Nhà máy Thủy điện Sông Bung tuân thủ việc xả nước về vùng hạ du. Ảnh: Ngọc Phó

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Trung ương, tình trạng khô hạn trên diện rộng sẽ kéo dài đến hết tháng 9 năm nay. Vì vậy, vấn đề quan trọng và cấp thiết là nguồn tài nguyên nước phải được sử dụng hợp lý, vừa phục vụ chống hạn hiệu quả, vừa đảm bảo năng lực phát điện. Đây là bài toán nan giải đặt ra với các nhà máy thủy điện cũng như các ngành chức năng tại nhiều địa phương ở khu vực miền Trung.

A Vương là công trình thủy điện lớn nhất trên thượng nguồn sông Vu Gia - Thu Bồn (Quảng Nam), gồm 2 tổ máy có tổng công suất 210 MW, lượng điện bình quân hàng năm là 815 triệu KW/h. Tính đến nay, hồ chứa thủy điện A Vương tích còn thiếu 18,4m so với mực nước dâng bình thường. Đến hết quý 1/2016, Nhà máy thủy điện A Vương mới sản xuất được 4 triệu kWh điện, chưa bằng 1% so với kế hoạch năm.

Ông Nguyễn Đình Bản, Phó Tổng Giám đốc Cty Cổ phần Thủy điện A Vương cho biết: “Do mực nước hồ chứa thủy điện A Vương ở mức thấp và không đảm bảo mực nước quy định tại Quy trình vận hành liên hồ chứa, nên trong thời gian này Nhà máy Thủy điện A Vương không phát điện mà tập trung tích nước hồ chứa để đối phó với tình hình hạn hán diễn ra theo sự điều hành của UBND tỉnh Quảng Nam và chuẩn bị cung ứng nguồn nước cho sản xuất vụ Hè -Thu sắp tới.

Nhiều nhà máy thủy điện ở miền Trung tích không đủ lượng nước cần thiết để phát điện.  Ảnh: Ngọc Phó

Hiện tại, mực nước tại Nhà máy Thủy điện Đakdrinh (huyện Sơn Tây, Quảng Ngãi) xuống rất thấp, chỉ đủ cho 1 tổ máy vận hành từ 13 - 15 giờ/ngày, tương đương 1/3 công suất tổ máy. Quý I/2016, doanh thu phát điện của nhà máy chỉ đạt khoảng 40 tỷ đồng, bằng 1/4 cùng kỳ năm trước. 

Ông Lê Năng, phụ trách phân xưởng vận hành thủy điện Đakdrinh cho biết: Hết quý I/2015, nhà máy đạt hơn 150 triệu KWh điện, nhưng tới giờ này mới chỉ đạt hơn 35 triệu KWh. Do giữ nước phục vụ tưới tiêu, nên chúng tôi phát với công suất thấp để phục vụ vào những tháng cao điểm theo yêu cầu của tỉnh. Hiện giờ, nhà máy hoạt động chưa tới 1/3 công suất.

Nhiều nhà máy thủy điện ở miền Trung như: Nước Trong (Quảng Ngãi), sông Ba Hạ (Phú Yên)… mực nước trong hồ giảm mạnh buộc phải giảm công suất phát điện để điều tiết nước, phục vụ sản xuất và sinh hoạt vùng hạ lưu. 

Theo ông Trương Xuân Tý, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi (Sở Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn Quảng Nam), các nhà máy thủy điện cần có sự phối hợp với chặt chẽ, thông tin kịp thời với chính quyền địa phương vùng hạ du để sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguồn nước. “Từ khi có sự phối hợp với tỉnh và Nhà máy thủy điện A Vương, việc cung cấp và sử dụng nước trên địa bàn cơ bản được đảm bảo. “Cty thực hiện chế độ dự báo thông số hồ 10 ngày/lần, từ đó hiệu chỉnh lưu lượng xả phù hợp với tình hình thực tế trong từng giai đoạn cụ thể, nhằm khai thác hiệu quả các nguồn nước từ các hồ chứa. Do vậy, đến thời điểm tại, Quảng Nam chưa xảy ra tình trạng thiếu nước phục vụ sản xuất nông nghiệp”, ông Tý khẳng định.

Do không xả nước theo quy định, Thủy điện Đăk Mi bị xử phạt hành chính hơn 800 triệu đồng.  Ảnh: Ngọc Phó

Ông Đặng Văn Tuần, Tổng Giám đốc Cty Cổ phần Thủy điện Sông Ba Hạ cũng cho biết: “Đến thời điểm này, nhà máy vẫn chưa tích đủ lượng nước đảm bảo duy trì mực nước hồ nhưng đơn vị vẫn ưu tiên cấp nước cho hạ du. Để sử dụng tiết kiệm nguồn nước trong bối cảnh khô hạn, đơn vị thường xuyên làm việc với UBND tỉnh Phú Yên và các cơ quan địa phương liên quan trước khi vận hành chạy máy phát điện cấp nước, Cty thông báo với các Trạm bơm ở huyện Sơn Hòa để chủ động thời gian bơm cấp nước cho đồng ruộng hiệu quả, tiết kiệm tận dụng tối đa nguồn nước.

Tuy vậy, nhiều nhà máy thủy điện còn xem nhẹ việc thực hiện điều tiết nước theo  quy định của Quy trình vận hành liên hồ chứa, không thực hiện vận hành hồ đảm bảo dòng chảy tối thiểu ở hạ du như Nhà máy Thuỷ điện Đăk Mi 4 (Phước Sơn, Quảng Nam), vừa bị Thanh tra Bộ Tài nguyên và Môi trường ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền là 810 triệu đồng.

                                                                                                               Ngọc Phó