Người dân bao vây xe nghi chở các thùng phuy thuốc BVTV hết hạn đi phi tang. Ảnh: Văn Thanh.

Theo đó, Công an tỉnh Thanh Hóa xác định: Cty Thanh Thái có 9 lỗi vi phạm các quy định về BVMT và 1 lỗi vi phạm trong lĩnh vực bảo vệ và kiểm dịch thực vật. Cụ thể, Cty không niêm yết công khai tại địa điểm thực hiện dự án bản báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt; không có văn bản báo cáo cho cơ quan đã phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường về những điều chỉnh, thay đổi các nội dung biện pháp BVMT trong báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được phê duyệt theo quy định; vận hành các công trình xử lý môi trường đã bị điều chỉnh, thay đổi so với biện pháp BVMT đã được phê duyệt trong báo cáo đánh giá tác động môi trường mà không có ý kiến chấp thuận bằng văn bản của cơ quan đã phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường; thực hiện không đầy đủ các nội dung trong báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được phê duyệt; thải mùi khó chịu ra môi trường; không chuyển chứng từ chất thải nguy hại cho cơ quan có thẩm quyền theo quy định; không xây dựng kế hoạch hoặc biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường do chất thải nguy hại gây ra theo quy định; không phân loại chất thải nguy hại, để lẫn chất thải nguy hại khác loại với nhau hoặc với chất thải khác; không dán nhãn mác theo quy định; không bảo đảm yêu cầu kỹ thuật an toàn về vận chuyển, bảo quản thuốc và nguyên liệu làm thuốc của phương tiện vận chuyển, kho hàng.

Đoàn công tác liên ngành cùng quần chúng nhân dân cũng đã phát hiện trong khuôn viên xưởng sản xuất của Cty Thanh Thái có 10 hố chôn chất thải, thể hiện trong 3 biên bản hiện trường. 

Tại biên bản số 1, ông Nguyễn Đức Việt, Giám đốc Cty giai đoạn 1998 - 11/2005 khai nhận, năm 2001 đã chỉ đạo chôn 10 phuy chất Methemedofor, khối lượng 1.000 kg thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) quá hạn trong bể xi-măng và có xin chủ trương của ông Nguyễn Thành Nam, Tổng Giám đốc Cty.

Biên bản số 2 xác nhận 5 hố chôn chất thải. Hố 1 gồm một số ống, lọ nhựa màu xanh, trắng, nắp đậy hình tròn màu xanh, 2 vòng tròn bằng kim loại hoen gỉ. Theo báo cáo của ông Nguyễn Xuân Trường, Giám đốc Cty giai đoạn tháng 12/2005 - 7/2011, đây là vị trí vào năm 2008 ông Trường đã chỉ đạo ông Lương Văn Ngọ chôn lấp khoảng 300 - 400 kg vỏ chai nhựa đựng thuốc BVTV; số vỏ chai này đã được xử lý sơ bộ và nghiền nhỏ cùng một số vỏ gói thuốc BVTV. Hố 2 phát lộ 3 đầu thùng phuy kim loại đã cũ, bị gỉ, thủng, vỡ nứt. Hố 3 phát hiện có các mảnh vỡ bê tông. Hố 4 phát hiện 3 đầu thùng phuy bằng kim loại đã cũ gỉ. Hố 5 phát hiện các gói ni-lông màu vàng xanh, ghi chữ “Nitrin 100 EC”. 

Theo ông Nguyễn Đức Việt, vào thời điểm tháng 11/1999, trong thời gian ông đi công tác nước ngoài, ở Cty đã xảy ra sự cố chập điện tại bể ra nhiệt dẫn đến 3 thùng phuy Dimethoate bị bục vỏ, một phần hóa chất trong các phuy thoát ra ngoài lẫn với nước trong bể. Sau khi sự cố xảy ra, ông Nguyễn Trọng Nho, Phó Giám đốc thời điểm đó đã cho múc toàn bộ lượng nước, khoảng 2m3 bị nhiễm Dimethoate ở bể ra nhiệt đổ vào các thùng phuy, dung tích 200 lít. Ông Việt đi nước ngoài về, thấy tại khu nhà xử lý nước thải có 7 - 8 phuy nên đã giao cho ông Đức xử lý số nước này theo quy trình xử lý nước thải. 

Biên bản kiểm tra hiện trường số 3 xác nhận 4 hố chôn chất thải. Đáng chú ý là hố 1 phát lộ ba mặt thùng phuy, trên bề mặt có một lỗ thủng nhìn thấy chất dịch màu đen bên trong.

