Khu BTB mới Bạch Long Vỹ sẽ được thành lập trong thời gian tới. Ảnh: Hữu Oanh

Nghiên cứu của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN&PTNT) cho thấy, với mức phí thu trong khoảng 15 - 20 nghìn đồng/lượt và tỷ lệ trích lại 85% cho duy trì hoạt động của Ban Quản lý (BQL) tại 2 khu BTB vịnh Nha Trang (Khánh Hòa) và Phú Quốc (Kiên Giang) là phù hợp với mô hình các BQL khu BTB các tỉnh, thành phố.

Tuy vậy, một số hạng mục tái đầu tư từ việc thu phí BTB, đặc biệt là công trình hạ tầng, các dịch vụ liên quan đến du lịch vẫn chưa tương xứng. Do đó, cần có quy định để thống nhất chung một mức phí áp dụng đối với tất cả các khu BTB cấp tỉnh tại các địa phương, đồng thời có cơ chế giám sát, quản lý nguồn thu từ các dịch vụ thu phí.

Ông Nguyễn Việt Cường, Giám đốc Dự án "Nâng cao năng lực và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý mạng lưới BTB" cho biết, tại 2 BQL 2 khu BTB nói trên đã tiên phong trong quá trình đề xuất với UBND, HĐND tỉnh về mức thu phí BTB. Với các mức phí quy định được thu trong thời gian qua đã phần nào giảm bớt áp lực về tài chính cho BQL, tạo cơ chế tài chính cho hoạt động của 2 khu BTB này.

Ngoài ra, nguồn ngân sách được sử dụng một phần từ thu phí BTB đã được đầu tư trở lại cho các hoạt động tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng; quan trắc, giám sát đa dạng sinh học; tuần tra, kiểm soát; chuyển đổi sinh kế cho cộng đồng cư dân địa phương sinh sống trong và xung quanh khu BTB.

Tuy vậy, việc thu phí với các khu BTB hiện vẫn còn "vướng" do các văn bản hướng dẫn đối với danh mục phí và lệ phí không có quy định về việc thu phí BTB mà chỉ áp dụng vào loại hình thu phí dịch vụ du lịch, danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử. Điều này gây sự lúng túng cho các khu BTB cũ và mới về việc áp dụng cơ chế thu phí. Thêm nữa, các khu BTB do địa phương cấp tỉnh quản lý, việc áp dụng mức phí do HĐND các cấp xem xét. Trong khi đó, đối với khu BTB do Bộ NN&PTNT quản lý, mức phí lại do Bộ Tài chính quy định.

Để tạo thuận lợi cho việc áp dụng phí rộng rãi, thống nhất, Bộ NN&PTNT đang gửi văn bản tới Bộ Tài chính đề nghị sớm bổ sung loại hình phí BTB vào danh mục phí và lệ phí, làm căn cứ pháp lý cho các khu BTB trong công tác thu phí sau này.

Được biết, Bộ NN&PTNT đã lập xong đề án và tổ chức thẩm định cấp bộ về việc thành lập hàng loạt khu BTB mới như: Khu BTB Bạch Long Vỹ (TP Hải Phòng), khu BTB Hải Vân - Sơn Chà (tỉnh Thừa Thiên Huế và TP Đà Nẵng), khu BTB Hòn Mê (tỉnh Thanh Hóa).

Cùng thời gian chuẩn bị phê duyệt các đề án về BTB, bộ tiêu chí về các khu BTB đã được các chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực BTB tổ chức lấy ý kiến đóng góp và sẽ được ban hành. Việc hoàn thiện khung pháp lý cùng với cơ chế minh bạch về phí sẽ giúp phát triển mạng lưới BTB có hiệu quả trong thời gian tới, góp phần bảo vệ đa dạng sinh học, chuyển đổi sinh kế bền vững cho cộng đồng.

Theo ông Nguyễn Huy Điền, Phó Tổng cục Trưởng Tổng cục Thủy sản, Bộ NN&PTNT, trong thời gian tới cần tăng cường đào tạo nguồn cán bộ chủ chốt cho các khu BTB để nâng cao hơn nữa chất lượng quản lý. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền để người dân tại các khu BTB thấy được trách nhiệm của mình đối với công tác này.

Cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thủy sản, Tổng cục Thủy sản, sẽ phối hợp với Vụ Pháp chế và Thanh tra Bộ Bộ NN&PTNT xây dựng chương trình quản lý hệ thống BTB, trong đó có nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, giúp đỡ các địa phương thực hiện Thông tư 29/2013 của Bộ NN&PTNT, bổ sung tiêu chí xây dựng các khu bảo tồn tầm cỡ quốc tế, quốc gia, chú trọng phối hợp với địa phương chuyển đổi nghề, cải tạo sinh kế cho ngư dân sống quanh các khu bảo tồn.

Hữu Oanh