chỉ nhắc nhỡ, không xử phạt".

Được biết, Trung tâm Nghiên cứu và Sản xuất giống thủy sản trực thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Thanh Hóa, tổng diện tích 8ha, đóng trên 2 xã Hoằng Thanh và Hoằng Phụ, được tiến hành xây dựng, đi vào hoạt động từ năm 2012. Chức năng chính là sản xuất giống và thử nghiệm mô hình nuôi thương phẩm các loại thủy sản.

Bàn về giải pháp tháo gỡ cho người dân, ông Bình nói: “Xã đã lên phương án đắp bờ vùng, bờ thửa, rửa mặn cho khu vực này nhưng chi phí quá lớn mà chưa biết hiệu quả thế nào. Hiện đang phải bàn bạc lại với người dân, huy động đóng góp, chứ xã không có nguồn. Phương án khác là trình huyện cho chuyển đổi đất này sang làm cá lúa hoặc chuyển thành kinh doanh dịch vụ khi có nhà đầu tư”.

Văn Thanh