Theo ông Nguyễn Xuân Trường, từ năm 2006 đến khi ông Trường miễn nhiệm Giám đốc vào tháng 7/2011, mỗi khi có cặn bùn thải phát sinh trong quá trình xử lý nước thải, ông đều cho công nhân đổ chôn vào hố, tổng lượng bùn khoảng 1m3. Ngoài ra, trong các hố bị phát lộ có một số mảnh kim loại đã cũ gỉ, các gói ni-lông trên in chữ “thuốc trừ sâu Nicotex”; 8 cuộn ni-lông tráng thiếc, nhiều gói ni-lông ghi chữ “NITOX 30 EC”, nhiều gói ni-lông màu xanh vàng, bề mặt ghi chữ “NITRIN 100 EC”…

Hiện, Công an Thanh Hóa không đủ điều kiện về thiết bị, kỹ thuật chuyên môn nên chưa thể tiến hành khai quật các điểm chôn lấp để kiểm tra thực tế. Trên cơ sở kết quả kiểm nghiệm, phân tích các chỉ tiêu, hàm lượng các chất ở 5 mẫu đất, 4 mẫu nước, 4 mẫu chất thải của Trung tâm kiểm định thuốc BVTV phía Bắc, Cục BVTV; căn cứ khoản 1, Điều 9 Thông tư 04/TT-BTNMT ngày 8/5/2012 của Bộ Tài nguyên - Môi trường, cơ quan chức năng kết luận: Cty Thanh Thái là cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Nguyễn Đức Quyền kết luận và chỉ đạo: Thống nhất các vi phạm của Cty Thanh Thái theo báo cáo của Công an tỉnh. Ngoài ra, Cty còn có một số hành vi vi phạm liên quan đến quản lý chất thải quy hại như: Chậm xử lý chất thải nguy hại, tự ý chôn lấp chất thải nguy hại từ năm 2001 mà không khai báo thành khẩn với các cơ quan chức năng. Yêu cầu Cty Thanh Thái khẩn trương hợp đồng với đơn vị đủ điều kiện, phương tiện và chức năng xử lý chất thải nguy hại để khai quật, xử lý triệt để lượng chất thải Cty đã chôn lấp dưới sự giám sát của Công an tỉnh, Sở Tài Nguyên - Môi trường, Sở Khoa học - Công nghệ, Chi cục BVTV và UBND huyện Cẩm Thủy. Giao các ngành nêu trên trên cơ sở giám sát việc khai quật và xử lý chất thải, xác định rõ khối lượng, chủng loại, thời gian chôn lấp; củng cố hồ sơ, kết luận rõ các hành vi, mức độ vi phạm pháp luật để xử lý nghiêm theo quy định pháp luật. Giao Sở Tài nguyên - Môi trường chủ trì, phối hợp làm rõ phạm vi, mức độ ảnh hưởng của các chất thải nguy hại mà Cty đã chôn lấp đến môi trường xung quanh làm cơ sở cho cơ quan công an củng cố hồ sơ, kết luận các hành vi vi phạm của Cty.

Ngoài ra, Công an tỉnh phải chủ trì, phối hợp với các cơ quan trong khối nội chính tiếp tục điều tra, làm rõ hành vi chôn lấp chất thải nguy hại của tập thể, cá nhân liên quan, thống nhất xem xét việc xử lý hình sự theo quy định pháp luật; tham mưu cho UBND tỉnh quyết định đình chỉ hoạt động gia công, sang chai, đóng gói thuốc BVTV của Cty Thanh Thái để khắc phục hậu quả ô nhiễm môi trường do hành vi vi phạm pháp luật về BVMT mà Cty đã gây ra, thời gian áp dụng biện pháp tạm thời đình chỉ hoạt động tính từ ngày hết thời hạn tạm đình chỉ hoạt động theo Quyết định số 01/QĐ-TĐCHĐ của Công an tỉnh là 29/9/2013 cho đến khi Cty thực hiện xong các biện pháp khắc phục hậu quả và có phương án sản xuất, kinh doanh phù hợp được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Lãnh đạo UBND tỉnh Thanh Hóa cũng yêu cầu các ngành liên quan và UBND xã Cẩm Vân, UBND huyện Cẩm Thủy kiểm điểm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân về quản lý Nhà nước trong thời gian dài, thiếu kiểm tra, giám sát, để xảy ra sự việc nêu trên.